Ubufaransa bugiye gukura abasirikare n'ambasaderi muri Niger

Umwe mu bigaragambya afite icyapa cyanditseho ngo "murabeho Bufaransa", aha ni mu myigaragambyo mu murwa mukuru Niamey mu kwezi gushize

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Umwe mu bigaragambya afite icyapa cyanditseho ngo "murabeho Bufaransa", aha ni mu myigaragambyo mu murwa mukuru Niamey mu kwezi gushize

Perezida w'Ubufaransa Emmanuel Macron yavuze ko Ubufaransa buzakura muri Niger ambasaderi wabwo ndetse buhagarike ubufatanye bwa gisirikare n'icyo gihugu nyuma yuko habaye ihirikwa ry'ubutegetsi.

Macron yagize ati: "Ubufaransa bwafashe icyemezo cyo gukurayo ambasaderi. Mu masaha ari imbere, ambasaderi n'abadiplomate benshi bazagaruka mu Bufaransa."

Yongeyeho ko ubufatanye bwa gisirikare "burangiye" kandi ko abasirikare b'Ubufaransa bazahava "mu mezi ari imbere".

Agatsiko ka gisirikare kafashe ubutegetsi muri Niger mu kwezi kwa Nyakanga (7) uyu mwaka, kakiriye neza icyo cyemezo.

Mu itangazo ryasubiwemo n'ibiro ntaramakuru AFP, ako gatsiko kagize kati: "Kuri iki cyumweru turizihiza intambwe nshya yerekeza ku busugire bwa Niger."

Hari abasirikare hafi 1,500 b'Ubufaransa muri icyo gihugu kidakora ku nyanja cyo muri Afurika y'uburengerazuba.

Icyemezo cy'Ubufaransa gikurikiye amezi yari ashize hari ubushyamirane bukomeye ndetse n'imyigaragambyo yo kwamagana Ubufaransa muri icyo gihugu, mu murwa mukuru Niamey haba imyigaragambyo mu buryo buhoraho.

Iki cyemezo gishegeshe Ubufaransa mu bikorwa byabwo byo kurwanya intagondwa zigendera ku mahame akaze yiyitirira Islam mu karere ka Sahel, ndetse gishegeshe kugira ijambo kwabwo muri ako karere.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Ariko, avugana na televiziyo TF1 na televiziyo France 2 zo mu Bufaransa, Macron yavuze ko Ubufaransa "ntibuzagirwa ingaruzwamuheto n'abahiritse ubutegetsi".

Macron yavuze ko agifata Perezida wahiritswe Mohamed Bazoum, ubu ubufunzwe n'abasirikare bahiritse ubutegetsi, nk'"umutegetsi wenyine wemewe n'amategeko" w'icyo gihugu, ndetse ko yamumenyesheje icyo cyemezo cy'Ubufaransa. Yavuze ko uwo Perezida wahiritswe ubu ari "umuntu washimuswe".

Yagize ati: "Yibasiwe n'iri hirika ry'ubutegetsi kuko yari arimo akora amavugurura arimo umurava kandi kuko ahanini hari hari ukwihimura gushingiye ku bwoko hamwe n'ubugwari bwinshi muri politiki."

Niger ni kimwe mu bihugu byinshi byahoze bikolonizwa n'Ubufaransa byo muri Afurika y'uburengerazuba, aho mu bihe bya vuba aha bishize igisirikare cyafashe ubutegetsi - Niger ikurikiye Burkina Faso, Guinea (Conakry), Mali na Tchad. Ihirikwa ry'ubutegetsi rya vuba aha cyane ni iryabaye muri Gabon mu kwezi gushize kwa Kanama (8).

Kunenga bikomeye Ubufaransa byariyongereye muri ako karere mu myaka ya vuba aha ishize, abanyapolitiki benshi bo muri ako karere bashinja Ubufaransa kugira ingamba z'ubukoloni bushya - ikirego Ubufaransa bwahakanye.

Hanabayeho kugira impungenge mu burengerazuba (Uburayi n'Amerika) ku ruhare rukomeje kwiyongera itsinda rya Wagner ry'abacanshuro b'Abarusiya ririmo kugira muri ako karere. Wagner ishinjwa guhonyora uburenganzira bwa muntu ndetse imaze igihe ifasha bumwe mu butegetsi bushya bwa gisirikare.

Umuryango w'ubukungu w'ibihugu byo muri Afurika y'uburengerazuba (CEDEAO/ECOWAS), ushyigikiwe n'Ubufaransa, wakangishije gukora igikorwa cya gisirikare muri Niger kigamije gusubiza Bazoum ku butegetsi. Ariko kugeza ubu nta cyo uwo muryango wari wakora.

Abategetsi ba gisirikare ba Niger bari babwiye Ambasaderi Sylvain Itté ko agomba kuva muri icyo gihugu nyuma yuko bahiritse Bazoum ku itariki ya 26 Nyakanga.

Ariko igihe ntarengwa cy'amasaha 48 bari bamuhaye ngo abe yamaze kuva muri Niger, bamuhaye muri Kanama, cyarangiye akiri muri icyo gihugu nyuma yuko leta y'Ubufaransa yanze kugikurikiza, cyangwa kwemera ko ubwo butegetsi bwa gisirikare ari ubutegetsi bwemewe n'amategeko.

Macron anatangaje ibi hashize amasaha abahiritse ubutegetsi muri Niger babujije "indege z'Ubufaransa" kugurukira mu kirere cya Niger.

Umuryango wo mu karere w'umutekano w'ingendo zo mu ndege, ASECNA, wavuze ko ikirere cya Niger "gifunguye ku ngendo z'indege z'ubucuruzi zose zo ku rwego rw'igihugu na mpuzamahanga uretse indege z'Ubufaransa cyangwa indege zakodeshejwe n'Ubufaransa harimo na kompanyi y'indege ya Air France."

Ubwo butumwa bw'uwo muryango bwavuze ko icyo kirere cya Niger kizakomeza gufungwa "ku ngendo z'indege zose za gisirikare, iz'akazi n'izindi ngendo zihariye", keretse zibanje guhabwa uruhushya.

Kompanyi y'indege y'igihugu y'Ubufaransa, Air France, yabwiye AFP ko "itarimo kugurukira mu kirere cya Niger".