آیا سرمایه‌گذاری روی طلا در زمان بحران مالی هوشمندانه است؟

قیمت جهانی طلا به رکورد تازه‌ای رسیده و از مرز بیش از ۴۴۰۰ دالر برای هر اونس گذشته است. به گفتهٔ تحلیل‌گران، این افزایش بیشتر ناشی از انتظارات برای کاهش دوبارهٔ نرخ بهره از سوی بانک مرکزی امریکا در سال آینده است.

بهای هر اونس طلا در شروع سال به حدود ۲۶۰۰ دالر می‌رسید اما تنش‌های ژئوپولیتیکی، تعرفه‌های وضع‌شده از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا و پیش‌بینی کاهش نرخ بهره، تقاضای سرمایه‌گذاران برای دارایی‌های موسوم به «پناهگاه امن» را بالا برده است.

معمولا با پایین آمدن نرخ بهره، ارزش واقعی پول نقد کاهش می‌یابد و طلا به گزینه‌ای جذاب‌تر برای سرمایه‌گذاری بدل می‌شود.

در کنار طلا، بهای فلزات گران‌بهای دیگر مثل نقره و پلاتین نیز افزایش یافته است. قیمت نقره روز دوشنبه به رکورد ۶۹ دالر و ۴۴ سنت در هر اونس رسید.

از آغاز سال ۲۰۲۵ تاکنون، قیمت نقره ۱۳۸ درصد رشد کرده و پلاتین نیز به بالاترین سطح خود در ۱۷ سال گذشته رسیده است؛ افزایشی که به‌گفتهٔ کارشناسان، تا حد زیادی به محدودیت‌های عرضه برمی‌گردد.

طلا به‌طور سنتی به‌عنوان سرمایه‌ای مطمئن و ملموس در زمان بحران‌ مالی یا بی‌ثباتی اقتصادی شناخته می‌شود.

داکتر فیلیپ فلایرز، تاریخ‌دان اقتصادی در دانشگاه بلفاست می‌گوید وقتی بازارهای مالی سقوط می‌کنند، اغلب نوعی «هجوم به سمت طلا» شکل می‌گیرد و تعداد زیادی از خریداران از جمله دولت‌ها و سرمایه‌گذاران برای خرید این فلز گران‌بها وارد عمل می‌شوند.

البته همهٔ سرمایه‌گذاران طلا را به‌صورت فیزیکی نمی‌خرند. برخی از طریق ابزارهای مالی مانند صندوق قابل معامله یا ای‌تی‌اف که پشتوانه طلا دارند سرمایه‌گذاری می‌کنند.

به گفته شورای جهانی طلا، امسال مبلغ بی‌سابقه‌ ۷۷ میلیارد دالر در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری شده است.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که سرمایه‌گذاری طلا هرچند «امن» به نظر می‌رسد، اما بدون ریسک نیست.

داکتر فلایرز یادآوری می‌کند که در آغاز همه‌گیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰، قیمت طلا به شدت بالا رفت اما تنها چند ماه بعد کاهش یافت.

به باور او با فروکش‌کردن تنش‌های بازار و بازگشت اعتماد، جریان سرمایه می‌تواند بار دیگر از طلا خارج شود.

آنیتا رایت، برنامه‌ریز مالی خبره در شرکت مدیریت سرمایه ریبل، می‌گوید: «هر زمان که اعتماد به دارایی‌های مالی و ثبات سیاست‌ها دچار تزلزل می‌شود، طلا به‌عنوان مهم‌ترین فلز پولی، نخستین واکنش را نشان می‌دهد.»

طلا نه‌تنها به‌دلیل ارزش مالی‌اش، بلکه به‌سبب جایگاه بالایی که در طول تاریخ و در فرهنگ‌های مختلف داشته است، به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری در زمان‌ عدم اطمینان اقتصادی شناخته می‌شود و به همین دلیل، به‌ راحتی قابل معامله است.

از نقاب طلایی توت‌عنخ‌آمون در مصر باستان گرفته تا چهارپایهٔ طلایی قوم آسانته در غنا و تخت‌های طلایی معبد پادمانابه‌سوامی در هند، طلا در طول تاریخ همواره جایگاهی مذهبی و نمادین داشته است.

به همین دلیل، عجیب نیست که بسیاری از مردم طلا را راهی مطمئن برای حفظ ثروت خود می‌دانند.

ارزش طلا و جواهراتی که در خانه نگهداری می‌شود، اغلب تحت تأثیر نوسان‌های بازارهای مالی جهانی قرار نمی‌گیرد. اما هرگونه سرمایه‌گذاری‌ بزرگ می‌تواند از اقدامات بازیگران بزرگ مالی متأثر شود.

داکتر فلایرز با اشاره به افزایش اخیر قیمت طلا می‌گوید: «به‌نظر من بخش زیادی از این افزایش قیمت٬ ناشی از خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی دولت‌هاست.»

به گفته او بانک‌های مرکزی معمولا در زمان عدم اطمینان اقتصادی، با خرید عمدهٔ طلا، ذخایر خود را تقویت کرده و از سرمایه‌گذاری در سهام فاصله می‌گیرند.

همین روند می‌تواند سرمایه‌گذاری در این فلز گران‌بها را پرریسک کند.

او افزود:«هنوز هم گمانه‌زنی روی افزایش قیمت طلا یک راهبرد پرخطر است؛ زیرا به محض آرام‌شدن بازارها و بازگشت عقلانیت به تصمیم‌های دولت‌ها، مردم دوباره طلا را کنار می‌گذارند.»

داکتر فلایرز در پایان می‌گوید: «سرمایه‌گذاری در طلا کاری است که باید با نگاه بلندمدت انجام شود.»