لیگ قهرمانان فوتبال افغانستان آغاز شد؛ امید تازه در میدان، بحران پابرجا بیرون از آن
- نویسنده, محجوبه نوروزی
- شغل, بیبیسی
فصل پنجم لیگ قهرمانان فوتبال افغانستان، بزرگترین رویداد فوتبال داخلی کشور، امروز (شنبه، ۲۲ نومبر) در کابل آغاز شد؛ فصلی که در نگاه نخست قرار است جشن بزرگ فوتبال باشد، اما در پسزمینه آن پرسشهای جدی درباره آینده فوتبال ملی، وضعیت تیم ملی و ساختار فدراسیون همچنان پابرجاست.
در دیدار افتتاحیه، ابومسلم فراه، مدافع عنوان قهرمانی، با نمایش چشمگیر خود استقلال کابل را با نتیجه سنگین ۵ بر صفر شکست داد. امید رجبی با ثبت یک هتریک، ستاره میدان بود و مرتضی فاطمی و فرهاد علیزاده نیز هر کدام یک گل به ثمر رساندند. این برد پرگل برای تیمی که فصل گذشته نیز قهرمان شده بود، شروعی قدرتمند و قاطع بهحساب میآید.
در دومین بازی روز نخست، تیم خراسان فاریاب با نتیجه ۲ بر ۱ جوانان پیروزی کابل را شکست داد و سه امتیاز را بهدست آورد.
مراسم قرعهکشی این فصل شام یکشنبه ۲۶ عقرب برگزار شده بود و ده تیم برتر رقابتها در حضور مسئولان فدراسیون و مقامهای حکومت طالبان معرفی شدند. علاقهمندان میتوانند مسابقات را بهطور زنده از تلویزیون آریانا دنبال کنند.
روز دوم مسابقات نیز با حساسیت ادامه مییابد: اتفاق خانزاده برابر عینو مینه صفآرایی خواهد کرد و آرمان افسی، نام تازه تیم موج ساحل بلخ، در برابر طوفان هرات، نام جدید تیم صرافان هرات، قرار میگیرد.
بازیکنان خارجی، چهرههای برگشته و امید به ارتقای کیفیت
محمد یوسف کارگر، رئیس فعلی فدراسیون فوتبال افغانستان، در گفتوگو با بیبیسی میگوید امسال لیگ با حضور بازیکنانی از اروپا، آمریکا، استرالیا، ایران و پاکستان برگزار میشود؛ مدیریت لیگ باور دارد حضور این چهرهها سطح فنی مسابقات را افزایش میدهد. او تأکید میکند بهترین بازیکنان داخلی و خارجی برای این فصل و نیز برای ردههای سنی مختلف انتخاب شدهاند.
به گفته آقای کارگر، تمام هزینههای برگزاری مسابقات برعهده فدراسیون است و در ترکیب تیمها و کادر فنی نیز افرادی از آسیا، آمریکا، اروپا و آفریقا دیده میشوند. او میگوید شماری از بازیکنان افغان که سالها بیرون از کشور بازی کردهاند نیز به لیگ برگشتهاند و نقش مهمی در تقویت بازیها دارند.
میرشاه شاهمحمدی، بازیکنی که ۱۵ سال در ایران زندگی کرده و در لیگ مهاجران آن کشور بازی کرده است، اکنون عضو تیم جوانان پیروزی است. او میگوید: «فوتبال افغانستان نسبت به گذشته پیشرفت کرده، اما هنوز راه درازی در پیش است. فوتبال ایران خیلی جلوتر است، ولی ما هم میتوانیم به همان سطح برسیم.» شاهمحمدی معتقد است کیفیت برخی از بازیکنان داخلی بهتر از بازیکنانی است که از بیرون برگشتهاند.
کمبود زیرساخت؛ لیگ متمرکز در کابل
بازیها در دو وقت عصر و شب و بهصورت متمرکز برگزار میشود. لیگ همچنان «رفتوبرگشت» نیست، زیرا بسیاری از ولایتها استادیوم استاندارد، چمن مناسب، نور کافی و امکانات لازم برای میزبانی را ندارند. نبود امنیت لازم برای سفر تیمها نیز یکی از عوامل مهم است.
این مسئله باعث شده رقابتها عملاً از یک لیگ ملی به یک لیگ متمرکز در کابل تبدیل شود؛ مسئلهای که بازیکنان و مربیان آن را مانع رشد فوتبال حرفهای میدانند.
چرا فیفا کمک نمیکند؟
در حالیکه آغاز لیگ فضای هیجانانگیزی ایجاد کرده، فوتبال افغانستان زیر سایه چالشهای بزرگ ساختاری، سیاسی و مالی قرار دارد. یکی از جدیترین پرسشها این است که چرا فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) حمایت مالی گستردهای از فدراسیون نمیکنند؟
دلیل اول میتواند این باشد که فیفا بهطور رسمی حکومتها را به رسمیت نمیشناسد، اما هرگونه مداخله دولت در فدراسیونهای فوتبال را ممنوع کرده است. پس از تسلط طالبان، مدیریت فدراسیون تغییر کرد و بسیاری از مقامهای ورزشی از ساختار بیرون رانده شدند. این وضعیت در تضاد با قوانین فیفا است و باعث شده کمکهای مالی توسعهای و آموزشی یا متوقف شود یا با نظارت سختگیرانه انجام گیرد.
مسله دوم ممنوعیت حضور زنان در ورزش حرفهای و بستهماندن فوتبال زنان است؛ که یکی از دلایل جدی توقف حمایتهای فیفا دانسته میشود. فیفا تنها تیم «پناهندگان زن افغان» را به رسمیت میشناسد، اما این تیم را «تیم ملی فوتبال زنان افغانستان» نمیداند. نبود فوتبال زنان برخلاف اساسنامه فیفا است که حضور زنان را در ساختار فدراسیون یک اصل ضروری میداند.
از سوی هم فیفا تأکید دارد که کمکها تنها زمانی ادامه مییابد که فدراسیون انتخابات مستقل، گزارش مالی شفاف و ساختار قانونی داشته باشد. کارشناسان امور میگویند که در افغانستان این شرایط بهصورت کامل فراهم نیست و همین مسئله جریان حمایتهای مالی را محدود کرده است.
عملکرد ضعیف تیم ملی؛ بازتاب چالشهای داخلی
شکستهای پیاپی تیم ملی در سالهای اخیر، بهویژه شکست جنجالی در برابر پاکستان، نارضایتی هواداران و مسئولان ورزشی را افزایش داده است. کارشناسان میگویند عملکرد ضعیف تیم ملی تنها نتیجه ضعفهای فنی نیست، بلکه یک پیامد مستقیم از مشکلات عمیقتر فوتبال افغانستان است:
لیگ کوتاه و کمکیفیت
نبود برنامه بلندمدت برای تیمهای پایه
کمبود بودجه کمپهای تمرینی
نبود تجهیزات معیاری
نبود میزبانی مسابقات بینالمللی در داخل کشور
این مسایل سبب شده که مقامهای ورزشی اخیراً از ضرورت بازنگری در کادرهای فنی و ساختار انتخاب بازیکنان سخن گفتهاند.
ورزشگاههای بدون زنان
در مراسم افتتاحیه لیگ، حضور مقامهای ارشد طالبان و نبود حتی یک زن در میان تماشاگران یا مسئولان، یک بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که فوتبال افغانستان در بستر کاملاً سیاسی و اجتماعی قرار دارد. فعالان حقوق زن و ورزش زنان میگویند که نبود آزادی حضور زنان در ورزشگاهها نهتنها با ارزشهای جهانی فوتبال تضاد دارد، بلکه یکی از عوامل اصلی کاهش حمایت بینالمللی از فوتبال افغانستان است.
امید در لیگ؛ بحران در فوتبال ملی
با وجود تمام چالشها، فصل پنجم لیگ قهرمانان با حضور ۱۰ تیم داخلی، چهرههای خارجی و برخی بازیکنان بازگشته آغاز شده است. تغییر نام تیمها، جذب بازیکنان خارجی و تلاش برای حرفهایسازی مسابقات بخشی از تلاشها برای حفظ کیفیت لیگ در شرایط دشوار کنونی است.
اما کارشناسان هشدار میدهند بدون اصلاحات بنیادی در مدیریت، بازگشت فوتبال زنان، تأمین بودجه پایدار و بازسازی ساختار فنی، انتظار جهش بزرگ از فوتبال ملی افغانستان دشوار خواهد بود.
فوتبال در افغانستان برای میلیونها جوان تنها یک بازی نیست؛ امید، هویت و نمادی از انسجام ملی است.
لیگ امسال آغاز شده، اما بحران در خارج از زمین همچنان ادامه دارد، بحرانی که کارشناسان میگویند تنها با اصلاحات و بازگشت به معیارهای بینالمللی قابل حل است.
