Imvo n'Imvano: Imirwano yongeye guterwa n'iki mu burasirazuba bwa RD Congo?

Mwaramukanye amahoro mwese muteze amatwi Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu tariki 18 y'ukwa 1 mu 2025. Mu ntara ya Kivu y'amajyaruguru muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo hakomeje kuvugwa imirwano hagati y'ingabo za leta, FARDC, bivugwa ko zifatanya n'imitwe y'aba Wazalendo n'ingabo z'u Burundi, hamwe n'umutwe wa AFC - M23 bivugwa ko ufashwa n'ingabo z'u Rwanda nubwo leta y'u Rwanda ibihakana.

Iyo mirwano imaze iminsi ibera cyane cyane mu karere ka Masisi, ahitwa Ngungu, Kamatare, Kabingo, Nyabihanga, Ruzirataka, Rusekera, Musumba, Rwangara, Mugote, Ufamandu, Nanga na Murambi. Hamwe muri aho kandi hahana umupaka n'akarere ka Kalehe kari mu ntara ya Kivu y'amajyepfo.

Iyi mirwano iri gutuma abantu babarirwa mu bihumbi bahunga abandi bagakomereka, ndetse hakabamo n'abagwa muri iyo mirwano. Umuryango utegamiye kuri leta, Nouvelle Société Civile Congolaise (NSCC), ukorera muri Masisi, uvuga ko kuva aho iyo mirwano yuburiye, abaturage bakomeretse babarirwa muri 200 naho abishwe barenga 60.

Ku itariki ya 4 y'uku kwezi kwa mbere umutwe wa M23 wigaruriye umujyi wa Masisi, ingabo za Congo zirongera zirawisubiza hashize iminsi 3. Ntihashize icyumweru ariko M23 irongera irawufata, ubu dukora ikiganiro umutwe wa M23 ni wo bivugwa ko ugifite uwo mujyi.

Akarere ka Masisi gasanzwe kazwi ko gafite ubutunzi bushingiye ku buhinzi n'ubworozi, hamwe n'amabuye y'agaciro. Masisi isanzwe ituwe n'abantu barenga ibihumbi 40, ikaba iri mu bilometero 80 uvuye mu mujyi wa Goma.

Iyi mirwano kandi yongeye kubura nyuma yaho umuhuza wa Congo n'u Rwanda, Perezida João Lourenço wa Angola, yatangaje ku itariki ya 30 y'ukwezi kwa 7 umwaka ushize, ko impande zombi zemeranyije ihagarikwa ry'imirwano, rigomba gutangira kubahirizwa ku itariki ya 4 y'ukwa 8. Ariko hadashize amezi 2, imirwano irongera irubura.

Amerika yari yagize uruhare mu gushyiraho iryo hagarikwa ry'imirwano, yahise isohora itangazo isaba impande zose kwifata. Amerika yasabye umutwe wa M23 guhita uhagarika imirwano ugasubira mu birindiro wari urimo mbere y'itariki ya 20 y'ukwa 10, isaba leta y'u Rwanda gukura ingabo zayo muri Congo, inasaba leta ya Congo guhagarika ubufatanye n'umutwe wa FDLR urwanya leta y'u Rwanda.

Ese iyi mirwano itewe n'iki? Si ubwa mbere hatubahirizwa amasezerano yo guhagarika imirwano yagizwe hagati ya leta ya Congo na leta y'u Rwanda, biraterwa n'iki? Ese umuti wihuse n'urambye ni uwuhe kugira ngo iyi mirwano ihagarare, abaturage badakomeza kwangazwa no kuhasiga ubuzima?

Ngibyo ibyo tugiye kwibandaho muri iki kiganiro.

Abatumire bacu ni Patrick Beza Shirimpumu, umujyanama w'umuyobozi w'intara ya Kivu y'amajyaruguru, ushinzwe ibya politike n'ubutegetsi, turi kumwe n'umuvugizi w'umutwe wa M23, Oscar Balinda, turi kumwe kandi na Olivier Kanyejomba, umuyobozi wa Nouvelle Société Civile Congolaise y'i Masisi.

Iki kiganiro mwagiteguriwe kandi murakigezwaho na Félin Gakwaya.