بیخبری خانوادههای افغان از وضعیت در ایران؛ انزوای مضاعف مهاجرین در «مُلک غریب»
منبع تصویر، IRNA
- نویسنده, فرهاد محمدی
- شغل, بیبیسی
نزدیک به سه هفته از شروع اعتراضات در ایران میگذرد و قطع انترنت و ارتباطات در اینکشور وارد هفتمین روز خود شده است. میلیونها مهاجر افغان در ایران و خانوادههایشان در بیرون از آنکشور یکی از دشوارترین دوران «بیخبری» از یکدیگر را تجربه میکنند.
برای احمد (نام مستعار) که در حومه کابل زندگی میکند، تلفون هوشمندش تنها وسیلهای بود که فاصله بیش از دو هزار کیلومتری او با پسرش را که در تهران زندگی میکند، از بین میبرد. او به بیبیسی گفته: «هر روز عصر با واتساپ چهرهاش را میدیدم. یک هفته است هرچه پیام میدهم، ارسال نمیشود. خواب از چشمانم پریده، نمیدانم پسرم در این "هرجومرج" چه میکند.»
سهیلا، مهاجر افغان مقیم لندن نیز به بیبیسی گفت که چندین روز است از بستگان خود در ایران بیخبر مانده است: «سه برادر و چندین برادرزادهام در کرمان کارگری میکنند. تقریبا هر روز با هم در تماس بودیم. حالا یک هفته است که نه تصویری از آنها دیدهام و نه صدایی از آنها شنیدهام.»
به گفته او: «در خبرها میبینم که ایران تظاهرات است؛ برادرزادههایم همه در ایران به دنیا آمده و بزرگ شدهاند. آنها هم از وضعیت اقتصادی در آنجا شکایت داشتند. نمیدانم حالا چه میکنند... در میان جمعیت هستند، در بازداشت بسر میبرند، اصلا جور هستند یا نه؟ هر چیز به ذهنم میآید.»
گفتههای احمد و سهیلا، روایت مشترک میلیونها شهروند افغانستان است که نگران عزیزانشان در ایران هستند.
برآورد شده که حدود ۵ میلیون مهاجر افغان در ایران بسر میبرند.
دسترخوانهای خالی؛ پیامد دیگر قطع ارتباط
منبع تصویر، Getty Images
قطع ارتباطات با ایران، شرایط اقتصادی بسیاری از خانوادههای فقیر در افغانستان را نیز متاثر کرده است.
سیستم «حواله» که بخش بزرگی از آن امروزه از طریق اپلیکیشنهای پیامرسان، هماهنگیهای آنلاین و یا تماسهای تلفونی میان صرافان در ایران و افغانستان انجام میشود، از یک هفته به اینسو عملا فلج است.
یک صراف در کابل به بیبیسی گفت: «وقتی انترنت قطع است، ما نمیتوانیم نرخ لحظهای را چک کنیم یا تأیید دریافت پول را از همکارانمان در ایران بگیریم. صدها خانواده که منتظر پول ارسالی از ایران برای خرید نیازهای زندگی بودند، اکنون در بلاتکلیفی به سر میبرند.»
بهرام خان زدران، از مسئولان اتحادیه صرافان در کابل، به بیبیسی گفت که حواله و تجارت با ایران در حال حاضر «کور» شده است.
او گفت: از یک هفته به اینسو، انتقال مالی که روزانه به میلیونها دالر میرسید، میان دو کشور قطع است که سبب سرگردانی مردم و تاجران در دو طرف شده است.
بیشترین حواله از سوی کارگران افغان صورت میگیرد که ماهانه از ایران به افغانستان پول میفرستند.
هیچ راهی برای تماس با بیرون وجود ندارد؟
منبع تصویر، EPA
جمال ناصر سروری، متخصص تکنالوژی معلوماتی در بریتانیا، به بیبیسی گفت که در حال حاضر تماس انترنتی با دنیای بیرون ایران بسیار محدود شده است اما معمولا برای امورات زندگی، تماسهای تلفونی داخلی (بین ایران) باید قابل دسترس باشد.
تماس به داخل ایران بسیار دشوار است اما به گفته آقای سروری «شرکتهای مخابراتی در داخل آنکشور معمولا از مسیرهای مختلفی چون ستلایت، فایبر نوری و... برای ارتباط با بیرون استفاده میکنند. در نتیجه، افراد داخل ایران میتوانند با استفاده از سیمکارتهای شرکتهای مختلف و همچنین تلفونهای لینی مختلف برای تماس با بیرون تلاش کنند که برخی اوقات نتیجه میدهد.»
به گفته او راه دیگر ارتباط انترنت از طریق استارلینک است که شاید به گونه نادر افغانها در ایران به آن دسترسی داشته باشند.
انزوای مضاعف در «مُلک غریب»
ناظران میگویند که قطع انترنت برای مهاجران افغان مقیم ایران، به معنای «انزوای مضاعف» است. آنها که پیش از این نیز به دلیل وضعیت اقامتی خود در حاشیه جامعه بودند، اکنون با قطع ارتباط با دنیای خارج، در بنبستی قرار گرفتهاند که حتی قادر به احوالپرسی ساده از خانواده خود نیستند.
در غیاب اخبار دقیق و قطع ارتباطات با ایران، خانوادههای افغان با شنیدن اخبار جسته و گریخته از ناآرامیها بیش از پیش نگران عزیزانشان میشوند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائيل که از ۲۲ جوزا تا سوم سرطان اتفاق افتاد، رسانهها در ایران از بازداشت دستکم پنج افغان به ظن جاسوسی برای اسرائیل خبر دادند.
برخی مهاجران افغان گفتند که به آنها برچسپ «جاسوس اسرائیلی» زده شده و مورد آزارواذیت قرار گرفتهاند.
دولت ایران در آن زمان بازداشت افغانهای بدون مدارک اقامتی را تشدید کرد.
