صلاحیت مهاجران افغان برای ورود به امریکا چگونه توسط حکومت بایدن بررسی می‌شد؟

تیراندازی به دو عضو گارد ملی امریکا در واشنگتن، که یکی از آن‌ها بعدتر جان باخت، باعث تغییرات عمده در سیاست مهاجرتی توسط حکومت ترامپ شده است.

وزارت امنیت داخلی امریکا اعلام کرده است که مظنون که شهروند افغانستان است، براساس برنامه اسکان افغان‌ها که پس از سقوط کابل و در زمان ریاست جمهوری جو بایدن راه‌اندازی شده بود وارد ایالات متحده شده است.

برخی از اعضای حزب جمهوری‌خواه امریکا بدون ارائه شواهد، مدعی شدند که این فرد مورد بررسی امنیتی قرار نگرفته بود.

از سویی هم وزارت امنیت داخلی امریکا روند بررسی تمام درخواست‌های مهاجرتی مربوط به شهروندان افغانستان را «تا زمان بررسی بیشتر پروتکل‌های امنیتی و ارزیابی‌ها» متوقف کرده است.

درباره روند ارزیابی افغان‌ها در دولت بایدن چه گفته شده است؟

وزارت امنیت داخلی امریکا اعلام کرده که رحمان‌الله لکنوال، ۲۹ ساله و مظنون حمله به گارد ملی، تحت برنامه اسکان مجدد افغان‌ها با نام «عملیات استقبال از متحدان» وارد ایالات متحده شده است.

این برنامه در اگست سال ۲۰۲۱ و در دوران ریاست‌جمهوری بایدن برای اسکان افغان‌های «آسیب‌پذیر» پس از تسلط طالبان بر افغانستان راه‌اندازی شد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، با انتقاد از دولت بایدن گفت: «آن‌ها بدون هیچ‌گونه بررسی و ارزیابی وارد شدند.»

او همچنین یک خبرنگار را که پرسید چرا دولت بایدن را بابت حمله در واشنگتن ملامت می‌کند، «احمق» خطاب کرد.

کاش پاتل، مدیر اف‌بی‌آی در یک نشست خبری ادعا کرد که حکومت پیشین «تصمیم گرفت هزاران نفر را بدون انجام حتی یک مورد بررسی پیشینه یا ارزیابی امنیتی وارد کشور کند.»

وزارت امنیت داخلی نیز در بیانیه‌ای که در روز حادثه منتشر کرد، گفت که مظنون «یکی از هزاران شهروند افغانِ بررسی‌نشده‌ای است که تحت برنامه عملیات استقبال از متحدانِ دولت بایدن وارد کشور شده‌اند.»

جی‌دی‌ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا نیز این هفته در شبکه اجتماعی ایکس یادآوری کرد که پیشتر و در سال ۲۰۲۱، سیاست دولت بایدن را که به گفته او «دروازه را به روی پناهجویان افغانِ بدون ارزیابی امنیتی گشوده بود» مورد انتقاد قرار داده بود.

او در گفت‌وگویی با شبکه سی‌بی‌اس در اوایل سال جاری نیز سخنان مشابهی درباره ضعف در روند ارزیابی امنیتی مطرح کرد. ونس در آن مصاحبه به پرونده یک شهروند افغان اشاره کرد که پس از سقوط طالبان به امریکا منتقل شده بود و بعدتر به اتهام جرائم مرتبط با تروریسم تحت پیگرد قرار گرفت.

مظنون تیراندازی چگونه وارد امریکا شد؟

رحمان‌الله لکنوال در ۸ سپتمبر ۲۰۲۱، اندکی پس از سقوط کابل، از طریق برنامه «عملیات استقبال از متحدان» وارد ایالات متحده شد.

بسیاری از شهروندان افغان در آن زمان به‌ویژه کسانی که با دولت‌های غربی همکاری کرده بودند با خطر جدی آزار و پیگرد از سوی طالبان روبه‌رو بودند.

بر اساس گزارشی که امسال توسط وزارت خارجه امریکا منتشر شد، بیش از ۱۹۰ هزار افغان تحت برنامه «عملیات استقبال از متحدان» و برنامه‌های مشابه دیگر در ایالت متحده اسکان داده شده‌اند.

بیشتر افغان‌هایی که از طریق «عملیات استقبال از متحدان» به امریکا رسیدند، اجازه اقامت دوساله در قالب فرآیندی به نام پَرول (Parole) دریافت کردند.

افرادی که با این وضعیت وارد امریکا می‌شوند، موظف به رعایت الزامات گزارش‌دهی مانند انجام معاینات صحی و دریافت واکسین‌های ضروری هستند و در صورت عدم رعایت این الزامات، ممکن است حق اقامت خود را از دست بدهند.

افغان‌هایی که «خطرات قابل‌توجه» برای کمک به نیروهای امریکایی در افغانستان پذیرفته بودند، پس از طی مراحل، ویزای ویژه مهاجرت، اس‌آی‌وی، دریافت کردند و اجازه اقامت دایمی بدست آوردند.

بر أساس گزارش نهاد «افغان ایوک» که روند اسکان مجدد افغان‌ها را با دولت امریکا هماهنگ می‌کند، رحمان‌الله لکنوال یک پرونده فعال اس‌ای‌‌وی داشت و امسال و در زمان دولت فعلی ترامپ پناهندگی دریافت کرده است.

افغان‌ها برای ورود به امریکا چگونه ارزیابی شدند؟

ما برای دریافت جزئیات بیشتر درباره روند ارزیابی رحمان‌الله لکنوال با کاخ سفید تماس گرفتیم. آن‌ها اطلاعات بیشتری ارائه نکردند اما به ما گفتند:

«این حیوان هرگز وارد این کشور نمی‌شد اگر سیاست‌های خطرناک جو بایدن نبود که اجازه داد بی‌شمار جنایتکارِ بدون ارزیابی وارد کشور شوند و به مردم امریکا آسیب برسانند. حکومت ترامپ با وجود مخالفت بی‌وقفه دموکرات‌ها هر کاری از دستش برمی‌آید انجام می‌دهد تا این هیولاها را از کشور خارج کند و آشفتگی را که دولت بایدن بوجود آورده سروسامان دهد.»

ما همچنین با وزارت امنیت داخلی و سازمان اطلاعات این کشور، سی‌آی‌ای، تماس گرفتیم، اما پاسخی دریافت نکردیم.

اگرچه هنوز روشن نیست مظنون تیراندازی به گارد ملی پیش از ورود به امریکا دقیقاً تحت چه نوع ارزیابی امنیتی قرار گرفته بود، اما سازوکار ارزیابی پیش‌بینی‌شده برای برنامه‌ای که او از طریق آن وارد کشور شد تا حدودی مشخص است.

نسخه آرشیف‌شده‌ای از وب‌سایت دولتی مربوط به برنامه «استقبال از متحدان» که آخرین بار در ابتدای امسال به‌روزرسانی شده به یک روند ارزیابی «سخت‌گیرانه» و «چندلایه» اشاره می‌کند، که شامل جمع‌آوری اطلاعات بایومتریک مانند اثر انگشت و عکس از افغان‌ها پیش از ورود به امریکا بود.

در این وب‌سایت همچنین از دخالت چندین نهاد دولتی در روند ارزیابی نام برده شده است، از جمله اف‌بی‌آی و مرکز ملی مبارزه با تروریسم این کشور.

الخاندرو مایورکاس، وزیر پیشین امنیت داخلی، نیز در سال ۲۰۲۱ گفته بود که دولت یک «چارچوب قدرتمند برای بررسی و ارزیابی امنیتی» برای این برنامه ایجاد کرده است.

گزارش‌های متفاوتی درباره میزان اثربخش بودن روند ارزیابی امنیتی این برنامه منتشر شده است.

گزارشی که در سال ۲۰۲۲ توسط دفتر بازرس کل، نهاد نظارتی دولت امریکا انجام شد، نشان داد که «برخی از اطلاعات مورد استفاده برای ارزیابی امنیتی تخلیه‌شدگان در مراکز معلومات دولت امریکا (مانند نام، تاریخ تولد، شماره شناسایی و اطلاعات پاسپورت) نادرست و ناقص بوده و یا مفقود شده است.»

نهاد نظارتی دولت امریکا اعلام کرد این مشکل تا حدودی به این دلیل بود که وزارت امنیت داخلی ایالت متحده فهرستی از افغان‌هایی که «مدارک شناسایی کافی نداشتند» در اختیار نداشت.

این گزارش همچنین بیانگر آن است که اداره گمرک و حفاظت مرزی امریکا، سی‌بی‌پی، « افراد تخلیه‌شده‌ای را که ارزیابی امنیتی کامل نشده بودند، وارد خاک امریکا کرده یا برای ورود آن‌ها مجوز موقت صادر کرده است.»

دو سال بعد، بررسی دیگری از همین برنامه ضعف‌هایی را در توانایی دولت برای شناسایی اطلاعات بالقوه خطرناک (مانند نگرانی‌های امنیت ملی) درباره برخی افغان‌های دارای وضعیت پارول گزارش داد.

با این حال، اوایل امسال نهاد نظارتی دولت امریکا از نقش اف‌بی‌آی در انجام فرآیند بررسی امنیتی افغان‌ها تمجید کرد.

در این گزارش آمده بود: «به طور کلی، ما دریافتیم که هر یک از بخش‌های مسئول در اف‌بی‌آی به شکلی مؤثر در شناسایی و رسیدگی به هرگونه خطر احتمالی امنیت ملی عمل کرده‌اند.»

در کنار بررسی گزارش‌های مربوط به نهاد نظارتی دولت امریکا، بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی با چندین کارشناس نیز برای دریافت نظرشان درباره روند ارزیابی امنیتی گفت‌وگو کرد.

الکس نوراسته، تحلیلگر مهاجرت در موسسه کاتو، گفت این برنامه «بر اساس گزارش نهاد نظارتی دولت امریکا، نسبت به روال معمول و به‌ویژه در مقایسه با روند دقیق‌تر بررسی پناهندگان، ناسازگارتر عمل کرده است».

او افزود: «به دلیل ماهیت شتاب‌زده و آشفته عملیات تخلیه، بخشی از اطلاعات از بین رفت و برخی از بررسی‌ها زمانی انجام شد که مهاجران دیگر از افغانستان خارج شده بودند.»

جنی موری، رئیس و مدیرعامل «انجمن ملی مهاجرت»، به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی گفت که او در پایگاه‌های نظامی امریکا که تخلیه‌شدگان ابتدا در آنجا بررسی می‌شدند حضور داشته است.

او گفت: «تخلیه‌شدگان در پایگاه‌های نظامی نگهداری می‌شدند و چندین هفته و حتی چند ماه، تحت بررسی قرار می‌گرفتند تا برای ورود به ایالات متحده آماده شوند. در همین دوره بود که ارزیابی امنیتی و معاینات صحی به‌طور گسترده انجام می‌شد.»

او افزود: «حتی بهترین سیستم‌های ارزیابی امنیتی هم نمی‌توانند آینده را پیش‌بینی کنند. ممکن است او [رحمان‌الله لکنوال] سابقه کاملاً پاکی داشته و واجد شرایط حمایت بشردوستانه بوده باشد، اما بعدتر چیزی تغییر کرده باشد.»

به گفته خانم موری، در چهار سالی که از تخلیه می‌گذرد، هزاران افغان با موفقیت در امریکا اسکان داده شده و این حادثه، اولین مورد جدی بوده است.

او گفت: «اینکه یک نفر مرتکب یک عمل وحشتناک شده، به این معنا نیست که سایر افغان‌ها اکنون تهدید محسوب می‌شوند.»

این درحالی‌ست که جان رتکلیف، مدیر سازمان سی‌آی‌ای به شبکه سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی گفت که مظنون تیراندازی به گارد ملی، قبلا با این سازمان در افغانستان همکاری داشته است.

بخش افغانستان بی‌بی‌سی نیز پیشتربا یکی از سربازان «واحد ضربتی قندهار»، که رحمان‌الله لکنوال در آن ایفای وظیفه کرده بود، گفتگو کرد.

این سرباز گفت برای پیوستن به این واحد، یک روند ارزیابی امنیتی وجود داشت که حدود سه تا چهار هفته طول می‌کشید و شامل معرفی‌شدن توسط یکی از افسران ارشد این واحد و انجام یک «بررسی تاریخچه تماس» تلفن همراه فرد بود.

به گفته او، اگر داوطلب این مرحله را با موفقیت پشت سر می‌گذاشت، ممکن بود برای انجام یک بررسی امنیتی که توسط نیروهای امریکایی انجام می‌شد، ارجاع داده شود؛ بررسی‌ای که شامل جمع‌آوری داده‌های بیومتریک از متقاضی بود.

سرویس افغانستان بی‌بی‌سی با گفت‌وگو با یکی از فرماندهان این واحد، این روایت را تأیید کرد. فرمانده نیز هویت آن سرباز را تصدیق کرد و افزود که بررسی سوابق کیفری نیز جزئی از روند ارزیابی امنیتی بود.