BBC News, پښتو
مطلب ته ورشئ

تاسې د وېب‌سایټ داسې بڼه ګورئ چې یوازې متن لري او لږ انټرنېټ کاروي. که غواړئ عکسونه او ویډیوګانې وګورئ، نو د وېب‌سایټ اصلي (لومړنۍ) بڼې ته ورشئ.

د وېب‌سایټ اصلي بڼې ته مې وروله

د وېب‌سایټ دې بڼې په اړه چې ډېر انټرنېټ نه مصرفوي نور معلومات دلته موندلای شئ.

افغان ټاکنې: د دویمې ورځې حال

د افغانستان د ټاکنو کمېسیون بي بي سي ته وویل، د یکشنبې په ورځ د رایې ورکولو لپاره له ۴۰۱ مرزکونو یوازې ۲۵۳ یې پرانیستي وو. تېره ورځ دغه کمېسیون وویل، د مختلفو ستونزو له امله به د ۱۴ ولایتونو په ۴۰۱ مرکزونو کې د یکشنبې په ورځ رایه ورکړل شي.

ژوندی پوښښ

  1. وروستی, د ټاکنو په اړه د ولسمشر غني وینا

    * افغان ولسمشر محمد اشرف غني په یوه تلویزیوني وینا کې اعلان وکړ چې د افغانستان د پارلماني ټاکنو دوه ورځنی بهیر رسماً پای ته ورسېد.

    * ولسمشر په خپله وینا کې د ټاکنو د بهیر په ترڅ کې وژل شوي کسان د ولسواکۍ د لارې شهیدان وبلل.

    * افغان ولسمشر له افغان ولس نه په ټاکنو کې د ګډون لپاره مننه وکړه.

    * ولسمشر غني وویل، طالبانو ته ثابته شوه چې دا ولس هېڅوک په زور نشي مهارولی

    * ولسمشر غني وویل، که طالبان اخلاقي جرات لري نو را دې شي انو خپل زور دې ښکاري کړي. دا ګز او دا میدان

    * غازي امان الله خان سل کاله وړاندې له همدې میزه نه ولسواکي پیل کړې ده.

    * په دې ټاکننو کې د ښځو ګډون د افغانستان د ولسواکۍ لپاره تاریخي بریا ده.

    * ولسمشر غني نوماندانو ته: تاسې ثابته کړه چې په ولس کې ژورې ریښې لري

    * په دې پروسه کې ګټونکی او بایلونکی نشته. تاسې ټول د دیموکراسۍ د بهیر ګټونکي یاست

    * ولسمشر غني له ټولو امنیتي او دولتي ارګانونو مننه وکړه چې د ټاکنو په پروسیه کې یې د ټاکنو له خپلواک کمیسیون سره همکاري وکړه

  2. وروستی, د هلمند له ۳۱۷۰۰۰ رایه ورکوونکو ۵۰۰۰۰ رایه ورکړې

    په هلمند کې د رایه ورکولو بهیر پایته ورسېد، چې له ۳۱۷۰۰۰رایه ورکوونکو څه باندې ۵۰۰۰۰کسانو رایه کارولې. په دې ولایت کې ۷۵د رایو مرکزونه وو، چې ټول پرانیستي وو، نن دغه ولایت کې د دويمې ورځې لپاره هم په ۳۰ مرکزونو کې د رایه ورکولو بهیر روان و. تخنیکي ستونزو په هلمند کې د رایه ورکولو پروسه ټکنۍ کړې وه.

  3. د انساني حقونو کمېسیون: جدي درغلي نه ده شوې

    د افغانستان د انساني حقونو کمېسیون مشره سیما سمر وايي، د ولسي جرګې ټاکنو کې جدي درغلي نه ده شوې.

    • خو بیا هم هغې ځینې سرغړونې یادې کړې.
    • له یو تر شپږو ساعتونو په ځنډ د رایې مرکزونو پرانیستنه
    • د رایې ور کولو مرکزونو کې د رایه ور کوونکو نوملړ نشتوالی
    • بایومترېک په ځند رسېدل، له دې وسیلې ناسم کار اخیستل او یا کار نه کول
    • د رنګ پاکېدل
    • د کم عمره کسانو رایه ور کول
    • هغه کسان رایه ور کول چې نوملړ کې نشته
    • د رایې ور کولو ټپرۍ ته د څارونکو او کارمنانو تلل

  5. د ۲۰۰۹، ۲۰۱۴ او ۲۰۱۸ ټاکنو کې ناامنۍ

    د افغانستان د کورنیو چارو وزارت وايي:

    د ۲۰۰۹

    کال ټاکنو کې ۴۴۲ بریدونه شوي چې ۶۲ ولسي وګړي او ۱۱۳ امنیتي سرتېري پکې وژل شوي او ټپیان شوي وو.

    د ۲۰۱۴

    کال ټاکنو کې بیا ۴۱۴ بریدونو کې ۲۳۰ ولسي وګړي او ۱۶۱ امنیتي سرتېري وژل شوي او ټپیان شوي وو

    خو د ۲۰۱۸

    کال ټاکنو کې ۱۹۳ پېښې شوې، چې ۱۷ ولسي وګړي او سرتېري وژل شوي او ۵۴ ملکي وګړي او سرتېري ټپیان شوي

  6. وروستی, له ۴۰۱ مرکزونو یوازې ۲۵۳ پرانیستي وو

    د افغانستان د ټاکنو کمېسیون یوه ویاند ذبیح الله سادات د بي بي سي خبریال اسدالله لودین ته وویل، چې د یکشنبې په ورځ د رایې ورکولو لپاره ۲۵۳ مرکزونه پرانیستل شوي دي.

    تېره ورځ دغه کمېسیون ویل چې د مختلفو ستونزو له امله به د ۱۴ ولایتونو په ۴۰۱ مرکزونو کې د یکشنبې په ورځ رایه ورکړل شي.

    خو ذبیح الله سادات وایي، امنیتي ځواکونو د ګواښونو له امله دوی ته اجازه ور نه کړه چې پاتې ۱۴۸ مرکزونه د رایې ور کولو لپاره خلکو ته پرانیځي.

    ټاکل شوې وه د ننګرهار د مرکز په ګډون په شپږو ولسوالیو ۱۴ مرکزونو کې هم د یکشنبې په ورځ ټاکنې وشي.

    غرمه نژدې یوه بجه د سیمې خلکو د بي بي سي خبریال ذبیح الله رحیمزي ته وویل، په مرکز او ولسوالیو کې یو مرکز هم نه دی پرانیستل شوی.

  7. وروستی, ننګرهار کې تړلي مرکزونه, ننګرهار کې نن د ټاکنو مرکزونه تړلي پاتې شوو

    ولايتي چارواکو نن سهار وويل، چې د ولسواليو په ۱۴مرکزونو کې ټاکنې پيل شوې، خو د ولسوالۍ چارواکو او ځايي خلکو بي بي سي ته وويل، چې نن د دوی په ولسوالۍ کې د رايې اچونې مرکزونه نه دي پرانستل شوي.

    په دې مرکزونو کې درې په خوږیاڼو، یو بټي کوټ، څلور په شینوارو، دوه لالپورې، دوه په نازیانو او دوه نور په سپین غر ولسوالۍ کې ياد شوي و چې پرانستل شوي دي.

    خو د سیمې خلک وايي یو هم پرانیستل شوی نه دی.

  8. خبریال بشیر احمد ګواښ پر خپل ټویټر له دغه عکس سره لیکلي: "یوه سړي په چاودنه کې خپل یو سپین ږیری ټپي ورور ټاکنو ته په شا کړی." دا سړی وايي: "ددغې جګړې پای غواړم چې هېڅ کوم بل افغان د بل په اوږو رایې ورکولو ته یو نه وړل شي. موږ باید د ټیکاو پر لار پخپلو پښو د تللو وړتیا ولرو."

  9. د افغانستان د ټاکنو سیستم، رایه څنګه او چېرته ورکړو، بایو بایومېټرک سیستم څه دی او د ډېرو نورو په زړه پورې مطالبو لپاره د بي بي سي پښتو پاڼې، فیسبوک، ټویټر او انسټاګرام سره اوسئ.بي بي سي پښتو پاڼه: https://bbc.in/2DFiIdlبي بي سي پښتو ټویټر: https://bbc.in/2DDjkjOبي بي سي پښتو انسټاګرام: https://bbc.in/2DDWHM4بي بي سي پښتو یوټیوب: https://bbc.in/2DEwaOR

  10. وروستی, ۸۰٪ رای شمېرنه شوې

    د ټاکنو خپلواک کمیسیون مشر وویل، پرون په مرکزونو کې رای شمېرنه ۸۰ سلنه بشپړه شوې ده او اوس د هر مرکز د رایو شمېرنه دوام لري.

  11. وروستی, زورواکانو بایومټریک الې ماتې کړې

    د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمیسیون مشر ګلاجان عبدالبدیع صیاد یوې خبري غونډې ته وویل، "له ځینو مرکزونو راپور ورغلی وو، هغه زورواکان چې له شفافې لارې پارلمان ته نه شي تللی، د بایومټریک الې یې اخیستې او ماتې کړې یې دي، چې درغلۍ ته لاره هواره کړي. حکومت یې په مخنیوي کې عاجز پاتې کېږي یا له ځینو پولیسو سره لاس لري او له زوره کار اخلي."

    نوموړي وویل، ځینې نیمګړتیاوې وې، چې کمیسیون پرې پړ نه بلل کېږي، ځکه هلته ډېر محدودیتونه وو:

    "موږ د ښوونځیو ښوونکو روزلو ته هوډ کړی و، خو ډېر کم وخت ورکړل شوی و، ټاکنیز کارمنان موږ نه دي ګومارلي، خو د قانون مطابق موږ مقید و چې ښوونکي وګومارو."

    "کوم ښوونکي چې د ټاکنو پر ورځ ټاکنیز مرکز ته نه ځي، پر کمیسیون پورې کومه اړه نه لري، بلکې د پوهنې وزارت اړوند کېږي."

  12. وروستی, بلخ کې څلور ټاکنیز څارونکي وژل شوي

    د افغانستان شمال بلخ ولایت امنیتي چارواکي وايي، وسله والو د پارلماني ټاکنو د یوه نوماند څلور څارونکي له تښتولو وروسته وژل شوي.

    د ۷۰۷ پامیر د پولیسو ویاند سید سرور حسیني بي بي سي ته وویل، دا څلور څارونکي تېره ورځ ماښام د بلخ نهر شاهي ولسوالۍ لهخ افغانیه مېنې تښتول شوي.

    حسیني زیاتوي، د وژل شویو کسنو مړي مزار شریف ښار ته لېږدول شوي، خو تر اوسه یې د وژلو مسؤولیت چا نه دی منلی.

  13. وروستی, نن تر یوې بجې رای اچونه دوام لري

    د ټاکنو د شکایتونو خپلواک کمیسیون غړي او ویاند علي رضا رحاني یوې خبري غونډې ته وویل، د رای اچونې پر لومړۍ ورځ چې کوم وګړي د رایو اچولو له بهیر پاتې شوي، نن (یکشنبه، تله ۲۹) تر یوې بجې به رایه اچونه دوام لري.

    نوموړي وویل، نن هم یو ساعت وروسته د رایو اچولو مرکزونه پرانیستل شول.

    هغه دا هم وویل، چې تېره ورځ د رایو اچولو ځینو مرکزونو کې د رای اچوونکو لیست بیخي موجود نه و، چې په ځینو مرکزونو کې دا ستونزه اوس هم شته، خو ټاکنیز کمیسیون یې د حل په لټه کې دی.

  14. کابل کې په ۴۶ مرکزونو کې رایه ورکول کېږي

    د افغانستان د ټاکنو کمېسون یوه ویاند عبدالعزیز ابراهیمي له بي بي سي سره خبرو کې وویل، چې د ټاکنو په دویمه ورځ کابل کې ۴۶ مرکزونه د رایې ورکولو لپاره پرانیستي دي.

    • هغه دلایل چې له مخې یې نن هم دا مرکزونه پرانیستي
    • شپږ مرکزونه د بایومتریک سیستم د کار نه کولو له امله
    • یوولس مرکزونه د رایه ورکوونکو د نوملړ د نشتوالي له امله
    • لس مرکزونه د ټاکنو کمېسیون د کارمنانو د نشتوالي له امله
    • یو مرکز- د کابل شمال ته خواجه بغرا کې- د چاودنې له امله
    • درویشت مرکزونه د امنیت نشتوالي له امله او د یوه مرکز لامل معلوم نه دی
    • دوه مرکزونه هم د زورواکو د لاسوهنې له امله د بګرامیو احمد خان کلا کې تړلي و.

  15. هرات والي: ټاکنو کې ډېرو مېرمنو رایه ورکړه

    د هرات والي محمد اصف رحیمي د یکشنبې په ورځ خبري غونډه کې وویل، چې د تېرې ورځې ټاکنې بریالۍ وبللې. په ورته مهال یې دغو ټاکنو کې ستونزې او نیمګړتیاوې هم ومنلې.

    هغه دا هم وویل، چې دې ټاکنو کې ډېرو مېرمنو رایه ورکړه.

    د هرات د چارواکو په خبره، هرات کې د رایې لپاره ۳۰۰ مرکزونه ځانګړي شوي وو، خو په دوی کې یوازې ۱۵ د ډېر امنیتي ګواښ له امله تړلي پاتې شول.

    هرات د هغو ۱۴ ولایتونو له ډلې دی، چې نن هم پکې ټاکنې کېږي.

  16. د پارلماني ټاکنو په اړه د نورو مطالبو، مالوماتو، شننو او انځوریزو رپوټونو لپاره ځانګړې پاڼې ته ورشئ: د افغانستان ۱۳۹۷کال ټاکنې

  17. وروستی, راتلونکې شنبه (اکتوبر ۲۷) د کندهار ټاکنې, د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمېسون مشر وايي، کندهار کې د راتلونکې شنبې په ورځ ټاکنې کېږي.

    د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمېسون مشر وايي، کندهار کې د راتلونکې شنبې (اکتوبر ۲۷) په ورځ ټاکنې کېږي.

    نوموړي د شنبې ورځې له ټاکنو وروسته د شپې یوولس بجې خبری غونډه کې دا خبره وکړه:

    "سبا د یکشنبې په ورځ هغو سیمو کې ټاکنې کېږي چې دا پروسه پکې بشپړه شوې نه ده او راتلونکې شنبه کندهار کې ټاکنې کېږي".

    ټاکلې وه د شنبې په ورځ کندهار کې ټاکنې وشي، خو د دغه ولایت د امنیه قومندان جنرال عبدالرازق او د امنیت مشر جنرال مومن حسېن خېل تر وژلو کېدو وروسته د امنیت شورا بېړنۍ ناسته کې دا ټاکنې یوه اونۍ وځنډول شوې

  18. افغانې پېغلې لومړی ځل رایه ورکړه

  19. "ټاکنې د بدلون لپاره غوره لار ده'', 'ګارډین' ورځپاڼه

    ګارډین ورځپانه لیکي افغانانو پرون د وینې توییدنې او ناامني د ګواښونو په وړاندې ودریدل او خپله راه یې وکاروله. دا ورځپاڼه لیکي د ناامنیو له لوی ګواښ او پیښو سره ، سره افغانان په زړورتوب د رایې ورکولو مرکزونو مخې ته په کتارونو کې ولاړ و چې په دریم ځل پارلماني ټاکنو کې برخه واخلي.

    ګارډین په خپل راپور کې وايي افغانان که څه هم په خپل هېواد کې د حکومت او ولسواکۍ په اړه اندیښنې لري خو بیا هم ټاکنې له اقتصادي او امنیتي ستونزو سره ، سره د بدلون لپاره یوه غوره لار بولي.

  20. پکتیکا کې د ۱۸۳ زره کسانو نوملیکنه

    رپوټونه وايي، د پکتیکا په مرکز شرنه کې د رایه ور کوونکو ډېر شمېر خورا ډېر و.

    په دغه ولایت کې له ۲۱۳ زره شرایطو برابرو کسانو ۱۸۳ زره کسانو نوملیکنه کړې وه.