Sobanukirwa icyo kuva muri OPEC kwa UAE bisobanuye ku giciro cy'ibitoro ku isi

Emira z'Abarabu (UAE) zatangaje ko biva mu muryango wa OPEC na OPEC+, umuryango w'Ibihugu Bicuruza Peteroli, igikorwa gishobora kugira ingaruka zikomeye ku bucuruzi bwa bw'ibitoro na gaze ku isi.

UAE, yari umunyamuryango wayo na mbere yuko ibona ubwigenge mu 1971, yari igihugu cya kabiri muri OPEC gicukura kikantunganya ibitoro byinshi nyuma ya Arabiya Sawudite, nk'uko imibare y'uwo muryango ibigaragaza.

OPEC ubundi ni iki?

Ibihugu bicukura bikanatunganya ibitoro byinshi ku isi byashinze uyu muryango mu 1960 i Baghdad muri Iraq bigamije kugenzura ubucukuzi bwabyo no gushyira ku murongo ingano y'ibigomba kugezwa ku isoko.

Ku ikubitiro OPEC yashinzwe n'ibihugu bitanu;

Nyuma hiyongeyemo na;

Kugeza mu myaka ya za 1970 OPEC yagenzuraga hafi kimwe cya kabiri cy'ubucuruzi bw'ibitoro ku isi, ndetse yari yarahinduye ku buryo bugaragara politiki y'ingufu ku isi.

Kuva mu myaka myinshi ishize OPEC isa n'itegekwa na Arabia Saoudite, igihugu gicukura kandi kigatunganya utugunguru hafi miliyoni icyenda(9) ku munsi.

Iruhande rwa OPEC hashinzwe undi muryango uyishamikiyeho witwa OPEC+ ugizwe n'ibindi bihugu 10 nabyo bicukura ibitoro byinshi ariko bitari muri OPEC birimo nk'Uburusiya, Sudani na Sudani y'Epfo, Bahrain, Oman, Mexique na Brazil.

'Amakimbirane' ya Saudi Arabia na UAE

UAE icukura kandi ikanatunganya utugunguru tw'ibitoro hagati ya miliyoni 3 na 3.5 ku munsi ku gipimo ntarengwa kiba cyaragenwe na OPEC.

Abasesenguzi bavuga ko kuva cyera UAE yakomeje kureba nabi kuba Arabia Saudite ari yo ifite ingufu nyinshi ikanagena imitegekere y'uwo muryango.

UAE yavuye muri uyu muryango ivuga ko "isoko ry'isi rikeneye ibitoro byinshi kurushaho" kandi ko ishaka "kubigeza ku isoko nta mbogamizi".

Amakuru yemeza ko ubusanzwe UAE ifite ubushobozi bwo gucukura no gutunganya hafi utugunguru miliyoni 5 tw'ibitoro ku munsi, kandi mu myaka ishize yongereye ibikorwaremezo byo gutunganya ibitoro byinshi kurushaho.

Kuva muri OPEC muri iki gihe isi ikeneye ibitoro byinshi kubera ihungabana ry'ingendo mu muhora wa Hormuz ni igihe cy'ingenzi muri ubu bucuruzi ku isi.

Ibi bibaye kandi mu gihe umubano hagati ya Arabia Saoudite, UAE na Iran utifashe neza kubera ibitero bya Amerika na Israel kuri Iran, mu kwihimura Iran ikarasa kuri biriya bihugu byombi bituranyi binahuriye muri OPEC.

Abasesenguzi bavuga ko kuva muri OPEC kwa UAE bizatuma ubwami bwa Saudi Arabia bugorwa no gushyira ku murongo abandi banyamuryango basigaye muri OPEC.

Bamwe mu banyamuryango ba OPEC na bo muri iyi myaka bazamuye ubushobozi bwabo bwo gutunganya ibitoro, kandi bifuza kubicuruza nta gipimo ntarengwa bashyiriweho.

Kugenda kwa UAE bishobora guca intege Arabia Saoudite mu gutegeka uriya muryango, no gushobora kuwucamo ibice, nk'uko inzobere zibivuga.

UAE irifuza iki?

Abategetsi b'iki gihugu bafite intego yo kongera ubushobozi bwo gucukura no gutunganya ibitoro, kugera ku tugunguru miliyoni 10 ku munsi mu 2030.

Barifuza kandi kubaka imiyoboro mishya y'ibitoro iva mu duce twa Abu Dhabi ikagera mu burasirazuba ku cyambu cya Fujairah maze amato abitwara akabifatira aho ku cyambu atinjiye mu muhora wa Hormuz.

Kubera ihungabana ry'ingendo mu muhora wa Hormuz akagunguru kamwe k'ibitoro kageze ku 110$ kavuye kuri 72$ mbere y'intambara ya Amerika na Israel kuri Iran.

UAE ivuga ko ishaka gusubiza ikibazo kimeze nk'iki no mu gihe kizaza ngo isi ntizongere kugorwa n'ingaruka z'intambara nk'izo irimo ubu.

UAE ivuye muri OPEC bizagira izihe ngaruka?

Nubwo isi irimo gushyira imbaraga mu ngufu zidahumanya ikirere, ibitoro n'ibibikomokaho biracyafite umwanya w'ingenzi mu bukungu n'ibikorwa ku isi.

Kwiyongera kw'amashanyarazi mu bikorwa byo gutwara abantu cyane cyane mu Bushinwa n'ahandi byagabanyije ugukenerwa kw'ibitoro ku rugero rwa miliyoni imwe z'utugunguru ku munsi mu Bushinwa - nk'urugero.

Abasesenguzi bavuga ko mu gihe UAE ivuye muri OPEC bidafite ingaruka z'aka kanya ku giciro cy'ibitoro ku isi muri iki gihe gisanzwe gihungabanye.

Gusa bavuga ko uko OPEC igenda icika intege mu kugena igiciro cy'ibitoro ku isi bizatuma icyo giciro - mu gihe kirekire - kirushaho guhungabana no kutaguma hamwe, ingaruka zikagera ku muguzi wacyo wa nyuma kandi muto.