شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
دیدار ترامپ و شی چگونه میتواند روابط ابرقدرتها را در سالهای آینده شکل دهد؟
- نویسنده, آنتونی زورکر
- شغل, خبرنگار امریکای شمالی
- نویسنده, لارا بیکر
- شغل, خبرنگار چین
- منتشر شده در
- زمان مطالعه: ۹ دقیقه
تدابیر امنیتی در اطراف میدان تاریخی تیانآنمن بیجینگ، این روزها تشدید شدهاست و همزمان شایعاتی هم در شبکههای اجتماعی درباره برگزاری یک رژه ویژه یا رویدادی بزرگ و کاملاً برنامهریزیشده منتشر میشود.
آمادگی برای این رویداد مهم با زمزمههایی نیز همراه است، اما به نظر میرسد چین آماده است نمایشی چشمگیر برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تدارک ببیند.
این سفر شامل گفتوگوهای رسمی، ضیافت شام و بازدید از معبد بهشت؛ مجموعهای از معابد امپراتوری که امپراتوران چین در آن برای برداشت خوب محصول دعا میکردند، خواهد بود.
هم دونالد ترامپ و هم شی جینپینگ، امیدوارند این دیدار مثمر باشد. نشست دو رهبر قدرتمند جهان، قرار است یکی از تأثیرگذارترین دیدارها در سالهای اخیر باشد.
روابط امریکا و چین برای ماهها، اولویت زیادی برای ترامپ نداشت. او متمرکز بر جنگ با ایران، عملیات نظامی در نیمکره غربی و مسائل داخلی بوده است. اما این هفته همهچیز تغییر میکند. آینده تجارت جهانی، افزایش تنشها در تایوان و رقابت در فناوریهای پیشرفته همگی در معرض خطر هستند.
از نظر اقتصادی، جنگ تجاری ادامهدار با امریکا و درگیری با ایران ممکن است خبر بدی برای شی باشد، اما از نظر ایدئولوژیک و سیاسی، این شرایط یک هدیه است و او احساس میکند دستِ بالاتری دارد.
این سفر میتواند زمینهساز همکاریهای آینده یا درگیری در سالهای پیش رو باشد.
میانجی پنهان ایران؟
چین بیسروصدا تلاش میکند در حالی که جنگ ایران وارد سومین ماه خود شده، بهعنوان میانجی صلح وارد عمل شود. بیجینگ در کنار پاکستان بهعنوان میانجی در جنگ امریکا و اسرائیل با ایران عمل کرده است.
مقامهای بیجینگ و اسلامآباد در ماه مارچ یک طرح پنجمادهای را به هدف برقراری آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز ارائه کردند. مقامهای چینی همچنین، پشت درهای بسته، بهنرمی همتایان ایرانی خود را به میز مذاکره کشاندند.
تردیدی نیست که چین، با وجود نمایش مداوم قدرت، مشتاق پایان این جنگ است.
اقتصاد این کشور نسبت به قبل، رشدش کندتر و این کشور با افزایش نرخ بیکاری دستوپنجه نرم میکند. افزایش قیمت نفت، هزینه کالاهای تولید شده از مواد پتروشیمی را بالا برده است؛ از منسوجات گرفته تا پلاستیکها. برای برخی تولیدکنندگان افزایش این هزینهها تا ۲۰ درصد بوده است.
چین به دلیل داشتن ذخایر نفتی قابلتوجه و پیشتازیاش در انرژیهای تجدیدپذیر و موترهای برقی، تا حدی از بدترین پیامدهای بحران سوخت در امان مانده است؛ اما جنگ، فشار بیشتری بر اقتصاد کُندِ چین وارد میکند؛ اقتصادی که بهشدت به صادرات وابسته است. با این حال، اگر قرار باشد این کشور برای کمک به امریکا وارد عمل شود، بیتردید در مقابل آن توقعاتی هم خواهد داشت.
سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به بیجینگ در هفته گذشته، ظاهراً با هدف نمایش میزان نفوذ و نوعی قدرت تأثیرگذاری چین در خاورمیانه انجام شد.
ایالات متحده با دقت این تحولات را زیر نظر داشت. مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، گفت: «امیدوارم چینیها به او بگویند آنچه را که لازم است بشنود؛ و آن این است که کاری که در تنگه انجام میدهید، باعث انزوای جهانی شما میشود. در این ماجرا شما آدم خوبی نیستند.»
ایالات متحده همچنین تلاش کرده است تا چین را متقاعد کند که جلو تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت ملل متحد را که حملات ایران به کشتیهایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، محکوم میکند، نگیرد؛ آن هم پس از آنکه چین و روسیه پیشنهاد قبلی را وتو کردند.
علی واین، مشاور ارشد پژوهش و کنشگری در حوزه روابط امریکا و چین در گروه بینالمللی بحران، میگوید: «اگر قرار باشد ایران را به شکلی پایدار به میز مذاکره بازگردانیم، ایالات متحده به این نتیجه رسیده است که چین نقشی در این مسیر ایفا خواهد کرد.»
در سوی دیگر،دونالد ترامپ، ظاهراً از روابط نزدیک چین با تهران چندان نگران نیست. در حالی که امریکا بهتازگی یک پالایشگاه مستقر در چین را به دلیل انتقال نفت ایران تحریم کرده، رئیسجمهور امریکا هفته گذشته نقش هرگونه حمایت چین از ایران در جریان این درگیری را کماهمیت جلوه داد.
او به یک خبرنگار امریکایی گفت: «همین که هست، نه؟ ما هم کارهایی علیه آنها انجام میدهیم.»»
آینده تایوان
دولت ترامپ در قبال تایوان پیامهای متناقضی ارسال کرده است.
در ماه دسامبر گذشته، ایالات متحده از توافق فروش تسلیحاتی ۱۱ میلیارد دالری به تایوان خبر داد؛ اقدامی که خشم دولت چین را برانگیخت. با این حال، ترامپ تمایل امریکا برای دفاع از تایوان را کماهمیت جلوه داده است؛ جزیرهای که چین آن را بخشی از قلمرو خود میداند.
ترامپ درباره شی جینپینگ گفت: «او تایوان را بخشی از چین میداند و اینکه قرار است چه کاری انجام دهد، به خودش بستگی دارد.»
او همچنین گفته است که تایوان هزینه کافی در ازای تضمینهای امنیتی امریکا پرداخت نمیکند و افزوده که «هیچ چیزی به ما نمیدهد». ترامپ سال گذشته تعرفهای ۱۵ درصدی بر تایوان اعمال کرد و این کشور را متهم کرد که صنعت تولید نیمههادیها را از امریکا «دزدیده» است.
هفته گذشته، مارکو روبیو گفت که تایوان یکی از موضوعات گفتوگو در جریان این سفر خواهد بود، هرچند هدف این است که این مسئله به منبع تنش تازهای میان دو ابرقدرت تبدیل نشود.
او گفت: «ما نیازی به وقوع هیچ رویداد بیثباتکنندهای در ارتباط با تایوان یا هر نقطه دیگری در منطقه هند–اقیانوس آرام نداریم. و فکر میکنم این هم به نفع ایالات متحده و هم چین است.»
از سوی دیگر، چین نشان داده است که تایوان در این گفتوگوها برایش اولویت دارد. وانگ یی، وزیر خارجه چین، هفته گذشته در تماسی تلفنی با آقای روبیو گفت که امیدوار است امریکا «انتخابهای درستی» انجام دهد.
بیجینگ فشار نظامی روزانه خود بر تایوان را با اعزام تقریباً روزانه هواپیماهای جنگی و شناورهای دریایی به اطراف این جزیره افزایش داده است.
برخی تحلیلگران معتقدند که مقامهای چینی ممکن است در پی تغییرادبیات مربوط به تایوان باشند؛ عباراتی که نخستینبار با دقت در سال ۱۹۸۲ تدوین شده بود. سیاست اعلامشده اخیر واشینگتن این است که در حال حاضر از استقلال تایوان حمایت نمیکند. آیا بیجینگ میتواند بهدنبال ادبیات قویتری باشد؟ همانند «ایالات متحده با استقلال تایوان مخالفت میکند.»
جان دلوری، پژوهشگر ارشد مرکز روابط امریکا و چین در انجمن آسیا، میگوید: «من واقعاً فکر نمیکنم رئیسجمهور شی با چنین چیزی موافقت کند. حتی اگر ترامپ حرفی خارج از چارچوب بزند که شبیه نوعی عقبنشینی در قبال تایوان به نظر برسد، چون او در استفاده از زبان چندان محتاط نیست، چینیها بهتر از آن میدانند که خیلی روی آن حساب باز کنند، چون او میتواند یک هفته بعد با یک پست در تروث سوشال همهچیز را برعکس کند.»
گفتوگوهای حساس تجاری
به نظر میرسید که در بخش عمدهای از سال ۲۰۲۵، ایالات متحده و چین در آستانه یک جنگ تجاری تازه قرار داشتند؛ جنگی که میتوانست پایههای اقتصاد جهانی را به لرزه درآورد.
آقای ترامپ بارها تعرفهها را بر بزرگترین شریک تجاری امریکا افزایش و سپس کاهش داد؛ تعرفههایی که گاه به بیش از ۱۰۰ درصد هم میرسید.
چین در پاسخ، صادرات عناصر خاکی کمیاب به امریکا و همچنین خرید محصولات کشاورزی امریکایی را محدود کرد؛ اقدامی که به کشاورزان ایالتهای کلیدیِ که ترامپ رای داده بودند، ضربه زد.
اما از زمانی که ترامپ و شی جینپینگ در ماه اکتوبر گذشته در کوریای جنوبی بهصورت حضوری دیدار کردند، تب تنشها تا حد زیادی فروکش کرده است. رأی دیوان عالی در ماه فبروی که قدرت یکجانبه رئیسجمهور در اعمال تعرفهها را محدود کرد هم به مهار غریزههای تجاری متغیر ترامپ کمک کرد.
با این حال، ترامپ و شی در نشست بجینگ همچنان موضوعات بسیاری برای گفتوگو خواهند داشت. رئیسجمهور امریکا بهدنبال افزایش خرید محصولات کشاورزی امریکا از سوی چین خواهد بود. در مقابل، چین بهطور قطع امریکا را تحت فشار میگذارد تا از یک تحقیق تجاری تازهاعلامشده درباره رویههای ناعادلانه کسبوکار صرفنظر کند؛ تحقیقی که میتواند به ترامپ امکان دهد دوباره تعرفههای بالاتری بر کالاهای چینی اعمال کند.
این موضوع برای طرف امریکایی مشکل خواهد بود. مایکل اوهنلان، دارنده کرسی فیل نایت در حوزه دفاع و راهبرد در مؤسسه بروکینگز در واشینگتن دیسی، میگوید: «با توجه به گستردگی و اثرات مخرب مداوم رویههای ناعادلانه تجاری چین، کنار گذاشتن همه این تحقیقات برای آمریکا میتواند دشوار باشد.
براساس گزارش رویترز، دولت ترامپ همچنین از مدیران عامل شرکتهایی مانند انویدیا، اپل، اکسون، بوئینگ و دیگر شرکتهای بزرگ دعوت کرده است تا او را در این سفر همراهی کنند.
اگرچه چین دیگر به اندازه دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ به تجارت با امریکا وابسته نیست، شی جینپینگ مایل است این دیدار بهخوبی پیش برود، چرا که چین به ثبات در اقتصاد جهانی نیاز دارد.
چین اکنون شریک تجاری اصلی بیش از ۱۲۰ کشور است، اما شی میداند که نمیتواند در جریان سفر ترامپ بیش از حد با اعتمادبهنفس ظاهر شود.
رایان هاس، مدیر مرکز چین «جان ال. تورنتون» در مؤسسه بروکینگز، میگوید: «تا زمانی که این سفر بهنرمی پیش برود و ترامپ احساس کند با احترام از او استقبال شده است، آرامش ناپایدار در روابط دوجانبه دوام خواهد داشت. اما اگر ترامپ با این احساس بجینگ را ترک کند که به او بیاحترامی شده یا با او بازی شده است، ممکن است نظرش تغییر کند.
آینده هوش مصنوعی
چین در رقابتی برای کنترل آینده قرار دارد. این کشور سرمایهگذاری سنگینی در حوزه هوش مصنوعی و رباتهای انساننما انجام میدهد. اینها بخشی از آن چیزی هستند که شی جینپینگ از آنها با عنوان «نیروهای مولد جدید» یاد میکند؛ نیروهایی که او امیدوار است که میتوانند اقتصاد چین را به جلو برانند.
با این حال، بسیاری از سیاستگذاران امریکایی بر این باورند که سیاست رسمی چین جذب، یا حتی بهطور آشکار سرقت، فناوریهای امریکایی برای پیشبرد صنایع داخلی خود است. همین نگرانیها به اعمال محدودیتهایی بر صادرات پیشرفتهترین ریزپردازندهها انجامیده است؛ اقدامی که با وجود اعتراض شرکتهای تولیدکننده امریکایی صورت گرفته است.
حل موفقیتآمیز موضوع پیچیده مالکیت و نحوه فعالیت چین در ارتباط با اپلیکیشن پرطرفدار شبکههای اجتماعی تیکتاک، پایان ناخوشایندی برای تعاملات امریکا و چین در زمینه فناوری بود؛ تعاملاتی که اغلب با اتهامزنی و بدگمانی همراه هستند.
این پویایی اکنون در رقابت برای توسعه سامانههای هوش مصنوعی که شاید مهمترین پیشرفت فناوری عصر ما باشد، خود را نشان میدهد. این مسئله با اتهامهای امریکا پیچیدهتر شده است؛ اتهامهایی مبنی براینکه شرکتهای چینی مانند دیپسیک در حال سرقت فناوری هوش مصنوعی امریکا هستند.
یینگیی ما، از مرکز چین «جان ال. تورنتون» در مؤسسه بروکینگز، میگوید: «فصل آغازین یک جنگ سردِ هوش مصنوعی در حال شکلگیری است.»
او میافزاید: «کاخ سفید چین را به سرقت 'در مقیاس صنعتی' مدلهای هوش مصنوعی امریکا متهم کرده، در حالی که گفته میشود بجینگ هم برای جلوگیری از خرید شرکت مانوس، استارتاپ هوش مصنوعی بنیانگذاریشده توسط چینیها که اکنون در سنگاپور مستقر است، توسط متا وارد عمل شده است. رقابت عمیقتر نه بر سر این است که چه کسی مدل چه کسی را کاپی میکند، بلکه بر سر استعدادهایی است که قادر به ساخت نسل بعدی هوش مصنوعیهای پیشرفته خواهند بود.»
رباتهای چینی نیز توانایی خود را به نمایش میگذارند؛ از اجرای حرکات رقص کونگفو گرفته تا ثبت سرعتی بالاتر از انسانها در جریان یک ماراتن در بجینگ.
در حالی که به نظر میرسد شرکتهای چینی در ساخت بدن این رباتها مهارت بالایی دارند، بسیاری از آنها هنوز در حال کار روی برنامهنویسی مغز این مخلوقات جدید هستند. برای ساخت بهترین رباتها، شرکتهای چینی به تراشههای رایانهای پیشرفته نیاز دارند، تراشههای که از ایالات متحده میآیند.
اینجاست که بیجنیگ میتواند از اهرم فشار خود بر عناصر خاکی کمیاب استفاده کند؛ بخشی حیاتی که ترامپ آشکارا به آن چشم دوخته است. چین حدود ۹۰ درصد از عناصر خاکی کمیاب جهان را فرآوری میکند؛ موادی که برای همه فناوریهای مدرن، از گوشیهای هوشمند و مزارع بادی گرفته تا موتورهای جت ضروری هستند.
بنابراین، ممکن است زمینه یک معامله وجود داشته باشد: امریکا عناصر خاکی کمیاب چین را دریافت کند و در مقابل، تراشههای پیشرفته را در اختیار بجینگ بگذارد. این تنگه هرمز اختصاصیِ چین است، مسیری که میتواند هر زمان بخواهد جریان تأمین آن را متوقف کند.
با وجود این همه موضوعاتی که دو طرف باید درباره آنها گفتوگو کنند، سفر ترامپ، سفری بسیار فشرده خواهد بود و دیدارها و برنامهها برای روزهای پنجشنبه و جمعه تنظیم شدهاند.
شاید زمان چندانی برای رسیدن دو رهبر به توافقهای اساسی وجود نداشته باشد، اما حتی چنین دیدار کوتاهی هم میتواند مسیر مذاکرات و روابط میان این دو ابرقدرت را برای سالهای آینده تعیین کند.
