France Riots: Nnukwu ọgbaaghara adapụtala na mba Fransị n'ihi ogbugbu otu nwa okorobịa

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

Adline Okere, Ikechukwu Kalu, Chukwunaeme Obiejesi and Uche Akolisa

1. 2 Julaị 2023Etu ihe mberede okporoụzọ si taa isi mmadụ 49 na Kenya

   

   Ebe foto si, Google Map

   Ihe ruru mmadụ iri anọ na itoolu anwụọla n’ihe mberede okporoụzọ mere n’ebe ụzọ abụọ gafere onwe ha na mba Kenya ka ndị uweojii na anya hụrụ ka o si mee kwuru.

   Nke mere mgbe ụgbọala ukwuu bụ ibu n’elu ya gbafere ọsọ oke na-enweghi nchịkwa n’ebe a kpọrọ ‘Londiani Junction’ dị n’obodo Kericho.

   Onye ndu ndị uweojii bụ Geoffrey Mayek kwuru na mmadụ iri atọ ndị ọzọ merụrụ ahụ ma sị na o nwereike ịkarị.

   O kwuru na mmadụ abụọ maọbụ atọ ka nwere ike ịtọ n’okpuru ụgbọala ahụ.

   Onye ndu ndị uweojii ọzọ bụ Tom Mboya Odero kwuru na ụgbọala ukwu ahụ kpọkaara ụgbọala asatọ ndị ọzọ, ọtụtụ ọgbatumtum nakwa ndị mmadụ kwụụ n’akụkụ okporoụzọ na-ere ahịa ha.

   Anya hụrụ ka o si mee kwuru na onye ọkwọ ụgbọala na-achọ izere otu ụgbọala mebiri emebi nọchiri ụzọ.

   Onyeisiala mba Kenya bụ William Ruto kwuru na obi agbaala ya n’ihi oke ihe ọdachi tara “ndụ ndị ntoroọbịa nwere ọdịnihu dị mma nakwa ndị mmadụ na-azụ ahịa ha kwa ụbọchị.

   Anyị na-akpọku ndị ọkwọ ụgbọala ka ha kpachara anya n’okporoụzọ, ọkachasị ugbua a na-atụ anya oke mmiri ozuzo.”

   Otu ahụike mbaụwa bụ World Health Organisation (WHO) kwuru na mba Afrịka kachasị nwee ndị mmadụ nwụrụ n’ihe mberede nke okporoụzọ n’afọ 2022.

   N’afọ gara aga mmadụ 34 nwụrụ mgbe ụgbọala gbapụrụ n’okporoụzọ dị n’elu akwammiri ma sọnye isi n’ime mmiri.

2. 2 Julaị 2023Igbo ndị ọma ya gaziere unu taa

   Anyị na-anabata unu n'ọgbakọ BBC News Igbo.

   Maka akụkọ ndị gbapụtara ihe na Naịjirịa, Afrịka nakwa ụwa n'olu Igbo.

3. 1 Julaị 2023Nwoke agwala ụlọikpe na ya edinala ụmụnwaanyị 10,000

   

   Ebe foto si, Reuters

   Ụlọikpe anụla na otu nwoke gbara afọ 28 a na-ekpe ikpe maka ebubo idina nwaanyị n’ike edinala ụmụnwaanyị puku iri.

   A na-ebo Benjamin Mendy bụ onye na-agbara otu egwu bọọlụ Manchester City bọọlụ ebubo idịna nwaanyị gbara afọ 24 n’ike n’ụlọ ya dị na Mottram St Andrew, Cheshire, London.

   A na-ebokwa ya ebubo na ọ gbalịrị idinakwa nwanyị ọzọ gbara afọ 29 oge nwaanyị ahụ bịara be ya n’ọnwa Oktoba 2020.

   Mana Mendy agọọla sị na ebubo ahụ bụ ụgha.

   Ọkaikpe bụ Benjamin Aina KC na mmalite kwuru sị, "Benjamin Mendybụ ọgbabọọl u nọ ọrụ ngọ n’aka out egwu bọọlụ, Manchester City FC.

   "Ọ na-enwe ọgbakọ oriri na nkwarị nke nwoke nama nwaanyị na-abịa

   “Ugboro abụọ, Mendy wakporo ndị ọbịa ụmụnwaanyị abụọ.”

   "Nke mbụ, ọ nwalere idina otu nwaanyị a ga-akpọ ‘A’ “

   "Oge ọzọ, o dinara nwaanyị bịara ọbịa n’ụlọ ya n’ike n’ime ụlọ ndịna ya”.

   " Nke nwaanyị na ndị enyị nọ n’ụlọ mmanya enweta onwe ha oge a kpọrọ ha bịa n’ụlọ Mendy.

   Mendy napụrụ ya ekwentị ya nke foto dị aghaa dị n’ime, ma sị ya bịa n’ime ụlọ ndịna ya bịa werekwa ya. Oge o rutere, ya a tụnye ekwentị ahụ n’elu akwa.”

   Mgbe nwatanwaanyị ahụ chọọrọ iwere ekwenti ahụ ya ejide ya n’azụ ma dina ya n’ike na-agbannyeghị na ọ na-akwa ya kemela ihe ọ chọrọ ime.”

   “ Ka o mechara nke a, Mendy dụrụ azụ ma sị, “I na-eme ihere nke ukwuu.”

   “Edinala m ụmụnwaanyị dị 10,000.”

4. 1 Julaị 2023Ọgbaaghara na mba Fransị abanyela ụbọchị nke anọ, dịka a na-akwado ili nwa ndị uweojii gburu

   

   Ebe foto si, EPA

   Ọgbaaghara dara na mba Fransị kamgbe ụbọchị Tuzde ka na-aga n'ihu ruo ụtụtụ Satọde a, dịka ndị mmadụ ka na-emebi ọtụtụ ihe na mpaghara Nanterres, Marseille nakwa ebe ndị ọzọ.

   Ndị uweojii kwuru na jidere ndị mmadụ ọnụọgụgụ ha fọdụrụ ntakịrị ka o ruo otu puku naanị n'abalị ụbọchị Fraịde.

   Nsogbu a malitere n'ihi ogbugbu otu nwata nwoke aha ya bụ Nahel, onye ndị uweojii gbagburu n'ụbọchị Tuzde dịka ọ jụrụ ịkwụsị ụgbọala ya oge ndị uweojii na-akwụsị ya.

   

   Ebe foto si, EPA

   Nahel, onye dị naanị afọ 17 n'oge ọnwụ ya, etorubeghị inwe ikike ịnya ụgbọala na mba Fransị.

   Gọọmentị Fransị nakwa nke mpaghara Nanterre akatọọla ogbugbu a, mana ọtụtụ na-ekwu na ọgbaaghara a agafeela naanị maka ngosipụta iwe maka ọnwụ Nahel.

   Onye uweojii gbagburu Nahel arịọla ezinụlọ ya mgbaghara dịka a kpụpụkwara ya ụlọikpe maka ebubo igbu ọchụ.

   N'abalị Fraịde, ndị ntorobịa na-eme ngagharị iwe na ndị uweojii takọtara isi na mpaghara dị icheiche, dịka ndị na-eme ngagharịiwe na-atụ ndị uweojii ọkụ na-ada ka ogbunigwe, ebe ndị uweojii ji ikuku ose na-achụ ha.

   Onyeisiala Macron arịọla ndị ntorobịa na-eme ngagharịiwe ka iwe ha dajụọ, n'otu aka ahụ kwa, ndị otu bọọlụ mba Fransị arịọkwaala ka ndị na-eme ngagharịiwe wetuo obi ha ma kwụsị imebi ihe dịịrị onye ọbụla, mana arịrịọ ndị a emebeghị ka udo laghachi.

   A ga-eli Nahel n'ehihie Satọde

   

   Ebe foto si, EPA

   Mmemme olili nwata nwoke a ndị uweojii gburu ga-adị n'ehihie ụbọchị Satọde, dịka ndị ọkaiwu nke ezinụlọ ya si kwuo.

   Ha gwara ndị ntaakụkọ ka ha ghara ịbịa n'olili ahụ, maka na ọ ga-abụ oge iji kwanyere nwata ahụ lara mmụọ ugwu.

   N'okwu ọ gwara ndị ntaakụkọ, Mayor nke obodo Nanterre bụ Patrick Jarry kwuru na sonyeere ezinụlọ Nahel nakwa igwe mmadụ niile na-akpọ oku maka ikpe ziri ezi.

   Ọ gara n'ihu kwuo na ha ga na-enye nne Nahel nkwado niile dị ya mkpa.

5. 1 Julaị 2023Ụtụtụ ọma

   Igbo ndị nwe mmadụ, anyị abịakwa ọzọ n'ụtụ taa.

   Kedụ ka eke si anya anwụ?

   Ngwa ka anyị gbapụ ya ọsọ na-egbughị oge ọbụla.

6. 30 Juun 2023Otti akwụsịla direktọ, ndị isi ụlọakwụkwọ ọzụzụ ndị 'nurse', 'midwife' Abịa ọrụ n'ike

   

   Ebe foto si, Alex Otti Facebook

   Gọọmentị Abia steeti akwụsịla dịrektọ na-ahụ ndị nọọsụ na Mịnịstrị ahụike na steeti ahụ bụ DOrathy Njideka Nwosu nakwa ndị isi ụlọakwụkwọ nile ebe a na-azụ ndị nọọsụ na midwife ọrụ n'ike.

   Ozi mgbasaozi nke ọnụ na-ekwuru Alex Otti, gọvanọ steeti ahụ bụ Kazie Uko binyere aka ma wepụta ụbọchị Fraide kwuru na nkwụsị n'ọrụ malitere ozigbo, ga-adịgide "ganye na e mecha nnyocha.

7. 30 Juun 2023Otti ahọpụtala ndị Kọmishona ya

   

   Ebe foto si, Alex Otti

   Dịka ọ garala otu ọkwa e ji duo ya n'iyi ọrụ, aka na-achị Abia steeti bụ Alex Otti ewepụtala aha ndị ọ họpụtara ga-arụ ọrụ n'ọchịchị ya dịka kọmishọna na ndị imeobi ya.

   Nke a pụtara ihe n'akwụkwọ ozi o degara ndị ụlọomeiwu steeti ahụ ụbọchị Fraide iji gwa ha ka ha binye aka na nhọpụta nke o merela.

   N'ozi ahụ nke Otti degara onyeisi ụlọomeiwu steeti ahụ n'abalị 30 nke ọnwa Juun afọ 2023 nke ndị omeiwu steeti ahụ gụrụ n'obi ụlọọmeiwu ụbọchị taa bụ Fraide, ọ sịrị," Obi dị m ụtọ izita aha ndị a m họpụtara maka ntule maka ọkwa kọmishọna na ndị imeobi Abia steeti."

   Ndị ọ họpụtara dịka akwụkwọ ahụ si gụnyere Ọkammụta Monica Ironkwe, Kingsely Anoribe,Ọkammụta Eme Uche,Philemon Asonye Ogbonna, Mike Akpara, Okey Kanu na Ngozi Okoronkwo.

   Ndị ọzọ gụnyere; Ikechukwu Uwaoma ,Chaka Chukwumereije, Uzo Nwachukwu, Prof Joel Friday Ogbonna, Chima Emmanuel Oriaku, Nwaobilor Nwadimma Ananaba , Dr Chimezie Isaac Ukaegbu , Ngozi Blessing Felix , Engr Don Otumchere Oti , Comrade Sunny Okebugwu Onwuma, Ikechukwu Monday na Mathew Chikodi Ekwuribe.

   

   Ebe foto si, Abia Government

   Mana ozi ahụ ekwughị ngalaba ndị ahụ Otti họrọ n'ọrụ ga-elekọta.

   Cheta na E duru Otti n'iyiọrụ dịka Gọvanọ Abia steeti n'abalị 29 nke ọnwa Mee, afọ 2023.

8. 30 Juun 2023Etu e si bepụ otu nwaanyị ụkwụ n'ọdọụgbọelu dịka ụkwụ ya tọrọ n'igwe 'escalator'

   

   Ebe foto si, DON MUEANG INTERNATIONAL AIRPORT

   Ndị ọrụ gbatagbata ebepụla otu nwaanyị ụkwụ iji zọpụta ya, dịka ụkwụ ya tọrọ n'igwe 'escalator' n'ọdụ ụgbọaleu Don Mueang na mba Thailand.

   Onyonyo gosiri nwaanyị a dị afọ 57 ebe ọ nọdụ ala n'igwe 'escalator' ahụ nke na-enye aka ebugo ndị mmadụ si otu ebe gaa ebe ọzọ ,'ọdọụgbọelu ahụ.

   Akụkọ kwuru na nwaanyị ahụ na-aga ịbanye ụgbọelu oge akpa ya kooro ya n'ụkwụ nke kpatara o ji daa ada, ụkwu ya wee banye n'ime 'escalator' ahụ.

   Ndị ọrụ ụgbọelu kwuru na ihe mberede a wutere ha nke ukwuu, ma kwukwaa na ha ga-enye ezinụlọ nwaanyị ahụ ihe iti aka n'obi ma kwụkwaa ụgwọ ụlọọgwụ ya niile.

   Ha kọwara na ha nweburu atụmatụ ịgbanwe igwe 'escalator' niile dị n'ọdọụgbọelu ahụ n'afọ 2025, mana n'ihi ihe mberede a, ha ga-emezi ya ngwangwa.

   Ndị nta akụkọ kwuru na e tinyere 'escalator' ndị ahụ n'ọdọụgbọelu ahụ kamgbe 1996.

   Otu onyeisi n'ọdọụgbọelu ahụ bụ Karant Thanakuljeerapat gwara ndị ntaakụkọ n'ụbọchị Tọzde na ha amalitela inyocha ihe a merenụ.

   Nwa nwaanyị ahụ bụ Kit Kittirattana depụtara n'akara Facebook ya na ya chị obi n'aka ugbua gbasara ọnọdụ ahụike nne ya.

   "Mụ na ya kwuru dịka e bepụchara ya ụkwụ. O bụ eziokwu na olu ya gbasiri ike, ihu ya dịkwa ka onye gbasiri ike, mana anyị ma na n'ime ya, obi na-agbawa ya maka etu o si bụrụzie onye otu ụkwụ," Kittirattana kwuru.

9. 30 Juun 2023Onye bụ Nahel M, onye ọnwụ ya butere nnukwu ọgbaaghara na mba Fransị?

   

   Ebe foto si, Screengrab

   Ọnwụ otu nwata nwoke aha ya bụ Nahel M, na mba Fransị ebutela nnukwu ọgbaghara nke nọrọla ụbọchị atọ ugbua.

   Mana onye ka nwata nwoke a bụ? Gịnị kpatara ọnwụ ya ji bute nnukwu ọgbaaghara dị otu a?

   Nahel bụ otu nwa nne ya mụrụ.

   Ọ na-arụ ọrụ dịka onye na-ebugara ndị mmadụ pizza

   Ọ na-emekwa egwuregwu rugby

   Nne ya, Mounia, tinyere ya n'ụlọakwụkwọ dị na Suresnes nke dị nso na Nanterre, ebe ha bi, ọ na-amụ ịbụ onye na-arụzi ọkụ latrik. Mana ọ naghị aga ọmụmụ ya oge niile.

   Onweghi mkpesa ọjọọ ọbụla n'aka ndị uweojii, mana ndị uweojii ma onye ọ bụ

   Ndị ma Nahel nke ọma sị na ọ bụ onye ndị mmadụ hụrụ n'anya, ha kwukwara na ọ mataghị onye nna ya bụ

   Ọ bụ n'ebe elekere itoolu nke ụtụtụ ụbọchị Tuzde ka ndị uweojii gbara ya egbe oge ọ na-anya ụgbọala Mercedes dịka o kweghị akwụsị oge ndị uweojii na-ajụ ya ajụjụ.

   N'onyonyo pụtara na soshal midia, nne ya nọ n'ebe akwa arịrị maka ọnwụ nwa ya.

   "Gịnị ka m ga-eme ugbua," nne ya kwuru n'anyammiri. "Naanị otu nwa ka m mụrụ. Amụghị m ụmụ iri. Ọ bụ ndụ m, ọ bụ ezigbo enyim."

   Ụfọdụ ndị mmadụ na-ekwu na ogbugbu Nahel egosila ụwa niile ụdị ịkpa oke agbụrụ ndị uweojii na-akpaso ndị isi ojii nakwa ndị mba Arab na Fransị.

   Mana ndị ọkaiwu ezinụlọ ya na-ekwu na ihe ha chọrọ bụ ikpe ziri ezi.

10. 30 Juun 2023Gọọmentị mba Fransị na-atụle itinye ọnọdụ gbatagbata n'ihi ọgbaaghara na mbibi

    

    Ebe foto si, Getty Images

    A na-atụ anya na Onyeisiala mba Fransị bụ Emmanuel Macron ga-akpọ ọgbakọ nke ndị isi ọchịchị mba ahụ iji tulee ma a ga-etinye ọnọdụ gbatagbata iji kwụsị ọgbaaghara na'aga n'ihu ugbua na mpaghara dị icheiche.

    Nke a na-abịa dịka ọgbaaghara na mba Fransị banyere ụbọchị nke atọ ugbua dịka ndị uweojii gbagburu otu nwata nwoke aha ya bụ Nahel M, onye dị afọ 17 dịka ọ jụrụ ịkwụsị oge ndị uweojii na-ajụ ya ajụjụ n'okporoụzọ.

    Ọtụtụ ndị mmadụ, tinyere onyeisiala Macron, akatọọla etu ndị uweojii si gbuo nwata nwoke ahụ ma kwuo na a malitela nnyocha maka ya, mana otu jikọrọ ndị uweojii kwuru na ọ dịghị mma etu onyeisiala si katọọ ndị uweojii na-echeghị ka mpụtara nnyocha ahụ pụta.

    Osote onyeisi Sineti mba Fransị bụ Roger Karoutchi depụtara n'akara Twitter ya na ọ ga-abụ nnukwu mmehie ma ọ bụrụ na gọọmentị etinyeghị ọnọdụ gbatagbata

    Ọnọdụ gbatagbata bụ akụrụngwa gọọmentị na-eji egbochi ọnọdụ ọbụla nwereike itinye mba ha maọbụ mpaghara ọbụla n'ihe egwu. ọ na-enye ndị ọrụ nchekwa ohere ịmachi mkpagharị n'ebe ụfọdụ ma gbochikwaa ndị mmadụ ịgbakọ ebe ọbụla.

    

    Ka ọ dị ugbua, ọtụtụ ụgbọala, ụlọahịa nakwa ụlọ dị icheiche, ọ kachasị nke ndị gọọmentị alaala n'iyi, dịka ndị ntorobịa na-eme ngagharịiwe na-agba ihe niile ha hụrụ ọkụ.

    Mana akụkọ kwuru na ndị ekperima jikwa ohere ahụ na-awakpo ụlọahịa ndị mmadụ na-ebukọrọ ihe dị ebe ahụ.

    Otu nwaanyị onye nwere ụlọahịa ebe ọ na-ere sịgaretị gwara BBC na ya hụrụ ndị ntorobịa wakporo ụlọahịa ya n'abalị ụbọchị Mọnde, kpokọrọ sịga niile ọ na-ere.

    Ndị uweojii sị na ha ejichiela ihe ruru mmadụ 667 bụ ndị so emebi ihe n'ọgbaaghara ahụ.

    

    Ebe foto si, AFP

    Onyeisiala Emmanuel Macron ahapụkwala ọgbakọ nke ọ na-esonye na ya n'obodo Brussels nke mba Belgium iji laghachi Fransị maka ọgbaaghara a.

    Chetakwa na ọgbaghara dakwara na Fransị n'ọnwa Maachị afọ a, dịka gọọmentị wepụtara atụmatụ ọhụrụ gbasara ịkwụ ụgwọ ndị larala ezumike nka.

11. 29 Juun 2023Anyị hụrụ atịtị n’ime mmanya ‘Sprite’- NAFDAC

    

    Ebe foto si, Coca Cola

    Ụlọọrụ na-ahụ maka nri na ọgwụ bụ ‘National Agency for Food and Drug Administration and Control’ (NAFDAC) adọọla ọha na eze aka na ntị ka ha gbazie anya ma ha na-azụ ịmmanya ọtọbịrịbịrị a kpọrọ "Sprite” dịka nchọpụta ha gosiri na o nwere ụfọdụ mmanya 'Sprite' dị n’ekpe mmanya 50cl adịghị mma ọṅụṅụ dị n’ahịa.

    Nchọpụta NAFDAC so mkpesa otu onye ahịa wetara ha nke ha nyochara ma hụ na ọ bụ eziokwu.

    Ozi NAFDAC wepụtara na nsonso a kwuru sị, “Mgbe e nyochara ya n’ebe a zụrụ ya nakwa ebe onye rere ya sị zụta ya,a chọpụta na igbe mmanya Sprite50cl ise nwere ihe dị n’ime ya.”

    NAFDAC gara n’ihu nye ndị isiọrụ ha na steeti dị iche iche iwu ka ha hụ na e wepụrụ sprite ndị akara ahụ metụtara n’ahịa. ụlọọrụ ahụ gbara ama na há ga-aga enyocha ụlọọrụ rụpụytara mmanya ahụ iji mata ebe mmiri si banye opi ụgbọgụrụ.

12. 29 Juun 2023Atụmatụ ibuga ndị na-agba ọsọ ndụ Rwanda megidere iwu- Ụlọikpe Briten

    

    Ụlọikpe mba Briten ekpebiela na atụmatụ gọọmentị mba ahụ ibuga ndị na-agba ọsọ ndụ gbatara mba ahụ mba Rwanda megidere iwu.

    Ọkaikpe Lord Burnett bụ onye kwupụtara mkpebi Ụlọikpe Mkpegharị mba ahụ mere ụbọchị Tozde sịrị na, "Mkpebi nke ndịisi Ụlọikpe na-ekwu na usoro nhazi mbịarambịara Rwanda etozughị etozu nke mere na ụfọdụ ndị na-agba ọsọ ndụ e ziga ha Rwanda nwere ikpe akpọghachiha mba ha bụ ebe e nwere ikpe ịkpagbu ha."

    Otu na-agba mbọ maka ikike ndị na-agba ọsọ ndụ a kpọrọ 'Asylum Aid' etoola mkpebi Ụlọikpe Mkpegharị Briten sị na "O gosiri mkpa iso usoro iwu nakwa ime onye ka e mere ibe ya n'ebe okwu ikike dịịrị onye dị."

    Mana Praim Minista Briten bụ Rishi Sunak kwuru na ya ekwetaghị na mkpebi ahụ, na ha ga- agbbagha n'ụlọikpe.

    Cheta na Gọọmentị Briten wepụtara atụmatụ iziga ndị na-agba ọsọ ndụ gbatara Briten mba Rwanda dị n'Ọwụị̀a Anyanwụ Afrika bụ ebe ha ga-anọ enyocha ma ihe na-eyi ndụ egwu ọ na-achụ ha n'ezie tupu a nabata ha mba Briten maọbụ zichighaa ha mba ha si.

13. 29 Juun 2023Tariff increases: Tinubu, ụmụ Naijiria na-ekubizi ume n'ihi ụfọdụ atụmatụ gị- Afenifere

    

    Ebe foto si, Afenifere / Bola Tinubu/Facebook

    Otu jịkọrọ ndị Yoroba a kpọrọ Afenifere akpọkuola onyeisiala Bola Ahmed Tinubu ka o jiri ọsọ kwụsị atụmatụ itinye ego n'ụgwọ ọkụ latrik nakwa itinye ụtụisi maka ndị nwere ụgbọala na "atụmatụ mmekpa ahụ" ndị ọzọ Gọọmentị na-akwado itinye.

    Ozi nke odeakwụkwọ mgbasaozi otu Afenifere bụ Jare Ayayi binyere aka ma zitere BBC Igbo n'ụbọchị Tozde kwuru na nke ga-eme ka ọnọdụ ihe isi ike nke ụmụ Naijiria nọ na ya kawanye njọ.

    Ajayi, onye sịrị na nnu na-achọzị ịṅa ofe kwuru sị, "Afenifere tooro ụfọdụ nzọpụ ụkwu nke ọchịchị Tinubu zọpụrụ n'ime otu ọnwa o jiri banye n'ọkwa maka na ha nwere ike ịkwalite ụmụ Naijiria n'ọdịnihu mana ọ dị mkpa ịhụ na ndị mmadụ ekubighị tupu ihe ọma a na-atụ anya ya abịa ,ṅdị mmadụ na-ekubizi ume n'ihi ụfọdụ atụmatụ Tinubu."

    Afenifere rụtụrụ aka na "ndị ụlọọrụ na-ekesa ọkụ latrik bụ 'Electricity Distribution Companies' (Discos) mara ọkwa na ha ga-eji pasent 40% bulie ego ọkụ latrik malite n'abalị mbụ nke ọnwa Julai, afọ 2023.

    "N'otu aka ahụ ụlọọrụ Gọọmentị Etiti na-anakọ ụtụisi bụ Federal Government Joint Tax Board' kwukwara na onye ọbụla nwere ụgbọala ga-amalite ịkwụ otu puku naira kwa afọ iji nweta asambodo na-egosi na ọ bụ ya nwe ụgbọala."

    Afenifere bụ ndị gbarụrụ ihu maka atụmatụ ndị a,sịrị na e nwelarị ụtụisi dị iche iche ụmụ Naijiria na-akwụ dịka akwụkwọ ikike ịkwọ ụgbọala, akwụkwọ ụgbọala tozuru ịgba n'okporoụzọ.

    Afenifere katọkwara atụmatụ ọhụrụ nke Ụlọakụ Etiti (CBN)wepụtara nke nyere ndị ụlọakụ ọha iwu ka ha nata ndị ahịa ha akara soshal midia ha, sị na nke a bụ ụlọọrụ gọọmentị ịta ndị mmadụ ahụhụ maka gọọmentị ịkpụ afọ n'ala n'ọrụ ha."

    Otu ahụ rụtụrụ aka na-agbanyeghị na gọọmentị tinyere iwu ka onye ọbụla nwere ekwentị tinye akara njirimara nwamala bụ 'National Identity Number (NIN)' na akara ụlọakụ ya Bank Verification Number (BVN), sị na ọ bụ ụzọ ha ga-esi ebelata nsogbu ndị ntọ, na nsogbu ndị ntọ ka na-aga n'ihu kemgbe afọ anọ e tinyere ya bụ iwu.

14. 29 Juun 2023A nwụchiela ihe ruru mmadụ 150 na France maka ọgbaghara dapụtara ebe ahụ

    

    Ebe foto si, EPA

    N’ime abalị nke abụọ so ọgbaghara na-ada na France bụ nke dapụtara n’ihi egbe ndị uweojii gbara otu nwata nwoke onye ọkwọ ụgbọala dị afọ 17, ndị uweojii anwụchịela mmadụ 150 iji dajụọ ihe na-eme ahụ.

    Ndị uweojii gbara nwata nwoke a nke aha ya bụ Nahel M egbe ebe ọ nọ ha nso ma jụ irubere iwu okporoụzọ isi.

    N’obodo Nanterre bụ ebe a gbara Nahel egbe, ndị mmadụ ji iwe mụnye ụgbọala ndị uweojii ọkụ dịka ndị uweojii tụrụ gaasị anya mmiri akwa ebe ahụ iji chụsaa ndị mmadụ.

    N’akụkụ Mons-en-Barœul nke Lille, ndị mmadụ wubara ama ọgbakọ nọ ebe ahụ wakpoo ya ma mụnye ya ọkụ.

    Minista na-ahụ maka ihe na-eme n’ime obodo kọwara ihe a mere dịka ‘abalị nke ọtụtụ tigbuo zọgbuo dapụtara megide mba anyị”

    Onyeisiala Emmanuel Macron sonyere ọgbakọ gbatagbata e hibere maka ihe a ma kwuo na ya bụ agwa “enweghi isi”.

    Nahel bụ onye agbụrụ France na Algeria dịka otu onye siri gwaa ụlọ ntaakụkọ Reuters. Nnyocha ha gosiri na ndị na-anwụkarị n’aka ndị uweojii na mba ahụ na-abụkarị ndị isi ojii maọbụ ndị agbụrụ Arab.

    Ụdịrị ihe dị etu a emebuola na mba ahụ n’afọ 2005 mgbe ọgbaghara so ngagharịiwe dapụtara na ihe mmadụ abụọ nwụrụ ebe ha na-agba ọsọ ka ha gbafuoro ndị uweojii.

15. 29 Juun 2023Gọvanọ Adeleke gbalahụrụ atụmatụ ndị chọrọ igbu ya – Gọọmentị Osun

    

    Ebe foto si, Ademola Adeleke/Instagram

    Gọvanọ Osun steeti bụ Ademola Adeleke agwaala ọha ka ha nọrọ jụụ dịka ọgbaghara dapụtacjhara n’akụkụ Osogbo nke steeti ahụ bụ ebe ọ gara sonye emume ekpere maka emume ụka alakụba nke Eid-El-Kabir.

    Ụfọdụ ihe onyonyo na-efegharị na soshal midia gosiri ka obere ọgbaghara malitere ịda n’ama ekpere ahụ mana o dochaghi anya ihe nọ na-eme ebe ahụ.

    Ọtụtụ kepukepu dapụtara ka akụkọ a malitere ifesa mana ozi si n’aka gọọmentị steeti ahụ kwuru na ihe ahụ mere ebe ahụ bụ ‘atụmatụ ndị nwara igbu gọvanọ” steeti ahụ.

    Ozi ha kwuru na gọvanọ Ademola Adeleke na-arịọ ọha ka ha nọrọ jụụ “dịka ọ gbalahụrụ atụmatụ ndị chọrọ igbu ya n’ime ama ekpere Eid nke Osogbo.”

    N’ozi a nke ọnụ na-ekwuru Adeleke bụ Olawale Rasheed zipụtara, o kelere Chukwu maka etu o si zọọ ndụ gọvanọ ahụ na ndị otu ya ma nye ndị ọrụ nchekwa iwu ka a nwụchịe ndị nọ n’isi atụmatụ ahụ.

    Ozi a bokwara ebubo ma rụọ pati All Progressives Congress, APC aka dịka ọ kpọrọ ihe a mere “nkata akpara akpa iji wakpoo gọvanọ na’ama ekpere nke si n’aka ndị APC”.

    Ozi a gakwara n’ihu rụọ sịnetọ Ajibola Bashiru aka dịka o kwuru na ọ bịara nọchịe ebe gọvanọ kwesịrị ịnọ ma jụ ịpụ ebe ahụ agbanyeghi na a rịrọrọ ya ugboro ugboro.

    A gara n’ihu kọwa na ụfọdụ ndị pati PDP nwara ịgbachitere gọvanọ natara iti ihe nke mere ya bụ ọgbaghara jiri dapụta.

    Gọọmentị steeti kọwara na ndị agbaro bucha ngwa ọgụ wụbatara n’ihe ama ekpere ahụ ma gbaa ama na ozi si n’aka ndị ọrụ nchekwa kọwara na ndị ahụ bịara igbu gọvanọ ahụ.

    Ọtụtụ ihe onyonyo pụtara ebe gọvanọ ahụ na-agbapụ ama ekpere ahụ.

    Skip X post

    Hapụ X ihe dị na ya?

    Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.

    Nabata na gaa n’ihu

    Warning: BBC amaghị maka ihe ndị si n'ọbaozi ndị ọzọ.

    End of X post

    Ihe ndị APC kwuru

    Otu APC nke nọ na Osun arụọla gọvanọ Ademola Adeleke na ndị ha kpọrọ ‘ndị agboro” na-akwado otu PDP aka ma na-ekwu na ha bụ ndị agboro na ndị ọrụ nchekwa wụbata ama ekpere nke Okebale Osogbo.

    Dịka onyeisi oche APC bụ Sooko Tajudeen Lawal siri kwuo, ọ kọwara na n’ime ozi onye ọrụ mgbasaozi ha bụ Kola Olabisi zipụtara na gọvanọ ahụ na ndị ọrụ ya wụbatara ama ekpere ahụ gwaa otu onyeisi obodo ahụ bụ Tunde Badmus nakwa sịnetọ Ajibola Bashiru ka ha bilie ebe ha nọ ma chọọ ebe ọzọ tukwuru.

    Ha boro ebubo na e ji aka ike chọrọ ịkwapụ Badmus na Sịnetọ Bashiru ebe ha nọ n’ama ekpere ahụ ma kwukwa na gọvanọ nyere iwu ka a nwụchịe ha abụọ.

    Ha gara n’ihu kwuo na okwu isi na a nwara igbu gọvanọ bụ “okwu na achịtaghị aja” maka kwuo na nke a bụ n’ihi gọvanọ apụtaghị ma ncha n’ụgbọala ya.

16. 29 Juun 2023Ihe ndị akuriri ahịa ha n’Ekwulobia, Anambra na-ekwu

    Play video, "Ihe ndị akuriri ahịa ha n’Ekwulobia, Anambra na-ekwu", Duration 1,01

    01:01

    

    Ụfọdụ ndị ahịa n’akụkụ Ekwulobia nke Anambra steeti akwaala akwa ma bekuoro gọọmentị steeti ahụ ka enyere ha aka ma chọọ tie ha aka n’obi.

    N’ebe etiti ọnwa Juun, gọọmentị steeti ahụ bu nukwuu ụgbọala pụrụiche e ji akụtu ihe, wụbata n’ahịa dị n’Ekwulobia ma malite ikutusia ụfọdụ akụkụ ahịa ahụ.

    Gọvanọ steeti ahụ sị na a ga-arụ ọdọ ụgbọala ọgbara ọhụrụ ebe ahụ nakwa akwa ụgbọala bekee kpọrọ ‘flyover’.

    Nke a bụ ihe mere e ji akụtu akụkụ ahịa ahụ mana ndị ahịa a na-ebo ebubo na e nyeghi ha ohere ịga chọọ ebe ọzọ ha ga-anọ na-azụ ahịa tupu nkutu ahụ amalite ebe ndị ọzọ na-ekwu na ha enweteghi ozi nkutu ahụ n’oge.

    Ndị ọzọ na-ahịa ahụ gwakwara BBC na gọọmentị enyeghi ha ebe ọzọ ha ga-anọ dịka a na-akutu ahịa ha.

    Kirie ihe onyonyo nọ n’elu akụkọ a ka ị gere ihe ndị ha kwuru n’uju.

17. 29 Juun 2023Ndewo nu

    Ndị be anyị, nnọọnụ n'ọbaozi anyị taa.

    Soro akụkọ niile dị mkpa ịkọ taa bụ abalị 29 nke ọnwa Juun, 2023 ebe a.

18. 28 Juun 2023Ndị uweojii anwụchiela ndị omekome 15 maka ntọ, ohi

    

    Ebe foto si, Enugu Police Command

    Ndị uweojii ngalaba nke Enugwu steeti ekwuola na ha nwuchiri ndị omekome ruru mmadụ 15 a na-enyo maka ebubo ịkpa nkata tọrọ mmadụ, iji egbe zuo ohi, idina mmadụ n'ike nakwa mpụ ndị ọzọ.

    Ha napụtara mmadụ asaa a tọrọ, egbe asaa nakwa ụgbọala abụọ, otu ọgbatumtum, mma 'dagger' na ego dị N701,000 na ihe akaebe ndị ọzọ n'aka ndị omekome ndị ahụ.

    Ozi mgbasaozi si n'aka ọnụ na-ekwuru ndị uweojii steeti ahụ kwuru na ndị uweeojii nwetara ozi mgbama nyere aka ịwakpo otu ụlọ nkwarị dị n'okporoụzọ awara awara si Enugwu gawa Pọtakọt n'abalị 26 nke ọnwa Juun afọ 2023 bụ ebe a nwụchiri Ali Jubril gbara afọ 25, onye Kogi ya na ndị otu ya na-eme ntọ.

    Ha nwuchikwara Sani Usman gbara afọ 25 na Landi Usman gbara afọ 30,ndị Sokoto steeti ma zọpụta nwaanyị ha tọọrọ n'okporoụzọ Enugwu/Opi/Nsukka.

    

    Ebe foto si, Enugu Police Command

    Ndị uweojii zọpụtakwara mmadụ anọ a tọọrọ n'abalị 23 nke ọnwa Juune n'obodo Umuopu village dị no'ụzọ along Ette/Ogugu Road, dịka ha na ndị tọọrọ ha kwarịtachara mgbọ n'ụzọ Aishi-Ette dị n'Okpuru Ọchịchị Igbo-Eze North n'abalị 25 nke ọnwa Juun.

    Aka ndị uweojii kpakwara otu ndị omekome ji egbe ezzu ohi( 'one-chance'), ntọ, idina mmadụ n'iken'abalị 18 nke ọịọnwa Juun.

    Ndị otu ahụ gụnyere Uche Nnanna Ede gbara afọ 21,onye Ugbawka, Nkanu East LGA, Paschal Chukwu gbara afọ 25, onye Nomeh dị na Nkan- East; Moses Uchechukwu Nnaji gbara afọ 20, onye Agbani dị na Nkanu-West na Joshua Okonkwo gbara afọ 22, onye Ugbawka dị na Nkanu-East dịka ọtụtụ ndị mmadụ wegara ndị uweojii mkpesa na ha ji obere ụgbọala 'bụs' atọrọ ọkachasị ụmụnwaanyị buga ha ebe mmadụ anọghị, jiri egbe napụ ha ihe ha ji,ma dinaa ha n'ike ma zipu ego ha nwere n'akpaego ha n'ụlọakụ.

    

    Ebe foto si, Enugu Police Command

19. 28 Juun 2023Ụlọikpe India ekpebiela na nwaanyị enweghị ọrụ nwere ikike iketa oke nhatanha n'aku di ya

    

    Ebe foto si, Getty

    Ụlọikpe dị na mba India enyela ụmụnwaanyị na-arụ naanị ọrụ ezinaụlọ ikike iketa oke nhatanha n'akụ dị ha.

    N'ikpe nke Ụlọikpe Ukwu dị na Madras na Tamil Nadu steeti, India, kpebiri na nsonso a, ụlọikpe ahụ kwuru na "ọrụ nwaanyị na-arụ n'ụlọ dịka ịlekọta ezinaụlọ na ụmụaka na nke nwoke na-arụ ịkpata ihe ezinaụlọ ya na-eri pụtara na " ha abụọ nwere nketa nhatanha n'ihe a kpatara n'ezinaụlọ ahụ."

    Mkpebi ahụ ihe pụtara ihe n'ikpe dị n'etiti di na nwunye lụrụ onwe ha n'afọ 1965 naTamil Nadu.

    Nke nwoke hapụrụ India ga biri na Saudi Arabia ebe o nwetara ọrụ, ebe nwunye ya nọ n' India na-elekọta ezinaụlọ ha.

    Nwaanyị ahụ anaghị akpata ego kama o ji ego dị ya na-ezilata zụọ ọtụtụ ụlọ na ọla.

    Oge di ya lọtara n'afọ 1994,o boro nwunye ya ebubo na ọ chọrọ ịkpakọrọ akụnaụba ya ma gbaa ya akwụkwọ n'ụlọikpe sị ka o nyeghachi ya akụnaụba( ụlọ anọ a zụrụ n'aha nwaanyị ahụ, ọla nakwa ihe onyinye ndị ọzọ o nyere ya dịka nwunye ya).

    Nwoke ahụ sịrị na ọ bụ ya nyere nwaanyị ya ego o ji zụọ ihe ndị a ahụ nile, na ịhe nke a pụtara bụ na ya nyere ya ka o jidere ya ihe ndị ahụ nile.

    Nwoke ahụ boro ebubo na nwaanyị ya zoro ọla ndị ahụ ma chọọ inyefe akụnaụba ndị ahụ nwoke ọzọ ya na ya na-ayị ka ọ na-elekọta.

    N'afọ 2007, nwoke ahụ nwụrụ mana ụmụ ya gara n' ihu n'ikpe ahụ.

    N'abalị 21 nke ọnwa Juun afọ 2023, ụlọikpe kwubiri na nwunye nwoke ahụ "soro kpata akụ ahụ a na-azọ n'ihi na ọ na-arụ ọrụ ezinaụlọ nke nyere di ya ohere ịrụ ọrụ nke ya were kpata ego, na ya mere na akụ ọ kpara bụ ha abụọ nwe ya nhatanha".

    Ndị ọkacharamara n'iwu n 'India kwuru na mkpebi ahụ ga-adị ire na nanị na steeti e kpebiri ya.

    Ha kwuru na ọ ga-erua n'Ụlọikpe Kachasị na mba ahụ tupu mpaghara mba ahụ n'ile etinye n'ọrụ.

20. 28 Juun 2023Ana m arụ ọrụ ụtụtụ na abalị iji gboo nsogbu cheere Naịjirịa n'ihu – Tinubu

    

    Ebe foto si, Bola Ahmed Tinubu

    Onyeisiala Naịjirịa bụ Bola Tinubu esoro ndị ogbo ndị ọzọ n’ụwa kelee ndị okpukperechi alakụba n’emume Eid-el-Kabir.

    Tinubu kwere ndị Naịjirịa nkwa na ọ “na-arụ ọrụ kwa ụtụtụ na abalị” iji gboo nsogbu cheere ha n’ihu.

    Nke a dị n’ozi o wepụtara n’ụbọchị Tuzde ma sị na mkpebi ha merela kamgbe ọ banyere ọchịchị bụ iwepu ihe ọgbatauhie dị n’otutu akụnaụba Naịjirịa.

    “Ugbua obodo anyị nwere ọtụtụ ihe ịmaaka cheere ya n’ihu n’okwu akụnaụba nakwa nchekwa.

    “Amaara m nke a mana nkwa m na-ekwe unu bụ na a ga-emeri ha niile. Mụ na ndị otu m na-arụ ọrụ ụtụtụ na abalị iji hụụ na e gboro nsogbu ndị a.

    Tinubu gara n’ihu gwa ụmụ Naịjirịa ka ha chetakwa ndị ụwa na-atụ n’ọnụ dịka ha na-eri na-aṅụ n’oge emume a.

    A na-atụ anya na ọ ga-eso ndị ụka alakụba ndị ọzọ fee ofufe Eid n’ụlọ okpukperechi dị na Dodan Barracks Obalende n’ụbọchị Wenezde.