د ایران محرمانه حکومتي نظرپوښتنه: ۷۳ سلنه خلک له سیاسته د دین د بېلتانه ملاتړ کوي

د ۱۴۰۲ کال په مني کې د هېواد په کچه د ایران د حکومت د یوې سروې پایلې ښیي چې د ایران خلک د حکومت له ایډیالوژۍ لیرې دي او د نا مذهبي پوځ په تړاو د دوی میلان ښکاره دی.

د "د ایرانیانو ارزښتونه او چلند" د ملي سروې له مخې چې محرم طبقه بندي لري او د عامه معلوماتو لپاره نه ده خپره شوې، په سروې کې قاطع اکثریت برخه‌والو له سیاسته د مذهب د جلا کولو ملاتړ کړی او له "بې‌حجابه" ښځو سره د چلن په باب یې پر خپله نه لېوالتیا ټینګار کړی.

د لوړ اکثریت همدارنګه دا ټولنه د پخوا پرتله ډېره غیر مذهبي ګڼي او وړاندوېینه کوي چې ایران به په راتلونکي کې لا ډېر غیر مذهبي شي.

ملي سروې "د ایرانیانو ارزښتونه او چلند" له ۱۵۸۷۸ خلکو سره د مخامخ مرکو پراساس ترسره شوې چې په تصادفي ډول غوره شوي او یو ګډ پوښتنلیک ته ځوابونه ورکړل شوي. دغو کسانو ۱۸ کلن یا تر دې زیات عمر درلود او د هېواد په ۳۱ ولایتونو (د ولایتونو د مرکزونو، نورو ښارونو او کلیوالو سیمو په ګډون) کې اوسېدل.

وروستۍ سروې د ایرانیانو د ارزښتونو او چلندونو څلورمه ملي سروې ده چې د کورنیو چارو وزارت د کلتور او اسلامي لارښوونو د ملي پروژې دفتر له خوا د کورنیو چارو وزارت د ټولنیزې څارنې مرکز په همکارۍ چمتو شوې ده.

د ورته ډول درې مخکینۍ سروې په ۱۳۷۹، ۱۳۸۲ او ۱۳۹۴ کلونو کې ترسره شوې.

د نوې سروې د معلوماتو راټولول د ۱۴۰۲ کال د نومبر او د ډسمبر په لومړیو کې تر سره شول او وروستۍ پایلې یې په یوه محرمه ټاپه په ایران کې خپلو ځانګړو اورېدونکو ته وړاندې شوې.

په تېرو اونیو کې په رسنیو کې د "ایرانیانو ارزښتونه او چلند" راپور له عامه افکارو د پټ ساتلو په اړه ډېری نیوکې شوې دي.

د ۱۴۰۲ سروې په یوه بله برخه کې، له ځواب ویونکو غوښتل شوي دا خبره و ارزوي چې "په دفترونو کې د خلکو په ګمارلو کې باید د دوی مذهبي عقیدې په پام کې ونه نیول شي".

په ځواب کې، ۶۱٫۹ سلنه ځواب ویونکو ویلي چې دوی موافق دي یا په بشپړ ډول موافق دي چې د دوی مذهبي عقیدې باید په دفترونو کې د خلکو له انتخاب سره هېڅ تړاو ونه لري، او ۲۸٫۵ سلنه یې مخالف یا په بشپړ ډول موافق نه دي.

دا د دې حقیقت له امله ده چې په ۱۳۹۴ کې ټول ۴۲.۶٪ ځواب ویونکو ویلي چې دوی موافق دي یا په بشپړ ډول موافق دي چې د دوی دیني عقیدې باید په دفترونو کې د خلکو له انتخاب سره هېڅ تړاو ونه لري، او ۲۹٫۴ سلنه یې ځانونه مخالف په بشپړه توګه مخالف ګڼلي

په ۱۳۹۴ کې، ۲۸ سلنه ځواب ویونکو نه د خلکو د ګمارلو په وخت کې دیني عقیدې ته د پاملرنې په برخه کې نه خوښ وو او نه یې مخالف وو، چې په ۱۴۰۲ کې له دریمې برخې لږ ته راټیټ شو او ۹٫۵ سلنې ته ورسېد.

د ۱۴۰۲ سروې په یوه جلا برخه کې، له خلکو پوښتل شوي د ښځو له "بې‌حجابۍ" سره څنګه مخامخ دي؟

٪۳۸ په دې ټینګار کوي، چې دوی د ښځو له حجاب نه کولو سره کومه ستونزه نه لري او ٪۴۶ بیا ویلي، که څه هم دوی د دې مخالف دي، خو د نورو خلکو له حجاب نه کولو سره هېڅ کار نه لري. یوازې ۱۲٫۵٪ راپور ورکړی چې دوی خبرداری ورکوي که دوی حجاب وګوري.

د پورته شمېرو له مخې، د هغو کسانو سلنه چې ویلي یې دي په ۱۴۰۲ کې له "بې‌حجابۍ" سره ستونزه نه لري په ۱۳۹۴ کې درې نیم برابره زیاتوالی موندلی - کله چې ۱۰٫۶ سلنه ځواب ویونکو ویلي دوی له "بد‌حجابۍ" سره کومه ستونزه نه لري.

د یادونې وړ ده چې د ۲۰۱۴ کال په سروې کې د "بد حجابي" (د بشپړ حجاب نه درلودل) په اړه د خلکو نظرونه پوښتل شوي وو، خو په ۱۴۰۲ کال کې د "ښځه، ژوند، ازادي" له غورځنګ وروسته د "بې‌حجابۍ" (د حجاب نه اغوستلو) په اړه د خلکو نظرونه وپوښتل شول. سره له دې، په نوې ټولپوښتنه کې د هغو کسانو سلنه چې په ښکاره ډول یې ویل دوی له "بې‌حجابۍ" سره هېڅ ستونزه نه لري په ډراماتیک ډول زیاتوالی موندلی.

البته په ۲۰۱۵ کال کې ۶۷.۷ سلنه خلکو ویلي وو چې دوی د حجاب اغوستلو مخالف دي، خو د ښځو له حجاب سره هېڅ کار نه لري. په هغه کال کې د هغو ځواب ورکوونکو سلنه چې بد حجابانو ته د یادونې تمایل یې درلود، کچ ۱۷٫۶ و.

د "غیر مذهبي" د ونډې زیاتوالی

په ټولنه کې د مقرراتو او مذهبي مفکورو د پلي کولو په اړه د پوښتنو او ځوابونو سربېره، د ۱۴۰۲ ملي سروې برخې په عمومي ډول د خلکو د "مذهبي" کچې پورې اړه لري. باید یادونه وشي چې په دې برخو کې ځینې وختونه هغه پوښتنې شاملې دي چې د ۱۳۹۴ په سروې کې ورته نه وې.

له دغو پوښتنو څخه په یوه کې له ځواب ویونکو وپوښتل شول چې د پنځه کاله پخوا پرتله د خلکو د مذهب کچه څنګه بدله شوې ده؟ د دې پوښتنې په ځواب کې ۸۵ سلنه ځواب ویونکو د خپلو شخصي کتنو پر بنسټ ویلي چې د ایرانیانو د مذهب کچه د ۵ کلونو مخکې پرتله کمه شوې ده، په داسې حال کې چې یوازې ۷ سلنه یې ویلي چې دا کچ زیات شوی دی.