ژوندۍ پاڼه, ټرمپ: د افغانستان او پاکستان په جګړه کې مداخله کولای شم، خو له پاکستان سره ښه دوستي لرم

ژوندی پوښښ

1. ۲ ساعتونه وړاندېد افغانستان او پاکستان تر منځ د شخړې په تړاو دیپلوماتیک تماسونه او د تاوتریخوالي کمولو غوښتنې

   

   د عکس سرچینه، Getty Images/ MOFA

   د سعودي عرب بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي، د پاکستان مرستیال لومړي وزیر او بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د سعودي عرب بهرنیو چارو له وزیر شهزاده فیصل بن فرحان سره ټیلیفوني خبرې کړې دي.

   په اعلامیه کې زیاته شوې، ''د تلیفوني اړیکې په ترڅ کې دوی په سیمه کې د وروستیو پېښو او هغو هڅو په اړه بحث وکړ چې موخه یې په داسې ډول د تاوتریخوالي کمول دي چې د سیمې امنیت او ثبات وساتل شي.''

   له دې مخکې په افغانستان کې د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد په یوه ټویټر پیغام کې ویلي و، ''د بهرنيو چارو وزير، مولوي امير خان متقي، د سعودي عرب د بهرنيو چارو له وزير، شهزاده فيصل بن فرحان سره د ټيليفوني تماس له لارې د دواړو هېوادونو پر اړيکو، سيمه‌ ييزو مسايلو او په ځانګړې توګه د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر وروستي وضعيت تفصيلي خبرې وکړې.''

   دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د قطر بهرنیو چارو وزارت پر خپله ایکس پاڼه خپاره کړي بیان کې ویلي و، د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو چارسمبالي وزیر امیر خان متقي په بهرنیو چارو کې د قطر د دولت له وزیر محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفي سره تلېفوني خبرې کړې دي.

   

   د عکس سرچینه، x

   په بیان کې ویل شوي و، چې دواړ خواو په دې تلیفوني خبرو کې د افغانستان او‌ پاکستان ترمنځ د کړکېچ کمولو پر لارو چارو بحث وکړ.‌ بیان کې راغلي، ښاغلي الخلیفي د قطر لخوا د هغو ټولو هڅو بشپړ ملاتړ تکرار کړ چې موخه یې له سوله‌ییزو لارو چارو د شخړو هواری او په سیمه‌ ییزه او نړیواله کچه د سولې او ثبات بنسټونه پیاوړي کول دي.

   په ورته مهال د مصر او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو په افغانستان کې د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي په اړه خبرې کړې. د پاکستان بهرنیو چارو وزارت په وینا مرستیال لومړي وزیر او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د مصر د بهرنیو چارو له وزیر سره په ټیلیفوني خبرو کې "په سیمه کې د وروستیو پرمختګونو، په شمول د پاکستان او افغانستان ترمنځ د وضعیت" په اړه خبرې کړې.

   د افغانستان او پاکستان تر منځ د تاوتریخوالي دا تماسونه داسې حال کې شوي، چې د دواړو هېوادونو ګاونډي چین د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې چین د افغانستان او پاکستان ترمنځ د مخ په زیاتیدونکې شخړې په اړه ژوره اندېښنه لري او د مرګژوبلې له امله خواشیني دي.

   د چین بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند وویل، چین له دواړو خواوو غوښتنه کوي چې له زغمه کار واخلي، د خبرو له لارې اختلافونه او شخړې حل کړي او ژر تر ژره جګړه پای ته ورسوي.

2. ۳ ساعتونه وړاندېپاکستاني چارواکو بلوچستان کې پر ډرون کارولو بندیزو ولګاوه

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   ډیورنډ کرښې ته څېرمه د طالبانو حکومت تر ځوابي بریدونو وروسته چې له ډرون یې هم کار پکې اخیستی، اوس بلوچستان کې د کورنیو چارو صوبايي ادارې په ټول بلوچستان کې د ډرونونو، یو اې وي (UAVs)، کواډ کاپټرونو، کېم کاپټرونو او نورو ریموټ کنټرول الوتونکو وسائلو پر کارولو، ساتلو او چلولو سملاسي بشپړ بندیز لګولی دی.

   د کورنیو چارو ادارې له لوري په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې د څارنې، جاسوسۍ، د منع ممنوع او چاودېدونکو توکو د لېږد، د وېرې او ترهې خپرولو او د امنیت او نظم د ګډوډېدو د اندېښنو له امله دا پرېکړه شوې ده.

   په اعلامیه کې راغلي چې ''د خلکو د خوندیتوب، حساسو او مهمو تاسیساتو، عامه غونډو او مهمو شخصیتونو او کاروانونو د تګ راتګ د امنیت د یقیني کولو لپاره دا اقدام اړین و.''

   د دولتي اعلامیې له مخې پولیسو او فرنټيئر کور (اېف سي) نیمه پوځي ملېشې ته د بندیز د عملي کولو لارښوونه شوې ده، او سرغړونکي به اړوندو قوانینو له مخې قانوني چلن سره مخامخ شي.

   اعلامیه زیاتوي چې اړوندو ځايي چارواکو ته هم لارښوونه شوې چې هره ورځ بندیز د پلي کېدو راپور د کورنیو چارو وزارت ته ولېږي. په اعلامیه کې دغه راز ویل شوي، چې پولیس، ایف سي او نور امنیتي او دفاعي ادارې له دې بندیزه مستثنا دي.

   له دې مخکې د خیبر پښتونخوا حکومت په دغه ایالت کې پر بې‌ پېلوټه الوتکو او کاب‌کاپټرونو ۳۰ ورځې بندیز لګولی دی. د خیبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلو چارو ادارې دا اعلان تېره ورځ جمعه (کب ۸/فبروري ۲۷) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وکړ.

   په اعلامیه کې راغلي چې دا کار په خیبر پښتونخوا کې پر دولتي ودانیو د ډرون، کاب‌کاپټرو او یا هم د بې‌پیلوټه الوتکو په څېر له لرې کنټرولېدونکو وسایلو باندې د بریدونو د مخنیوي او د خلکو د امنیتي خوندیتوب لپاره شوی دی.

3. ۷ ساعتونه وړاندېد افغانستان او پاکستان تر منځ نښتو ته د مخکیني افغان حکومت د ځینو شخصیتونو غبرګونونه

   په افغانستان کې د جمهوریت دورې ځینو سیاستوالو د افغانستان او پاکستان تر منځ روانې جګړې په تړاو غبرګونونه څرګند کړي. ځینو د پاکستان بریدونه غندلي او د هېواد د دفاع خبره یې کړې، خو ځینو نورو بیا د طالبانو پر حکومت نیوکې کړې او هغوی یې پړه بللي دي.

   تفصیل په دې ځانګړي رپوټ کې لوستل کېدای شي.

4. ۷ ساعتونه وړاندېامریکایۍ سکرتره: د طالبانو بریدونو پر ضد د پاکستان دفاع حق ملاتړ کوو

   د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي چارو مرستیالې الیسن ایم هوکر وايي، متحده ایالات د طالبانو د بریدونو په وړاندې له ځانه د دفاع لپاره د پاکستان د حق ملاتړ کوي.

   پر اېکس یوه پیغام کې، هوکر لیکي چې هغې د جمعې په شپه د پاکستان د بهرنیو چارو له سکرترې امینه بلوچ سره خبرې وکړې، چې په ترڅ کې یې د پاکستان او افغان طالبانو ترمنځ په وروستیو نښتو کې د سر زیان له کبله خواخوږي څرګنده کړه.

   هغې زیاته کړه چې "موږ وضعیت له نږدې څارو او د طالبانو د بریدونو په وړاندې د ځان د دفاع لپاره د پاکستان د حق ملاتړ کوو."

   

   د عکس سرچینه، x

5. ۹ ساعتونه وړاندېنامعلومو وسله والو په پېښور او بنو کې د پولیسو پر مرکزونو او پوستو بریدونه کړي

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   خیبر پختونخوا ایالت کې ځايي پوليس وايي د جمعې په شپه وسلوالو د پېښور په ګډون د صوبې په بېلابېلو سیمو کې دپوليسو پر مرکزونو او پوستوبريدونه کړي، چې له امله يې يو افسراو يو ملکي وګړی ټپيان شوي دي.

   د پوليسو وياند ويلي د جمعې او شنبې ترمنځ شپه د پېښور بډه بېره سيمه کې پر يوه تاڼه لاسي بم وغورځول شو، چې پايله کې یو افسر (هيډ کانسټېبل) فيصل ټپي شو. دغه راز د متني سیمه کې هم د لاسي بم بريد کې يو ملکي وګړی ټپي شوی دی.

   چارواکي وايي د خيبر او متنو په بېلابېلو سيمو کې وسلوالو د پوليسو پر تاسيساتو د لاسي بمونو او سپکو او درنو وسلو بريدونه کړي دي. دغه راز په بنو کې د منډان تاڼې په سیمهله بېلابېلو لوریو وسله وال بريد شوی دی.

   پوليس زياتوي چې د ډومېل پولیسو مرکز د کاشو پل پر پوسته هم بريد شوی، چې پوليسو يې ځوابي عمليات کړي او ډزې شاوخوا ۱۵ دقیقې روانې وې.

   د پوليسو په وينا، د خيبر په باړهسيمه کې پرتکیه پوليس پوستههم نامعلومو کسانو لاسي بم غورځولی، خو کوم ځاني زيان نه دی اوښتی.

   خيبر پښتونخوا پوليس ادعا کوي چې دا ټول بريدونه شنډ کړل شوي او د وسلوالو پر ضد ځوابي اقدامات ترسره شوي دي.

6. ۹ ساعتونه وړاندېوروستی, پاکستان په افغانستان کې ''۲۹ ځایه'' د هوايي بریدونو ادعا کړې

   پاکستان ادعا کوي چې په افغانستان کې یې پر "۲۹ ځایونو" هوايي بریدونه کړي دي.

   د پاکستان اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ ادعا کوي، چې د افغانستان پر ضد د ترسره شویو عملیاتو په ترڅ کې تر اوسه د "افغان طالبانو ۸۹ پوستې ویجاړې شوې، ۱۸ پوستې نیول شوې دي، او ۱۳۵ ټانکونه او زغره‌ وال وسایط له منځه وړل شوي دي."

   د پاکستان د اطلاعاتو وزیر په وینا، په دغو بریدونو کې د افغان طالبانو ۲۹۷ غړي وژل شوي او ۴۵۰ نور ټپیان شوي دي. د یادونې ده، چې خپلواکو سرچینو د دې شمېرو تائید نه دی کړی.

   بل لور په افغانستان کې دطالبانو حکومت چارواکو ویلي د جمعې په سهار یې پاکستان کې دننه پر څو هدفونو هوايي بریدونه کړي دي. د طالبانو حکومت سرچینو بي بي سي ته وویل،دا بریدونه لهافغانستانه د پورته شویو بې‌پیلوټه الوتکو (ډرونونو) له لارې شوي دي.

   د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطا الله تارړ واييچې د دوی پوځ هغه افغان ډرونونه شنډ کړي چې د سوات، نوښار او اېبټ‌اباد پر لور په نښه شوي وو. اېبټ‌اباد یوه پوځي اډه لرونکې ښار دی چې پکې د پاکستان پوځ اکاډیمي هم موقعیت لري.

7. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶ټرمپ: د افغانستان او پاکستان په جګړه کې مداخله کولای شم، خو له پاکستان سره ښه دوستي لرم

   

   د عکس سرچینه، EPA

   د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ وايي، د افغانستان او پاکستان تر منځ روانه جګړه کې امریکا مداخله کولای شي، خو په وینا یې ''زه له پاکستان سره ښه دوستي لرم.''

   ټرمپ دا خبرې په سپینه ماڼۍ کې له خبریالانو سره مرکه کې وکړې.

   یوه خبریال له ټرمپ وپوښتل''پاکستان د افغانستان پر ضد جګړه پیل کړې، ایا دوی له تاسو د مداخلې غوښتنه کړې؟''

   ټرمپ دې پوښتنې ته ځواب کې وویل، دی په دې جګړه کې مداخله کولای شي. خو په خبره یې، ''تاسو ته خو معلومه ده، زما له پاکستان سره ښه دوستي ده. دوی یو ستر لومړی وزیر لري، هلته یو ستر جنرال دی، ستر مشران دي. دا دواړه داسې شخصیتونه دي، چې زه رښتیا ډېر درناوی ورته لرم.''

   نوموړي زیاته کړه، پاکستان ښه کار کوي.

8. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶د مخکینو چاودنو او غورځېدلو الوتکو تصویرونه د تازه تصویرونو په نامه لاس پر لاس کېږي

   د افغانستان او پاکستان تر منځ د نښتو په ترڅ کې د اصلي ویډیويي کلیپونو او تصویرونو تر څنګ ځینې پخواني ویډیويي کلیپونه او تصویرونه هم داسې لاس پر لاس کېږي، چې ګواکې نوي دي.

   په دې کې هغه ویډيويي کلیپ هم شامل دی، چې ادعا کېږي کابل کې د یوې زورورې چاودنې پر مهال اخیستل شوی، چې د اور لمبې او لوګي پکې ښکاري، خو رېورس امیج سرچ ښيي، چې دا کلیپ اصلا په ۲۰۰۳ کال کې د عراق پلازمېنه بغداد کې له یوه هوايي برید وروسته د اخیستل شوې ویډیو یوه برخه ده.

   

   د عکس سرچینه، Facebook

   دغه راز د خواله رسنیو له ځینو حسابونو د یوې پاکستانۍ الوتکې تصویر خپور شوی، چې غورځېدلې او پر ځمکه پرته ده، خو رېورس امیج سرچ ښيي، چې دا پروسږنی تصویر دی او د افغانستان او پاکستان تر منځ له تازه پېښو سره تړاو نه لري.

   بي بي سي د رېورس امیج سرچ له لارې چې ښيي کوم تصویر کله او چېرې انلاین خپور شوی، هڅه وکړه، چې د دې تصویر اصل معلوم شي، نو د یاد تصویر تر ټولو پخوانۍ بڼه د ۲۰۲۵ کال په مې میاشت کې وموندل شوه.

   

   د عکس سرچینه، x

9. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, د خیبر پښتونخوا حکومت په دغه ایالت کې پر ډرون الوتکو ۳۰ ورځې بندیز ولګاوه

   ډیورنډ کرښې ته څېرمه د طالبانو حکومت تر ځوابي بریدونو وروسته چې له ډرون یې هم کار پکې اخیستی، اوس د خیبر پښتونخوا حکومت په دغه ایالت کې پر بې‌پېلوټه الوتکو او کاب‌کاپټر ۳۰ ورځې بندیز لګولی دی.

   د خیبر پښتونخوا د کورنیو او قبایلو چارو ادارې دا اعلان نن جمعه (کب ۸/فبروري ۲۷) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره کړی.

   په اعلامیه کې راغلي چې دا کار په خیبر پښتونخوا کې پر دولتي ودانیو د ډرون، کاب‌کاپټرو او یا هم د بې‌پیلوټه الوتکو په څېر له لرې کنټرولېدونکو وسایلو باندې د بریدونو د مخنیوي او د خلکو د امنیتي خوندیتوب لپاره شوی دی.

   په خبرپاڼه کې همدراز ویل شوي چې که د خیبر پښتونخوا پر اسمان دې ته ورته کومه ډرون لیدل کېږي نو هغه به خلکو او عامه امنیت ته ګواښ حسابل کېږي او شته قوانینو ته په کتو به یې پر ضد ګام پورته کېږي.

   

   د عکس سرچینه، GOKPHTAD

   له دې امره هغه ډرون مستثنی ګڼل شوې دي چې په تالارونو کې دننه او یا د رسنیز پوښښ لپاره کارول کېږي. په اعلامیه کې هغو ډرون الوتکو ته هم اجازه ورکړل شوې چې د پاکستان حکومت له لوري د استخباراتي معلوماتو د راټولو لپاره کارول کېږي.

   د خیبر پښتونخوا حکومت دا ګام وروسته له هغه اوچتوي چې د طالبانو حکومت وویل چې هلته یې ځينې سیمې په هوايي بریدونو کې په نښه کړې دي.

   وروسته د پاکستان حکومت چارواکو هم ومنله چې هلته په یو شمېر سیمو کې د ډرون په وسیله د برید هڅه شوې ده. د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ پر خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د ډرون ضد سیستمونو یې په لږترلږه درېیو سیمو ایبټ اباد، صوابۍ او نوښار کې د بریدونو لپاره کارېدلي ډرونونه شنډ کړي دي.

10. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, له خوسته بیا پر پاکستاني لوري "انتقامي بریدونه" پيل شوي دي

    له خوسته د طالبانو حکومت مسؤلانو بي‌بي‌سي ته منلې چې نن جمعه (کب ۸/فبروري ۲۷) ماښام یو ځل بیا پر پاکستاني لوري بریدونه پیل شوي دي.

    په افغانستان کې د طالبانو حکومت د جنوب ختیځ زون د ۲۰۳ منصوري قول اردو ویاند عبدالحق فدا بي‌بي‌سي ته وویل چې "تر روژه‌ماتي‌ وروسته په خوست او ټانک کې بیا عملیات پیل شوي دي او جګړه روانه ده."

    له ښاغلي فدا وړاندې د خوست د والي ویاند مستغفر ګوربز هم رسنیو ته په استولي پیغام کې د بریدونو د پیل خبر ورکړی و.

    هغه لیکلي وو، "یو ځلې بیا د خوست ولایت اړوند په ځاځي میدان او علیشېرو او تریزیو ولسوالیو کې د فرضي کرښې په اوږدو کې د افغان ځواکونو لخوا د پاکستان پوځي رژيم پر پوستو د انتقامي بریدونو نوې څپه پیل شوه."

    پاکستاني اړخ لا په دې اړه څه نه دي ویلي.

11. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, اېټالیا له خپلو وګړو غوښتي چې له افغانستانه ووځي

    پر افغانستان د پاکستان له هوايي بمباریو او د طالبانو حکومت له لوري تر ځوابي بریدونو وروسته اېټالیا په افغانستان کې خپلو مېشتو وګړو ته سپارښتنه کړې چې له دغه هېواده ووځي.

    د افغانستان لپاره د اېټالیا ډېپلوماتیک ماموریت چې له دوحې خپلې چارې ترسره کوي، پر خپله اېکس‌پاڼه په دې اړه یوه خبرپاڼه خپره کړې. په خبرپاڼه کې وروستیو بریدونو او نښتو ته په اشاره ویل شوي، "په افغانستان کې مېشت اېټالویان هڅول کېږي چې هلته لا هم په شته سوداګریزو الوتنو کې ژرترژره له دغه هېواده ووځي."

    په خبرپاڼه کې ځینو هغو کسانو ته چې په افغانستان کې د پاتې کېدو پرېکړه کوي، ځينې لارښوونې شوې دي چې څنګه باید سفارت او یا د اېټالیا حکومت د ځان په راجستر کولو سره له خپلې پرېکړې خبر کړي او د اړتیا پرمهال د مرستې غوښتنه وکړي.

    دې X پوسټ نه تېرشئ

    ایا له X نه د منځپانګې اجازه شته؟

    دې لیکنه کې له social media راخیستل شوي مواد شته.‌ له ښودلو وړاندې یې ستاسې اجازه پکار ده، ځکه ښایي‌کوکیز یا بله تکنالوژي پکې کارول شوې وي. کولی شئ له اجازې مخکې د social media site پالیسي ولولئ. د دې لپاره غوښتنه ومنئ او مخکې لاړ شئ

    Accept and continue

    خبرداری: بي بي سي د بهرنیو وېبپاڼو د منځپانګې مسؤله نه ده

    د ‍پوسټ X پای

12. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶شهباز شریف د پاکستان پوځ عمومي قوماندانۍ (جي‌ایچ‌کیو) ته تللی

    

    د عکس سرچینه، PMO

    د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف نن (جمعه) په راولپنډۍ کې د پوځ عمومي مرکز (جي‌ایچ‌کیو) ته ورغلی دی.

    د پاکستان د لومړي وزیر له دفتر په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي، چې هغه ته د پوځي مشرتابه لخوا د افغانستان اړوند وضعیت په تړاو مفصل مالومات ورکړ شوي دي.

    په اعلامیه کې راغلي چې شهباز شریف ویلي "د افغان طالبانو رژیم او فتنه الخوارج (د طالبان حکومت دا اصطلاح ټي‌ټي‌پي‌ لپاره کاروي) لخوا د پاکستان خلاف اقدامات د منلو نه دي." هغه زیاته کړې چې د فیلډ مارشل سید عاصم منیر په مشرۍ پاکستاني پوځونه هره ګړۍ د خپل هېواد حفاظت لپاره چمتو دي او دا چې پاکستان ښه پوهېږي چې څنګه د هر ډول تېرې پر وړاندې د ځان دفاع وکړي.

    شهباز شریف د ډیورنډ کرښې اوږدو کې د ده په وینا د افغان طالبانو د بریدونو په شا تمبولو او کارنده ځوابي اقداماتو له کبله د ‌پاکستان د پوځ وړتیا هم ستایلې ده.

    تر دې ورمخکې د پاکستان د پوځ ویاند جنرال احمد شریف ویلي و چې افغان طالبانو د پاکستان ۱۵ سیمو کې پر ۵۳ ځایونو ډزې او بریدونه کړي.

    هغه ویلي وو، چې له افغان طالبانو سره په نښتو کې د دوی ۱۲ پوځيان وژل شوي، ۲۷ ټپیان، او یو تری‌تم شوی دی.‌

13. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶د طالبانو د حکومت د پوځ مشر: که پاکستان افغانستان ناامنه کړي، اسلام‌اباد به خوندي پاتې نه شي

    د طالبانو د حکومت د پوځ مشر محمد فصیح‌الدین فطرت په دې ویډیو پاکستان ته ګواښ کړی چې "د ګوتې ځواب به په سوک ورکړي".

    نوموړي زیاته کړې چې د طالبانو د حکومت پوځي ځواکونه دا وړتیا لري چې که پاکستان افغانستان ناامنه کړي، نو د دغه هېواد چارواکي به ان پلازمېنه اسلام‌اباد کې هم په امن کې ژوند ونه شي کولی.

    د طالبانو د ځواکونو او پاکستاني پوځ ترمنځ نښته تېره شپه هغه مهال پیل شوه، چې د طالبانو ځواکونو د پاکستان پر امنیتي پوستو بریدونه وکړل. وروسته پاکستان پر کابل، کندهار او پکتیا هوايي بریدونه وکړل.

    د راپورونو له مخې، نن هم پاکستاني جنګي الوتکو د پکتیکا ولایت د ارګون ولسوالۍ پوځي ځایونه بمبار کړي دي.

    دواړو لورو ادعا کړې چې د یو بل لسګونه سرتېري یې وژلي، خو تر اوسه خپلواکو ادارو دا راپورونه نه دي تایید کړي.

14. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶متقي: افغانستان د تاوتریخوالي پلوی نه دی؛ تل یې د متقابل درناوي پر بنسټ د ستونزو پر حل غوره کړی

    

    د عکس سرچینه، @ZiaAhmadtkl

    د قطر بهرنیو چارو وزارت پر خپله ایکس پاڼه خپاره کړي بیان کې ویلي، د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو چارسمبالي وزیر امیر خان متقي په بهرنیو چارو کې د قطر د دولت له وزیر محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفي سره تلېفوني خبرې کړې دي.

    په بیان کې ویل شوي، چې دواړ خواو په دغو تلېفوني خبرو کې د افغانستان او‌ پاکستان ترمنځ د کړکېچ کمولو پر لارو چارو بحث وکړ.‌

    بیان کې راغلي، ښاغلي الخلیفي د قطر لخوا د هغو ټولو هڅو بشپړ ملاتړ تکرار کړ چې موخه یې له سوله‌ییزو لارو چارو د شخړو هواری او په سیمه‌ییزه او نړیواله کچه د سولې او ثبات بنسټونه پیاوړي کول دي.

    هممهاله د طالبانو حکومت بهرنیو چارو وزارت هم په یوه خبر پاڼه کې ویلي، چې ښاغلي متقي په دې تلېفوني مکالمه کې "د وروستیو تحولاتو په تړاو د اسلامي امارت [طالبانو حکومت] اصولي دریځ څرګند کړ او ویې ویل چې د افغانستان امنیتي او دفاعي ځواکونو وروستي اقدامات د هېواد د حاکمیت، هوايي حریم او ځمکنۍ بشپړتیا د ساتنې په موخه ترسره کړي، چې ټاکل شوي اهداف یې په بریالیتوب ترلاسه کړي دي."

    اعلامیه کې راغلي چې ښاغلي متقي دا ټینګار هم وکړی چې د دوی حکومت "د تاوتریخوالي پلوی نه دی او تل یې د تفاهم او متقابل درناوي پر بنسټ د ستونزو حل غوره کړی؛ خو دا به هغه وخت پایله ولري چې مقابل لوری هم د حل‌لارې لپاره عملي او صادقانه اراده وښيي."

15. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶د کابل او اسلام اباد تر منځ شخړه کې د پاکستاني طالبانو د تحریک ونډه

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    په افغانستان کې د طالبانو د حکومت او اسلام اباد ترمنځ د ترینګلتیا مهم او لوی لامل د پاکستاني طالبانو تحریک پټنځایونه او په پاکستان کې دننه يې ډېرېدونکي خونړي بريدونه ګڼل کېږي.

    ظاهرا دا ستونزه تر دې بریده ورسېده، چې پاکستان یې اړ کړ د افغانستان پر پلازمېنې کابل هوایي برید وکړي‌.

    پاکستاني چارواکې وايي، دوی په کابل کې د طالبانو له حکومته غواړي د "وسله‌والو ډلو، په ځانګړې توګه د پاکستاني طالبانو د تحریک د فعالیتونو مخه ونیسي، چې د افغانستان په خاوره کې تاوتریخجن بریدونه طرحه کوي او له پولې له تېرېدو وروسته یې په پاکستان کې پر اهدافو عملي کوي."

    خو کابل کې د طالبانو حکومت دا تورونه ردوي او وایي؛ "هیچا ته اجازه نه ورکوي چې د افغانستان له خاورې د بل هېواد پر وړاندې فعالیت وکړي."

    دوی وايي، "اسلام‌اباد هڅه کوي د کورنیو امنیتي ستونزو د مهار په برخه کې خپلي ناکامۍ" پر کابل ور واچوي.

    د طالبانو حکومت همدارنګه پاکستان تورنوي چې د داعش د خراسان څانګې ملاتړ کوي او "د نړیوال ملاتړ تر لاسه کولو لپاره" له دې ډلې د یوې وسیلې په توګه ګټه اخلي.

    په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له نظره، د پاکستاني طالبانو تحریک په افغانستان کې د دوی د شتون پایله نه ده، بلکې دا د پاکستان یوه کورنۍ موضوع ده.

    یادونه: دا مطلب لومړی ځل د تېر کال اکتوبر کې خپور شوی، خو موږ یې د طالبانو حکومت او پاکستان ترمنځ تازه نښتو ته په کتو بیا خپروو:

16. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶جنرال احمد شریف: عملیات به د پاکستان د ملکي مشرتابه د حکم له مخې جاري وي

    

    د عکس سرچینه، APP

    د پاکستان پوځ ویاند وویل، چې په کابل، کندهار او پکتیکا کې یې د تېرې شپې هوايي بریدونو کې د طالبانو حکومت اړوند نظامي اهداف په نښه کړي دي.

    جنرال احمد شریف وویل، په دغو بریدونو کې یې د "ترهګرو پټنځایونه او د وسلو زېرمتونونه" لمنځه وړي.

    هغه د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل چې عملیات به د لومړي وزیر او ملکي مشرتابه د حکم له مخې جاري وي.

    د پاکستان د پوځ ویاند یو ځل بیا دا خبره تکرار کړه چې د طالبانو حکومت باید د پاکستان او ترهګرو ډلو ترمنځ یو انتخاب کړي.

    هغه همدا دا هم وویل چې په پکتیکا او ننګرهار کې یې د تېرې یکشنبې شپې هوايي بریدونو کې د وسله‌والو پټنځایونه په نښه کړي وو او دا چې هغو بریدونو کې ملکي‌ مرګژوبله نه ده اوښتې.

    د یادونې ده چې په ننګرهار کې د پاکستان پوځ د یکشنبې بریدونو کې د یوې کورنۍ د ۱۸ غړو د وژل کېدو خبر ورکړی شوی وو.

17. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, د پاکستان پوځ د افغان طالبانو بریدونو کې د خپلو ۱۲ پوځیانو د وژل کېدو پخلی وکړ

    

    د عکس سرچینه، APP

    د پاکستان پوځ ویاند جنرال احمد شریف چوهدري وايي، له افغان طالبانو سره په نښتو کې د دوی ۱۲ پوځيان وژل شوي، ۲۷ ټپیان، او یو تری‌تم شوی دی.‌

    هغه وویل، افغان طالبانو پاکستان ۱۵ سیمو کې پر ۵۳ ځایونو ډزې او بریدونه کړي.

    نوموړي تور پورې کړی، چې له افغان طالبانو سره په دغو بریدونو کې د پاکستاني طالبانو تحریک (ټي‌ټي‌پي) ملاتړ هم و.

    هغه د جمعې پر ورځ یوه خبري کنفرانس کې ادعا وکړه چې د دوی په کارنده ځوابي اقداماتو کې د افغان لوري ۲۷۴ تنه وژل شوي او له ۴۰۰ ډېر نور ټپیان دي.

    دا په داسې حال کې ده چې تر دې ورمخکې د طالبانو حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد له تېرې شپې راهیسې روانو نښتو او بریدونو کې خپل اړخ ته د ۱۲ سرتېرو د وژل کېدو او ۲۲ نورو د ټپي کېدو پخلی کړی و.

    بي‌بي‌سي دواړو غاړو ته د اوښتې مرګژوبلې کره شمېر په خپلواک ډول نشي تاییدولی.

    د پاکستان د پوځ ویاند وویل چې د دوی ځوابي اقداماتو کې د افغانستان ۷۳ پوستې، ۱۱۵ ټانکونه او زغره‌وال ګاډي لمنځه وړل شوي دي.

    هغه ادعا وکړه چې د افغان لوري ۱۸ پوستې اوس هم د دوی په ولکه کې دي.

    بي‌بي‌سي دا ادعا هم په خپلواک ډول نه شي تاییدولی.

18. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶مجاهد: "موږ یوازې د خپل مشروع دفاع حق کارولی، اوس هم په خبرو د ستونزې حل غواړو"

    

    د عکس سرچینه، Taliban

    د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد د جمعې په ورځ یوه کنفرانس کې وویل، دوی له ګاونډیو او د نړۍ له ټولو هېوادونو سره د ښو او مثبتو اړیکو غوښتونکي دي او دوی هېڅکله پر بل چا تېری نه دی کړی.

    ‌نوموړي وویل په تکرار یې ګاونډیانو او نړیوالې ټولنې ته ډاډ ورکړی چې "د افغانستان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد نه کارول کېږي او تر ننه پر خپل دې تعهد ولاړ دی. زموږ بهرنی سیاست پر متقابل احترام ولاړ دی، او موږ نه غواړو د چا پر وړاندې د زیان او دښمنۍ لاره خپله کړو".

    ښاغلي مجاهد وویل، د پاکستان داخلي جګړه په بشپړه توګه د هماغه هېواد کورنۍ موضوع ده او دا کومه نوې مسئله نه ده.

    "شاوخوا شل کاله کېږي چې په پاکستان کې د تحریک طالبان پاکستان او د پاکستاني پوځ ترمنځ جګړه روانه ده. په ۲۰۰۷م کال کې ټي‌ټي‌پي د پاکستان په قبایلي سیمو کې خپل شتون اعلان کړ، وروسته پاکستان هلته پرله‌پسې پوځي عملیات ترسره کړل چې تر ټولو ستر یې د ضربِ عضب عملیات وو چې په ۲۰۱۴م کال کې پیل شول. "

    ده وویل، طالبان شاوخوا څلور کاله کیږي پر افغانستان واکمن شوی، "نو دا هېڅ معقوله نه ده چې پاکستان خپله پخوانۍ او کورنۍ ستونزه اوس پر افغانستان ور واړوي".

    د مجاهد په خبره:‌ "له بده مرغه، پاکستان هڅه کړې چې خپلې داخلي شخړې پر افغانستان وتپي. دا څو هم ځل دی لومړی همدوی تېرې کړي، زموږ هوايي حریم یې نقض کړی او پر ولسي خلکو یې بمبارۍ کړې دي. په دغو بریدونو کې بې‌ګناه ملکي وګړي، ماشومان او ښځې په نښه شوي، چې دا د نړیوالو اصولو ښکاره سرغړونه ده. د جلال‌اباد پېښه یې ژوندی او تازه ثبوت دی؛ هلته داسې ځای بمبار شوی چې هېڅ ډول نظامي تاسیسات پکې نه وو او د یوه کروندګر ولسي سړي کور یی بمبار کړ، چې د هغه د کورنۍ اکثریت غړي یی شهیدان کړل او په پکتیکا کې یې بیا د ماشومانو په یوه دیني مدرسه برید وکړ."

    د طالبانو د حکومت دغه ویاند وویل "کله چې پر افغانستان تېری شوی، اسلامي امارت تل هڅه کړې چې ستونزه د خبرو او تفاهم له لارې حل کړي، خو هر ځل بیا تېرې تکرار شوې دي. موږ یوازې د خپل مشروع دفاع حق کارولی او هېڅکله مو پر چا تېری نه دی کړی. په تېرو مذاکراتو کې اوربند شوی و، خو هغه هم د پاکستان له لوري مات شو. موږ تل پر سوله ییز حل ټینګار کړی، اوس هم غواړو ستونزه د خبرو د لارې حل کړو."

19. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, پر ډیورنډ کرښه وضعیت څنګه دی؟, حفیظ الله معروف، بي‌بی‌سي

    

    د عکس سرچینه، Reuters

    د افغانستان په خوست، پکتیا،‌‌ پکتیکا، ننګرهار او کونړ کې د تېرې شپې په څېر مخامخ نښتې نشته. په کونړ کې ځینو سرچینو راته ویل چې په شولتن، دانګام او ناړۍ چې پر کرښه پرتې ولسوالۍ دي، کله نا کله دواړه لوري یو پر بل د توپونو ډزې کوي.

    تېره شپه دغلته په بریدونو کې د سرچینو له مخې ولسي خلکو او طالب سرتېرو ته مرګژوبله اوښتې وه خو شمېر یې مالوم نه دی.

    ننګرهار کې هم مخامخ جګړه نشته خو تورخم دروازې ته څېرمه ځینې وخت یو پر بل ډزې کېږي. هلته تورخم دروازې ته نژدې د کډوالو لوی لنډمهالی پنډغالی دی چې تېره شپه د جګړو له وېرې تر ټول راستانه شوي کډوال ایستل شوې دي.‌

    هغه کډوال چې د پاکستان له اړخه د تورخم له لارې افغانستان ته راتلل، بېرته د نښتو له وېرې له تورخمه ګرځېدلې دي. د تورخم له لارې هره ورځ سلګونه کورنۍ افغانستان ته ستنول کېږي.‌

    په خوست، پکتیا او پکتیکا کې هم مخامخ نښتې یا جګړه نشته لکن د ځینو سرچینو له خولې د نورو ولایتونو په څېر دواړه لوري یو پر بل خال خال ډزې کوي.‌

    په خوست کې د طالبانو حکومت کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د جمعې لمانځه پر مهال خلکو ته وینا کړې او د یووالي غوښتنه یې کړې.

    د یوې بلې سرچینې په وینا، د پکتیکا په سروبي ولسوالۍ کې بیا پاکستان هوايي بریدونه کړي. د دې بریدونه په اړه د طالبانو حکومت په رسمي‌ ډول څه نه دي ویلي.

20. ۸ کب ۱۴۰۴ - ۲۷ فبروري ۲۰۲۶وروستی, ځینې بهرني غبرګونونه, انور ابراهیم: افغانستان او پاکستان دې سملاسي خپلمنځي نښته ودروي

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې شخړې په تړاو په تازه غبرګونونو کې د مالیزیا لومړي وزیر ویلي چې د دغو دواړو اسلامي هېوادونو ترمنځ د شخړې د پراختیا په اړه ژوره اندېښنه لري، له څو ورځو راهیسې پیل شوې ده.

    نوموړي ویلي چې دا "پرانیستې جګړه" د هېچا په ګټه نه ده.

    وړاندې د پاکستان دفاع وزیر ویلي وو چې له افغانستان سره یې "پرانیستې جګړه" پیل کړې ده.‌

    انور ابراهیم پر اېکس یوه پیغام کې لیکلي: "د دواړو خواوو د خلکو د ژوند بایلل د ژورې خواشینۍ سبب دی. دا چې دا تاوتریخوالی د روژې میاشت کې پېښېږي، حالت نور هم د درد وړ ګرځوي".

    نوموړی لیکي، مالیزیا له دواړو هېوادونو، پاکستان او افغانستان، غواړي چې تر خپله وسه "ځان ډېر کنټرول کړي او ټول پوځي عملیات سملاسي ودروي".

    دی وايي چې د پاکستان "مشروع امنیتي اندېښنې" باید حل شي. همداراز د افغانستان خپلواکي او ځمکنۍ بشپړتیا ته باید درناوی وشي. دا دوه اصول یو له بل سره په تضاد کې نه دي؛ یواځې د خبرو اترو په میز کې حل کېدای شي.

    "موږ د دې شخړې له امله د ټولو ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره دعا کوو او هیله لرو چې دواړه لوري د سولې انتخاب وکړي او له عقل او حکمت کار واخلي".

    بریتانیا د افغانستان-پاکستان ترمنځ د ترینګلتیا پراخېدا له امله ژوره اندېښنه لري

    د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیرې ایویټ کوپر د افغانستان او پاکستان ترمنځ پر جګړه خواشیني ښودلې او وايي چې "موږ له دواړو خواوو غوښتنه کوو سملاسي د شخړې د کمولو لپاره لاس په کار شي، ملکي وګړو ته د نورو زیانونو رسېدو مخه ونیسي او د منځګړیتوب لاندې خبرې بیا پیل کړي".

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    فضل الرحمن: د پاکستان شکایت قانوني دی، خو د افغانستان خپلواکي او کورني ستونزو ته درناوی هم ضروري دی

    د پاکستان د مذهبي سیاسي ډلې جمعیت علمای اسلام (ف)مشر مولانا فضل الرحمان د اوسني وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې یو اړخیزه پوځي اقدامات د ستونزې حل نه دی، بلکې لا نورې پېچلتیاوې رامنځته کوي.

    د جمیعت علمای اسلام د مطبوعاتي برخې د معلوماتو له لوري خپور شوی بیان وايي، مولانا فضل الرحمان ویلي، چې د پاکستان امنیتي اندېښنې قانوني دي، خو د افغانستان خپلواکي او کورني ستونزو ته درناوی هم ضروري دی.

    هغه زیاته کړې، چې احساساتي چلندونه د دواړو هېوادونو لپاره د پېچلتیاوو سبب ګرځي. نوموړي ویلي: "د دوه اړخیزو ګټو، باور وړ امنیتي چوکاټ او نړیوالو منل شویو اصولو کارول باید وشي، ځکه یوازې د سفارتي هڅو له لارې د ستونزې پایښت لرونکی حل پیدا کېدای شي."

    مولانا فضل الرحمان له دواړو هېوادونو غوښتي چې د حوصلې، زغم او مسؤلانه چلند له مخې سملاسي اوربند اعلان کړي.

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    روسیه: جګړه دې سملاسي ودرول شي او د شخړې دیپلوماتیک حل دې هڅه دې وشي

    د روسیې یوه ډیپلومات ضمیر کابلوف ویلي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ روانه شخړه دې سملاسي ودرول شي او د شخړې د حل لپاره دې د ډیپلوماتیکو هڅو غوښتنه وشي.

    کابلوف چې د افغانستان لپاره د ولسمشر ولادیمیر پوتین ځانګړی استازی دی، ویلي چې مسکو به د دواړو هېوادونو ترمنځ منځګړیتوب وکړي که غوښتنه ترې وشي.

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د امریکا غبرګون

    د افغانستان لپاره د امریکا قطر مېشتی شازژدافیر ‌‌ډان براون پر اېکس یوه بیان کې ویلي چې د پاکستان پوځ د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ په ۲۷مه نېټه د سهار په ۱:۵۰ بجې (سیمه‌ییز وخت) پر کابل، پکتیا او کندهار ولایتونو هوايي بریدونه کړي دي. د رسنیو راپورونو له مخې، د پاکستان الوتکې لا هم د افغانستان د هوايي حریم دننه پاتې دي او د سهار تر ۹:۰۰ بجو (سیمه‌ییز وخت) پورې یې د اهدافو د لټون عملیات جاري ساتلي. رسنۍ همدارنګه د افغانستان او پاکستان ترمنځ د پولې پر کرښه جګړې راپور ورکړي دي. د دواړو هېوادونو لوی سرحدي لارې لا هم تړلې دي.

    نوموړی وايي، دغه پېښې د افغانستان په داخل کې یا دې هېواد ته د شدید خطر یادونه کوي.

    ډان براون وايي، د امریکا د افغانستان ماموریت د خپلو اتباعو پام را اړوي، چې د افغانستان د سفر مشوره لا هم په کچه ۴ ("سفر مه کوئ") کې پاتې ده، ځکه په هېواد کې د ملکي بې‌ثباتۍ، جرمونو، ترهګرۍ، ناحقه نیونې، تښتونې، او د روغتیایي خدماتو محدودیت خطرونه موجود دي.

    لکه څنګه چې د سفر مشورې کې ویل شوي، د امریکا حکومت د افغانستان په خاوره کې خپلو اتباعو ته د عادي یا بیړني کونسلي خدماتو وړاندې کولو توان نه لري. د امریکا سفارت په کابل کې په ۲۰۲۱ کال کې خپل عملیات وځنډول.

    د نوموړي له دفتره خپره شوې وېناپاڼه کې دا سپارښتنې شوې دي:

    • ·که اوس په افغانستان کې یاست، له هېواده د وتلو پلان جوړ کړئ.
    • ·که د هوا له لارې د وتلو امکان نه وي، تاجکستان یا ازبکستان ته په ځمکنۍ لاره ولاړ شئ.
    • ·د ایران له پولې د وتلو هڅه مه کوئ.
    • ·له پاکستان سره له ټولو سرحدي سیمو ډډه وکړئ.
    • ·د تازه معلوماتو لپاره محلي رسنۍ تعقیب کړئ.
    • ·خپل شخصي امنیتي پلان ولرئ او ځان د خلکو له پام وړه وساتئ.

    

    د عکس سرچینه، @USAmbKabul