حکومت فدرال پاکستان می‌گوید دستوری برای تخلیه «تیرا» صادر نکرده‌؛ هزاران خانواده در هوای برفی گیر مانده‌اند

    • نویسنده, فرهاد محمدی
    • شغل, بی‌بی‌سی

حکومت فدرال پاکستان گفته است که هیچ حکمی از سوی حکومت یا ارتش مبنی بر تخلیه منطقه «وادی تیرا» در خیبرپختونخوا صادر نشده است.

وزارت اطلاعات فدرال امروز یکشنبه (۲۶ جنوری) در بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس، اخبار منتشر شده مبنی بر صدور دستور تخلیه این منطقه از سوی ارتش را «گمراه‌کننده» خواند و اعلام کرد که دولت به این گزارش‌ها رسیدگی کرده است.

این وزارت ادعاهای مطرح شده در این مورد را «بی‌اساس» و «مغرضانه» توصیف کرد و افزود: «هدف از این اخبار، ایجاد رعب و وحشت در میان مردم، انتشار اطلاعات نادرست علیه نهادهای امنیتی و دستیابی به منافع شخصی و سیاسی است.»

در این بیانیه آمده است که نهادهای مجری قانون طبق روال معمول، تنها بر اساس اطلاعات استخباراتی علیه عناصر تروریستی عملیات انجام می‌دهند و در این فرایند دقت می‌شود که زندگی غیرنظامیان مختل نشود. وزارت اطلاعات تأکید کرد: «برای این عملیات‌ها نیازی به جابه‌جایی یا مهاجرت جمعیت نیست و چنین اقدامی در حال انجام نمی‌باشد.»

مهاجرت هزاران خانواده از تیرا

در روهای اخیر تصاویری در رسانه‌های اجتماعی از مهاجران تیرا، به شمول زنان و کودکان، دست بدست می‌شوند که در هوای برفی گیر مانده‌اند.

این تصاویر واکنش‌های زیادی را بر انگیخت.

طاهرخان، خبرنگار آزاد در اسلام‌آباد، به بی‌بی‌سی گفت که «پس از انتقادهای گسترده در رسانه‌های داخلی، بین‌المللی و همچنین رسانه‌های اجتماعی در مورد گیرماندن خانواده‌ها در هوای سرد و برفی حکومت این بیانیه را صادر کرد. این بیانیه بسیار دیر آمد و به نظر من چندان قوی نیست، چون که مردم محلی اول با نمایندگان ارتش و سپس با طالبان صحبت کردند تا از جنگ جلوگیری کنند. کسی حرف آنها را گوش نکرد و مردم فکر کردند زمانی که عملیات بزرگی در راه است، مردم آسیب خواهند دید، و به همین دلیل اقدام به جابه‌جایی کردند.»

بر اساس گزارش‌ها، ارتش پاکستان به ساکنان محلی تیرا هشدار داده بود که تا ۲۵ جنوری مناطقی را که قرار است در آن عملیات نظامی صورت گیرد، تخلیه کنند. در پی این دستور، هزاران نفر در جستجوی مکان‌های امن، خانه‌های خود را ترک کردند.

اسلام‌گل افریدی، خبرنگار مستقل در منطقه که پیش از این وضعیت خانواده‌های آواره شده از تیرا را از نزدیک مشاهده کرده، گفته است که بسیاری از خانواده‌ها نگران سرمای شدید زمستان و آینده نامعلوم خود بودند.

در همین‌حال، شمار زیادی از مردم تیرا فرم‌های دولتی را برای دریافت کمک‌های دولتی را پر کرده‌اند که بخشی از مصارف جابجایی آنها پرداخت خواهد شد. رسانه‌ها این را نیز نشانه‌ای از احتمال آغاز عملیات نظامی در این منطقه خوانده‌اند.

با این‌حال بسیاری هنوز موفق به ثبت‌نام نشده‌اند.

مقامات محلی می‌گویند روند آوارگی مردم از دهم نومبر آغاز شده، اما فرآیند ثبت‌نام از پنجم جنوری شروع شده است. یک مرکز ثبت‌نام در منطقه «پاینده چینه» در مسیر بزرگراه تیرا، در حدود ۷۶ کیلومتری پشاور باز شده است. خانواده‌های آواره شکایت دارند که در فرآیند ثبت‌نام با مشکلات متعددی روبرو هستند و به همین دلیل چندین بار این روند به نشانه اعتراض متوقف شده است.

مقامات دولتی نیز می‌پذیرند که در روند ثبت‌نام مشکلاتی وجود دارد، اما تلاش‌ها برای حل آن در جریان است. طلحه محمود، معاون کمیسر منطقه «باره» می‌گوید: «شکلی نیست که مردم هنگام ثبت‌نام با مشکلاتی روبرو هستند، اما حکومت تلاش می‌کند سهولت‌هایی برای خانواده‌های آواره فراهم کند.» او می‌افزاید به دلیل خروج تعداد زیادی از خانواده‌ها از تیرا، فشار بر مرکز زیاد شده، اما اکنون اداره ثبت احوال ۱۷ غرفه فعال کرده است.»

دیدگاه متفاوت دولت فدرال و حکومت ایالتی

درباره عملیات نظامی در تیرا، ارتش پاکستان و حزب حاکم در خیبرپختونخوا (تحریک انصاف) مواضع متفاوتی دارند. تیرا زادگاه سهیل افریدی، وزیر اعلای خیبرپختونخوا است و او بارها گفته است که عملیات نظامی راه حل مشکلات منطقه نیست و او اجازه انجام عملیات در این منطقه را نمی‌دهد.

در پاسخ، جنرال احمد شریف، سخنگوی ارتش پاکستان در یک نشست خبری امنیتی گفت: «برای انجام عملیات علیه افراد مسلح، نیازی به کسب اجازه نیست.»

حکومت فدرال می‌گوید که مردم با خواست خود خانه‌هایشان را ترک کرده‌اند. اما چند هفته پیش خبرگزاری اسوشیتدپرس گزارش داده بود که در یک جرگه محلی این تصمیم اتخاذ شده بود؛ در جرگه نمایندگان ارتش و حکومت فدرال نیز حضور داشتند.

حکومت خیبرپختونخوا بودجه‌ای ۴ میلیارد روپیه‌ای را برای کمک به آوارگان خیبر اعلام کرده که از خزانه سال مالی ۲۰۲۵-۲۶ اختصاص یافته است. این بودجه از طریق اداره مدیریت بحران صرف برای «تامین غذا، اسکان موقت و تسهیلات حمل و نقل خانواده‌های آسیب‌دیده» اختصاص یافته است.

بر اساس گزارش‌ها، در اواخر سال ۲۰۲۱ فعالیت گروه‌های مسلح از جمله تحریک طالبان پاکستان، لشکر اسلام، گروه حافظ گل بهادر و جماعت‌الاحرار در منطقه گسترش یافت.

اگرچه نشست‌های متعددی میان بزرگان قومی و مقامات امنیتی برای تامین امنیت برگزار شد، اما نتیجه مشخصی نداشت. به دلیل درگیری میان نیروهای امنیتی و افراد مسلح، مردم محلی با تلفات سنگینی روبرو شدند و حکومت به آن‌ها گفت که به دلیل عملیات نظامی باید مناطق خود را ترک کنند.

گفته شده، بزرگان قومی ابتدا مخالفت کردند، اما وضعیت امنیتی بدتر شد. در نهایت کمیته ۲۴ نفره بزرگان منطقه در اواخر دسامبر سال گذشته توافق‌نامه‌ای با حکومت امضا کرد که بر اساس آن مردم از ۵ تا ۲۵ جنوری منطقه را تخلیه کنند. طبق این توافق، در مرحله اول هزینه کرایه موتر و سپس مبلغ ۲۵۰ هزار روپیه و پس از آن ماهیانه ۵۰ هزار روپیه به خانواده‌ها پرداخت می‌شود. همچنین روند بازگشت آوارگان از ۵ اپریل آغاز خواهد شد.

تیراه پیش از این نیز شاهد درگیری‌ها بوده است. طبق گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، در سال ۲۰۱۳ حدود ۱۱ هزار و ۴۰۰ خانواده از تیراه آواره شده بودند. یک سال بعد روند بازگشت آغاز شد، اما ارتش پاکستان در این مدت مراکز نظامی متعددی ایجاد کرد ولی امیدها برای ثبات پایدار محقق نشد.

تیراه منطقه‌ای کوهستانی و دورافتاده در ایالت خیبر است که زیبایی‌های طبیعی منحصربه‌فردی دارد. این منطقه در ۱۴۰ کیلومتری جنوب غربی پشاور واقع شده است.