پنج نکته برای پیشگیری و مدیریت کمردرد
منبع تصویر، Getty Images and BBC
کمردرد یکی از تجربههای رایج در زندگی انسان است؛ بیشتر ما در مقطعی با آن روبهرو میشویم. معمولا این درد پس از چند هفته فروکش میکند، اما اگر دوباره و دوباره تکرار شود، ممکن است باعث تضعیف بدن شده و زندگی روزمره را دشوار کند.
از آنجا که ستون فقرات انسان نهتنها با قفسه سینه و استخوانهای لگن در ارتباط است، بلکه با مجموعهای از وترها، رباطها، غضروفها، عضلات و بافتهای عصبی پیوند دارد، بروز مشکل در هر کدام از این بخشها میتواند باعث کمردرد شود.
در اینجا پنج نکته مطرح میشود که میتواند برای پیشگیری و مدیریت کمردرد در هر سنی مفید باشد.
درد پایین کمر یا بالای کمر؟
یک تحقیق تازه نشان میدهد شمار افرادی که با کمردرد مزمن قسمت پایین کمر دستوپنجه نرم میکنند، تا سال ۲۰۵۰ بیش از یکسوم افزایش خواهد یافت.
این تحقیق بخشی از گزارش «بار جهانی بیماریها» است که توسط محققان «مؤسسه سنجش و ارزیابی سلامت» در دانشکده طب دانشگاه واشنگتن در امریکا انجام شده است.
براساس یافتههای این تحقیق تا آن زمان، از هر ۱۰ نفر در جهان بیش از یک نفر با این مشکل روبهرو خواهد بود.
طبق گزارش این تحقیق، پس از سکته مغزی، بیماریهای قلب و شش، شکر و بیماریهای نوزادان، درد پایین کمر از نظر تأثیر بر سلامت جهانی در ردههای بالاتر قرار دارد.
منبع تصویر، Getty Images
تشخیص قبل از درمان
اصل طبی تشخیص پیش از درمان در مورد کمردرد اهمیت ویژهای دارد، چون کمردرد ممکن است علتهای بسیاری داشته باشد؛ اما همین موضوع باعث میشود که یک آزمایش واحد برای تشخیص علل آن وجود نداشته باشد.
داکتران معمولا ابتدا، احتمال وجود علتهای خطرناک، مانند بیماریهای کیسهٔ صفرا، مشکلات گرده یا برخی انواع سرطان را بررسی میکنند.
آزمایش خون میتواند وجود سرطان یا التهاب را نشان دهد؛ التهاب میتواند غضروف را آسیب برساند و سبب آرتروز یا ورم مفاصل شود.
برای تشخیص دقیقتر ممکن است از تصویربرداریهایی مانند ایکسری، سیتیاسکن، سونوگرافی یا امآرآی استفاده شود؛ این روشها وضعیت مفاصل، استخوانها، دیسکها، اندامها و بافتهای نرم را نشان میدهد.
بیشتر کمردردها بهصورت درد مدوام و خشکی بروز میکنند؛ اما پارگی عضله یا رباط میتواند درد ناگهانی و تیز ایجاد کند. دردی که به باسن و پاها پخش شود و باعث گزگز یا بیحسی گردد، ممکن است نشانهٔ مشکل عصبی باشد.
اندازهگیری فعالیت الکتریکی عضلات (الکترودیاگنوز) نیز برای تشخیص تفاوت میان مشکل عضلانی و عصبی به کار میرود. این روند تشخیصی هم برای بزرگسالان و هم برای کودکان انجام میشود.
داکتر آرینا دسوزا، جراح ستون فقرات، که پیش از این در هند و انگلستان بهعنوان متخصص اطفال کار کرده و اکنون در آلمان فعالیت دارد در صحبت با بیبیسی بیان کرد که هنگام مراجعهٔ والدین با فرزندانشان به چه نکاتی توجه میکند:
«اطفال همیشه در حال جنبوجوش هستند. من باید بدانم:
- آیا در جریان همان بازیها آسیب دیدهاند؟
- آیا عیبهای پنهان در استخوانها و عضلاتشان وجود دارد؟
- آیا والدینشان هم سابقهٔ کمردرد دارند؟
- آیا تغذیهٔ متوازن دارند؟
معمولا درباره درد "رشد" در زانو و پاها میشنویم؛ اما گاهی این درد در کمر هم رخ میدهد، چون ستون فقرات کودکان گاهی بسیار سریعتر از دیگر استخوانها رشد میکند.»
ذهن سالم، بدن سالم
کارشناسان میگویند روند بهبود برخی بیماران تنها بهخاطر ترس از بازگشت کمردرد متوقف میشود.
آدام سیو٬ فیزیوتراپیست در مرکز سلامت و تندرستی داون۲یو در انگلستان، به سرویس جهانی بیبیسی گفت:
«نگرانی از بازگشت درد، اعتماد به نفس آنها در کاربرد کمرشان را تحت تاثیر قرار میدهد، درحالیکه ستون فقرات و عضلاتشان مشکلی ندارد. ترس باعث میشود کمتر فعال باشند؛ حتی برخی فعالیتهای موردعلاقهشان را کنار میگذارند.»
پروفیسور مارک هنکاک، استاد فیزیوتراپی در دانشگاه مککواری استرالیا در گفتوگو با سرویس جهانی بیبیسی گفت:
«برخی بیماران آنقدر از آسیبدیدن کمر میترسند که از زندگی اجتماعی کنار میکشند. وقتی همه این موارد از جمله فشارهای اجتماعی، نگرانی از درد کنار هم قرار گیرد، ناگهان با یک مشکل بزرگ روبهرو میشویم.»
به همین دلیل، رویکردها اکنون جامعتر شده است.
پروفیسور هنکاک میگوید: «تمام دستورالعملهای جهان اکنون بر نیاز به توجه همزمان به عوامل جسمی، روانی و اجتماعی تأکید دارند.»
او افزود: «درمان شناختی-رفتاری به بیماران کمک میکند در همکاری با درمانگران، عواملی را که به دردشان دامن میزند، بهتر بشناسند. سپس برنامهای طراحی میشود تا آنها با استفاده از راهکارهای جایگزین، بهتدریج به فعالیتهای مورد علاقهشان برگردند. در صورت نیاز درمانگر به بیمار کمک میکند تا تغییرات لازم را در سبک زندگی خود ایجاد کند.»
به تحرک ادامه دهید
منبع تصویر، Adam Siu
برخی بیماران به دلیل ترس از شدتگرفتن درد٬ استراحت را بهترین راه بهبود میدانند. اما به گفتهٔ انجمن جراحان ستون فقرات بریتاینا (BASS)، تحرک داشتن نقش کلیدی در جلوگیری از کمردرد دارد و پژوهشهای ۱۰ سال گذشته نشان میدهد که استراحت طولانی میتواند روند بهبود را کندتر کند.
آقای سیو میگوید: «ستون فقرات که از استخوانهای جداگانهای به نام مهره تشکیل شده، بهطور طبیعی در بخشهای مختلف دارای انحنا است. این انحناها کمک میکند ستون فقرات وزن بدن و حرکات آن را تحمل کند.
۲۴ مهرهٔ بالایی ستون فقرات انعطافپذیرند و مفاصل فاست، هر مهره را در پشت ستون فقرات به مهرهٔ بعدی متصل نگه میدارند. میان هر مهره نیز یک دیسک بینمهرهای قرار دارد.
برای جلوگیری از تضعیف این ساختار طبیعی و نقش ضربهگیر دیسکها، بسیار مهم است تا بدن را برای مدت طولانی در یک وضعیت ثابت (نشسته٬ خم شده٬ ایستاده) نگه ندارید.»
اما در دنیای امروزی، کار پشتمیز، بازیهای کمپیوتری، مطالعه و تماشای محتواهای آنلاین باعث میشود بیشتر وقتمان بدون تحرک بگذرد.
هرچند برخی از افراد میتوانند در جریان کار گاهی برای تحرک از پشت میز بلند شوند، اما در بسیاری از مشاغل چنین فرصتی فراهم نیست.
سیو میگوید: «اگر راننده موتر باربری هستید، میتوانید هنگام توقف در ترافیک چند حرکت کششی انجام دهید. و اگر در کارهای ساختمانی با بلندکردن اجسام سنگین سروکار دارید، دستورالعملهای ایمنی را رعایت کنید و برای حرکات مناسب با فیزیوتراپیست مشورت کنید.»
منبع تصویر، Getty Images
دوران بارداری٬ حتی در ماههای نخست هم میتواند باعث کمردرد شود.
پس از باردارشدن، تولید هورمون «ریلکسین» افزایش مییابد. این هورمون برای آمادهسازی زایمان، رباطهای لگن را نرمتر و دهانهٔ رحم را قابلانعطافتر میکند. اما همین روند میتواند بافتهای پیوندی و مفاصل ستون فقرات را نیز شلتر سازد و در نتیجه باعث ناراحتی در قسمت پایین کمر شود.
با رشد جنین، بدن زن باردار دستخوش تغییرات زیادی از جمله فشار بیشتر بر کمر و افزایش استرس میشود.
چند راهکار ساده برای کاهش درد:
- هنگام چرخیدن، پاهایتان را هم حرکت دهید تا ستون فقرات نپیچد
- کفشهایی بپوشید که وزن بدن را بهطور یکنواخت روی پاها و کمر پخش کند
- بالشت بارداری و تشک مناسب میتواند کمک کند خواب بهتر داشته باشید
چه زمانی باید از مسکن استفاده کرد؟
آقای سیو میگوید: «در مراحل ابتدایی کمردرد، مصرف مسکنهای ضدالتهابِ معمولی که بدون نسخه داکتر فروخته میشود برای اینکه بتوانید به تحرک ادامه دهید مشکلی ندارد.
اما اگر فقط همین دواها را برای چند هفته یا بیشتر مصرف کنید و به سراغ علت اصلی درد نروید، در واقع فقط مشکل را پنهان میکنید. متأسفانه من مراجعهکنندگانی دارم که سالهاست دوا مصرف میکنند.»
برخی باور دارند که بیحسکردن درد میتواند مشکل اصلی را بدتر کند.
اما انجمن جراحان ستون فقرات بریتانیا میگوید:«این باور کاملا اشتباه است. بدن انسان مکانیسمهای محافظتی بسیار قوی دارد و مسکنهای ساده این واکنشها را از بین نمیبرند.»
او افزود: به طور مثال شما نمیتوانید فقط با مصرف یک مسکن ساده، دستتان را در آب جوش بگذارید. همانطور هم وقتی برای کنترل درد کمر یک مسکن معمولی گرفتهاید، با حرکت دادن کمر آسیبی به آن نمیزنید. اگر در خصوص مصرف این دواها نگرانی دارید، با یک دواساز مشورت کنید.»
