“Кара, рулда кол жок”. Сеулда айдоочусу жок автобус жүрө баштады

Ник Марш, бизнес кабарчысы

Түн ортосуна жакын а21 автобусунда айдоочунун отургучундагы адам кол астындагы прибордогу кичинекей кызыл баскычты басып, жылмайып койду да, андан кийин рулду бошотуп, буттарын педалдан алып салды.

Автобус айдоочусу жок эле автомат менен башкарылып жүрүп жөнөдү. Түштүк Кореянын борбору Сеулдун көчөлөрүн аралап, ар кай жакка бурулуп, светофорго токтоду. Салондо муну эч ким байкаган жок окшойт.

"Бир күнү Сеулдагы автобустардын баары ушундай айдоочусу жок болуп калат", — дейт SUM (Smart YoUr Mobility) бөлүм башчысы Пак Кан Вук.

Анын компаниясы акыркы төрт жылды айдоочусу жок жүргөн түнкү автобусту иштеп чыгууга жумшады. Бийликтердин айтымында, бул дүйнөдө биринчи мисал болуп калмакчы. Автобустардын жана автоунаалардын бул түрлөрү автономдуу унаалар же Сух деп аталат.

"Айрыкча түнкүсүн автобус айдагысы келгендер азыраак" дейт Пак Мырза. "Бул өксүктү жоюуга жардам берген идеалдуу чечим".

Түнкүсүн көчөлөр ээнирээк, жолдор тынч. Бул жаңы технологияны сынап көрүү үчүн эң сонун жер.

Автобус айдоочусу жок жүрүп баратса дагы, айрым коопсуздук чаралары бар. Мисалы, жүргүнчүлөр отуруп, ар дайым коопсуздук курун тагынышы керек.

Айдоочунун отургучунда бир нерсе туура эмес болуп калса, дароо автобусту башкара турган бирөө бар. Жакында мунун кереги жок болот, -дейт Пак.

Саякат жакшы өттү. Биз шаардын борборундагы жаркыраган дүкөндөрдүн жанынан өтүп, андан кийин борбор калаанын жарыксыз жашаган кварталдарына өтүп, жолдо 20 жолу токтодук.

Адегенде өзүнөн өзү кыймылдап бараткан рулду карап, андан кийин сол жана оң жактагы автобустарды көрүп, коркуу сезими да келбей койбойт. Бирок бат эле конүп, коркпой каласыз.

Бирок, айдоочу бир нече жолу рулга отуруп, тормозду басууга туура келди. Бул күтүлбөгөн жерден жолдо кокустук болсо, айдоочулар бар экенин эскертип турат. Автобусту башкарган жасалма интеллект (КТ) күтүлбөгөн нерселерге али даяр эмес.

Бирок жүргүнчүлөрдүн көпчүлүгү жайбаракат отурушту. "Мен муну сынап көргөнүмө кубандым" деди бир студент университеттен үйүнө бара жатып. "Бул түнкү автобус экендиги айдоочуларга жүктү азайтышы мүмкүн дегенди билдирет".

"Мен бул айдоочусуз автобус экенин билген эмесмин!"деди жумушту жаңы эле бүтүргөн бир аял. "Чындыгында билбейсиң".

Нидерландиядан келген дагы бир студент анча ишене бербеди: "мен автобуска отурганда бир аз кабатыр болдум. Ал жерде отурган айдоочуну көргөндө гана тынч болуп калдым”.

Америкалык автомобиль инженерлеринин коому унааларды коопсуздугу жагынан 1-деңгээлден 5-деңгээлге чейин классификациялайт.

1-деңгээл, эң негизгиси, круиздик көзөмөл сыяктуу өзгөчөлүктөргө ээ унааларды билдирет, ал эми 5-деңгээл — бул бардык шарттарда жана кырдаалда иштей ала турган толук автоматташтырылган унаа. Алар азыркы учурда жок.

Сеулдун жаңы түнкү автобусу 3-деңгээлдеги унаа болуп саналат, демек, айрым кырдаалдарда адамдардын кийлигишүүсү талап кылынат.

Учурда иштеп жаткан эң заманбап автономдуу унаалар Кытайда жана АКШда. Жүргүнчүлөр Пекинде, ошондой эле Калифорния менен Аризонанын айрым жерлеринде 4-деңгээлдеги таксилерди колдоно алышат. Бул унааларда коопсуздук айдоочусу жок, бирок алар белгилүү бир жолдорду жана маршруттарды карманышы керек.

Өзүн-өзү башкаруу технологиясы канчалык деңгээлде алга жылышы мүмкүн экендиги талаштуу маселе. Кээ бир эксперттер чындап автономдуу унаа кыймылы мүмкүн экенинен күмөн санашат.

Мельбурндагы Монаш университетинин коомдук транспорт боюнча профессору Грэм Карри: "Өзүн өзү башкарган унаалар биздин келечегибиз деген пикир таза илимий фантастика " дейт.

"Чынын айтсам, бул куру сөз. Сыртта иттерибиз бар, балдарыбыз бар, аба ырайы бар, башка унааларыбыз бар. Технология мунун баарын түшүнө элек жана эч качан түшүнө албашы мүмкүн".

Профессор Карринин айтымында, өкмөттөр автономдуу коомдук транспорттун мүмкүнчүлүктөрүнө өзгөчө кызыгууда, анткени автобус каттамындагы чыгымдардын көбү айдоочунун эмгек акысына кетет. Албетте, бул автобус айдоочуларынын арасында бир аз тынчсызданууну жаратты.

Сеулдун 18 000 автобус айдоочусунун профсоюз уюмунун өкүлү Би-Би-Сиге шаар өкмөтү келечек пландары боюнча алар менен эч качан байланышпаганын билдирди.

Сеул шаардык автобус союзунун башкы катчысы Ю Джэ Хо:" өзүн- өзү башкаруу адамдын эмгегин толугу менен алмаштырбашы керек" дейт. "Азыр мен бул мүмкүн эмес деп ойлойм — бул өтө кооптуу".

"Эгерде өзүн-өзү башкаруу технологиясы даяр болсо жана бир күнү аны ишке ашырууга мүмкүн болсо, анда ал автобустун айдоочуларын жана тейлөө кызматкерлерин кайра даярдоо жана кайра жалдоо программалары менен коштолушу керек".

Түштүк Кореянын бийликтери 1-жылга чейин автономдуу айдоо технологияларын иштеп чыгуу жана тиешелүү инфраструктураны куруу долбоорлоруна 810 миллиард доллардан ашык акча инвестициялоону пландаштырууда.

Кытай ошондой эле айдоочусуз унаалар жаатында ийгиликтерге жетип, августта өзүнүн роботаксисин чыгарарын айткан.

Бирок, профессор Карри жеке өзү башкарган унааларга инвестиция салуу шаарлардагы реалдуу транспорт көйгөйлөрүн чечүүгө көп жардам бербейт дейт.

"Мен жаман айткым келбейт. Жаңы системалар менен тажрыйба жүргүзүү керек деп эсептейм", — деди ал. "Бирок мен анча ишенбейм".

"Миңдеген өзүн-өзү башкарган унаалар шаарды аралап, көбүнчө бош жүрсө, биздин жолдордо тыгынды жаратат".

А21ге кайтып, биз каттамдын аягына чыктык. Рулда отурган киши, автобустун мурунку айдоочусу, болжол менен 60 жашта, мени менен коштошту. Чыгып кетерден мурун, мен андан жаңы технология жөнүндө кандай ойдо экендигин сурадым.

"Мага айтуу оңой, бирок менимче, бул сонун", — деп күлөт. "Түнкүсүн автобус айдоо оор жумуш, менимче, бул саамалыкты көп адамдар туура көрөт".