سفر هیئت ایرانی به کابل برای گفت‌وگو درباره «تبادل نیروی کار»

وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان و سفارت ایران در کابل از سفر یک هیئت ایرانی برای گفت‌وگو درباره «تبادل نیروی کار» به افغانستان خبر داده‌اند.

سید مالک حسینی، معاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران، به‌همراه هیئت همراهش صبح امروز (یک‌شنبه ۱۴ جدی) وارد کابل شد.

در این سفر، معاون وزارت کار ایران را شماری از مقام‌های حوزه اشتغال این کشور همراهی می‌کنند.

بر اساس خبرنامه وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، قرار است این هیئت در دیدار با عبدالمنان عمری، وزیر کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، درباره «روابط کاری دوجانبه، تبادل نیروی کار، گسترش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و تأمین حقوق کارگران افغان مقیم جمهوری اسلامی ایران» گفت‌وگو کند.

سفارت ایران در کابل نیز هدف سفر معاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران و هیئت همراهش را «مذاکره درباره همکاری بین وزارت‌های کار دو کشور» عنوان کرده است.

حدود یک‌ونیم ماه پیش، علیرضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل، در دیدار با وزیر کار و امور اجتماعی حکومت طالبان از برنامه سفر این هیئت ایرانی به کابل خبر داده بود.

پس از اخراج میلیون‌ها افغان از ایران، مقام‌های ایرانی از طرح اختصاص ۲۰۰ هزار ویزای کار برای کارگران افغان خبر دادند. با این حال، هنوز مشخص نیست تاکنون چه تعداد ویزای کار از سوی ایران به شهروندان افغانستان اختصاص یافته است.

حدود یک‌ونیم ماه پیش، سمیع‌الله ابراهیمی، سخنگوی وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، به بی‌بی‌سی گفته بود که علیرضا بیگدلی، سفیر ایران، در دیدار با وزیر کار حکومت طالبان گفته بود که تا آن زمان بیش از هشت هزار ویزای کار به کارگران افغان داده شده است.

بر اساس توضیحات مقام‌های ایرانی و حکومت طالبان، تنها کارگرانی می‌توانند از این ویزاهای کاری بهره‌مند شوند که پیش‌تر در ایران مشغول به کار بوده و اخیراً از این کشور اخراج شده‌اند. همچنین کارفرمایان ایرانی موظف‌اند برای کارگران پیشین خود از داخل ایران درخواست صدور ویزا کنند.

پیش‌تر سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران، اعلام کرده بود که روند صدور ویزای کار برای کارگران افغان از ابتدای میزان ۱۴۰۴ آغاز شده و کارفرمایان ایرانی می‌توانند درخواست‌های خود را از طریق سامانه اشتغال شهروندان خارجی ثبت کنند.

به گفته او، در صورت نبود نیروی کار داوطلب ایرانی، در سال نخست ویزای ۹ماهه صادر می‌شود و تمدید آن به عملکرد کارگر و نیاز بازار کار بستگی دارد.

آقای حسینی افزوده بود که توافق اولیه با وزارت خارجه ایران، صدور حداکثر ۲۰۰ هزار ویزای کارگری در سال نخست را مجاز دانسته و هدف اصلی این طرح، شفاف‌سازی وضعیت نیروی کار خارجی و جلوگیری از ورود غیرقانونی عنوان شده است. او تأکید کرده است که استفاده از نیروی کار خارجی تنها در صورت نبود نیروی کار ایرانی امکان‌پذیر خواهد بود.

در حال حاضر، روند صدور ویزای ایران با دشواری‌های زیادی همراه شده و به همین دلیل، بسیاری از کارگران افغان در ماه‌های اخیر تلاش کرده‌اند از مسیرهای غیرقانونی وارد این کشور شوند؛ تلاش‌هایی که در مواردی به بهای جان آنان تمام شده است.

حدود یک ماه پیش، حکومت طالبان از کشته شدن دست‌کم ۱۱ شهروند افغانستان در تیراندازی نیروهای مرزی ایران خبر داد. این گروه ۱۲ نفره در تلاش برای یافتن کار، به‌گونه «غیرقانونی» از مرز فراه وارد ایران می‌شدند که «تنها یک نفر آنان زنده به افغانستان بازگشت.»

کمتر از دو هفته پیش نیز مقام‌های محلی حکومت طالبان در هرات از جان باختن چهار افغان در مرز افغانستان و ایران بر اثر سرما خبر دادند. این افراد نیز در تلاش برای ورود به ایران بودند.

این در حالی است که بانک جهانی نرخ بیکاری در افغانستان را بیش از ۱۳ درصد اعلام کرده که نزدیک به یک‌چهارم آن مربوط به جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال است.

بسیاری از شاغلان نیز با درآمدهای پایین امرار معاش می‌کنند و شمار زیادی از خانواده‌ها به کمک‌های نهادهای امدادرسان یا بستگان خود در خارج از کشور وابسته‌اند.

ملل متحد وضعیت افغانستان را یکی از بدترین بحران‌های انسانی جهان توصیف کرده است. نهادهای وابسته به این سازمان گفته‌اند که تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از دو و نیم میلیون افغان از ایران و پاکستان برگشتند که فشار زیادی بر جوامع میزبان، خدمات ابتدایی و منابع معیشتی وارد کرده است.»

آن طوری که گزارش شده هم‌اکنون حدود پنج میلیون افغان در ایران و میلیون‌ها نفر دیگر در پاکستان زندگی می‌کنند. بسیاری از آن‌ها دهه‌هاست که در این کشورها اقامت دارند و برخی نیز پس از سقوط حکومت پیشین افغانستان در سال ۲۰۲۱ به این دو کشور گریخته‌اند.

روند اخراج افغان‌ها از ایران سال‌ها ادامه داشته، اما پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل تشدید شد. در پاکستان نیز اخراج‌ مهاجران افغان همزمان با افزایش تنش‌ها میان اسلام‌آباد و حکومت طالبان شدت یافته است.

حدود دو هفته پیش سازمان عفو بین‌الملل خواستار توقف فوری اخراج پناهندگان و پناهجویان افغان از کشورهای ایران و پاکستان شد و تأکید کرد که این اخراج‌ها در شرایطی انجام می‌شود که نقض حقوق بشر از سوی حکومت طالبان ادامه دارد و افغانستان همچنان درگیر بحران‌های شدید اقتصادی و محیط‌زیستی است.

عفو بین‌الملل گفته بود که کشورهای جهان موظف‌اند قوانین بین‌المللی را رعایت کنند که «بازگرداندن اجباری هر کسی به مکانی که در آن با خطر واقعی نقض شدید حقوق بشر مواجه است» را منع می‌کند.