Imvo n'Imvano ku kibazo cy'umutekano mu burasirazuba bwa DR Congo

Insiguro y'amajwi, Kanda hano wumve Imvo n'Imvano ku kibazo cy'umutekano mu burasirazuba bwa DR Congo
Imvo n'Imvano ku kibazo cy'umutekano mu burasirazuba bwa DR Congo
Inyeshyamba za M23 ziri mu modoka

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Inyeshyamba za M23

Imvo n'Imvano yo kuri uyu wa gatandatu tariki ya 25/03/2023, iravuga ku kibazo cy'umutekano mu burasirazuba bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo cyane cyane mu ntara ya Kivu y'Amajyaruguru.

Mu gihe gikabakaba imyaka ibiri, intara ya Kivu y'Amajyaruguru irangwamo urudaca rw'imirwano hagati y'ingabo za leta, FARDC n'indi mitwe yitwaje intwaro ihakorera.

ONU ivuga ko abasivile barenga ibihumbi magana atanu na makumyabiri (520.000) bavuye mu byabo kuva mu kwezi kwa Gatatu kwa 2022 abandi bakicirwa muri izi ntambara zidatanga icyizere cyo guhosha bya vuba.

Bigereranywa ko muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo habarizwa imitwe y'inyeshyamba zitwaje intwaro irenga 120. Myinshi muri iyo yiganje mu burasirazuba bw'iki gihugu rutura, cyuzuyemo akavagari k'umutungo kamere w'amabuye y'agaciro.

Imwe mu mitwe ikomeye ikunze kuvugwa mu burasirazuba irimo M23, PARECO, ADF, Nyatura, FDLR na za Mai-Mai. Iyi mitwe y'abarwanyi kandi inaregwa gukora ibikorwa by'ubwicanyi bwibasira abasivile.

Akanama k'inzobere kashyizweho na ONU, na leta ya Congo, bavuga ko umwe wa M23 ushyigikiwe n'u Rwanda kandi rwawuhaye ubufasha bw'ibikoresho ndetse rukanohereza abasirikare barwana ku rugamba kuva M23 yakongera kubura umutwe mu kwezi kwa cumi na kumwe kwa 2021.

Ni ibirego u Rwanda ruhakana rwivuye inyuma, ruvuga ko byuzuye kuyobya uburari. Ahubwo abategetsi b'u Rwanda bakarega Congo gukorana n'umutwe wa FDLR.

Abarwanyi ba CODECO, baregwa gukora urukurikirane rw'ibitero by'ubwicanyi, ubushimusi n'ubusahuzi byibasira abasivile.

ONU n'imiryango iharanira uburenganzira bwa kiremwamuntu, ivuga ko M23 yafashe uduce twinshi mu ntambara irwana n'ingabo za leta ya Congo, nayo ikora ibikorwa by'ubwicanyi bwibasira abasivile, barimo abarenga 130 biciwe mu karere ka Kishishe mu kwezi kwa 11 kwa 2022.

Kuva mu mwaka ushize, ibihugu byo mu karere k'uburasirazuba bwa Afurika, EAC, byatangiye kugaba ingabo mu burasirazuba bwa Congo gufasha leta kugarura amahoro.

Ibiganiro byo gushaka inzira y'amahoro bitandukanye byabereye i Luanda, i Nairobi na Bujumbura, kugeza ubu nta musaruro byatanze. Kinshasa itsimbarara ko itazaganira n'umutwe wa M23 yita ko ari uw'iterabwoba. M23 ivuga ko iharanira uburenganzira bw'abanye Congo batotezwa cyane cyane abo mu bwoko bw'Abatutsi.

None se ibi bibazo by'agatereranzamba no kwitana ba mwana bizarangira gute?

Mu cyumweru gishize, Patrick Muyaya, umuvugizi wa guverinoma ya Repubulika ya Demokarasi ya Congo, yaje i London mu Bwongereza mu rugendo avuga ko yabonanye na bamwe mu bategetsi b'Ubwongereza abasaba kotsa igitutu leta y'u Rwanda.

Yaje muri studio za BBC tumubaza kuri urwo rugendo.

Muri iki kiganiro kandi, turanavugana na Alain Mukuralinda, umuvugizi wungirije wa guverinoma y'u Rwanda, kuri bimwe mu birego bya leta ya Congo.

Karemera Canisius, umuvugizi wungirije wa M23, twamuhuje na Museveni Sendugu, umuyobozi w'umutwe w'inyeshyamba za PARECO FF.

Iyi Mvo n'Imvano mwayiteguriwe kandi murayigezwaho na Prudent Nsengiyumva.