از ایران تا کیوبا؛ کشورهایی که امکان دارد پس از ونزویلا در تیررس ترامپ قرار گیرند
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, تام بِنِت
- شغل, بیبیسی
دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، تحت تأثیر جاهطلبیهای سیاست خارجی او در حال شکلگیری است.
او تهدیدهای خود علیه ونزویلا را با بازداشت رئیسجمهور این کشور و همسرش در یک حمله شبانه دراماتیک به اقامتگاه شدیدا حفاظتشده آنها در کاراکاس، عملی کرد.
ترامپ هنگام شرح این عملیات، «دکتورین مونرو» (مصوب ۱۸۲۳) را که بر سلطه امریکا بر نیمکره غربی تأکید دارد، دوباره از قفسه بیرون کشید و با ترکیب اسم خودش، آن را «دکتورین دونرو» نامگذاری کرد.
در اینجا به برخی از هشدارهایی که او در روزهای اخیر علیه سایر کشورها مطرح کرده، اشاره میکنیم:
گرینلند
ایالات متحده در حال حاضر یک پایگاه نظامی در گرینلند (پایگاه فضایی پیتوفیک) دارد، اما ترامپ کل جزیره را میخواهد. او به خبرنگاران گفت: «ما از منظر امنیت ملی به گرینلند نیاز داریم» و افزود که این منطقه «سراسر پوشیده از کشتیهای روسی و چینی شده است.»
این جزیره پهناور قطبی که بخشی از قلمرو پادشاهی دنمارک است، در حدود ۳۲۰۰ کیلومتری شمال شرقی امریکا قرار دارد. گرینلند غنی از مواد معدنی کمیاب است که برای تولید موبایلهای هوشمند، موترهای برقی و تجهیزات نظامی حیاتی هستند. در حال حاضر، تولید این مواد در چین بسیار فراتر از ایالات متحده است. همچنین با ذوب شدن یخهای قطبی در سالهای آینده و باز شدن مسیرهای کشتیرانی جدید، این جزیره موقعیت استراتژیک کلیدی در اقیانوس اطلس شمالی پیدا میکند.
ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، با توصیف ایده کنترول امریکا بر این جزیره به عنوان یک «فانتزی»، به ترامپ پاسخ داد: «دیگر فشار بس است. کنایه بس است. خیالپردازی الحاق خاک را تمام کنید. ما آماده گفتوگو و مذاکره هستیم، اما این کار باید از مجاری درست و با احترام به قوانین بینالمللی انجام شود.»
کلمبیا
تنها چند ساعت پس از عملیات در ونزویلا، ترامپ به گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا هشدار داد که «مواقب خودش باشد». کلمبیا، همسایه غربی ونزویلا، دارای ذخایر عظیم نفت و تولیدکننده بزرگ طلا، نقره، زمرد، پلاتین و زغالسنگ است. این کشور همچنین قطب اصلی تجارت مواد مخدر منطقه، بهویژه کوکایین، محسوب میشود.
از سپتمبر گذشته، زمانی که امریکا حمله به کشتیها در کارائیب و شرق اقیانوس آرام را آغاز کرد و مدعی شد آنها حامل مواد مخدر هستند، ترامپ درگیر تنشی فزاینده با رئیسجمهور چپگرای این کشور بوده است. امریکا در ماه اکتوبر پترو را تحریم کرد و مدعی شد او اجازه داده است کارتلها «شکوفا» شوند.
ترامپ روز یکشنبه هنگام پرواز در هواپیمای اختصاصی رئیس جمهور امریکا گفت که کلمبیا توسط «مرد بیماری اداره میشود که عاشق تولید کوکایین و فروش آن به ایالات متحده است.» او افزود: پترو «برای مدت طولانی این کار را انجام نخواهد داد.» وقتی از او پرسیده شد که آیا امریکا عملیاتی را علیه کلمبیا انجام خواهد داد، پاسخ داد: «به نظر من که فکر خوبی است.»
ایران
ایران در حال حاضر با اعتراضات ضددولتی گستردهای روبروست و ترامپ هشدار داد که اگر معترضان بیشتری کشته شوند، مقامات این کشور «ضربه بسیار سختی» خواهند خورد. او به خبرنگاران گفت: «ما به دقت اوضاع را زیر نظر داریم. اگر آنها مثل گذشته شروع به کشتن مردم کنند، فکر میکنم ضربه بسیار سختی از سوی ایالات متحده دریافت خواهند کرد.»
ایران خارج از محدوده تعریفشده در «دکتورین دانرو» قرار میگیرد، اما با این حال، ترامپ پیش از این و پس از حمله به تأسیسات هستهای ایران در سال گذشته، رژیم این کشور را به اقدامات بیشتر تهدید کرده بود. آن حملات پس از آن صورت گرفت که اسرائیل عملیات گستردهای را با هدف از بین بردن توانایی ایران برای توسعه سلاح هستهای آغاز کرد که به درگیری ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران ختم شد.
گفته میشود در دیدار هفته گذشته ترامپ و بنیامین نتانیاهو در مار-آ-لاگو، موضوع ایران در صدر دستور کار بوده است. رسانههای امریکایی همچنین گزارش دادند که نتانیاهو احتمال حملات جدید علیه ایران در سال ۲۰۲۶ را مطرح کرده است.
مکزیکو
به قدرت رسیدن ترامپ در سال ۲۰۱۶ با شعار «دیوار را بساز» در مرزهای جنوبی با مکزیکو تعریف شد. او در اولین روز بازگشت به دفتر خود در سال ۲۰۲۵، فرمانی اجرایی را برای تغییر نام «خلیج مکزیکو» به «خلیج امریکا» امضا کرد.
او با تکرار ادعا کرده است که مقامات مکزیکو تلاش کافی برای توقف جریان مواد مخدر یا مهاجران غیرقانونی به امریکا انجام نمیدهند. ترامپ روز یکشنبه گفت مواد مخدر از مکزیکو «سرازیر» میشود، «ما باید کاری انجام دهیم» و این که کارتلهای آنجا «بسیار قدرتمند» هستند. کلودیا شینباوم، رئیسجمهور مکزیکو، علنا هرگونه اقدام نظامی امریکا در خاک کشورش را رد کرده است.
کیوبا
این کشور جزیرهای که در فاصله ۱۴۵ کیلومتری جنوب فلوریدا قرار دارد، از اوایل دهه ۱۹۶۰ تحت تحریمهای امریکا بوده و روابط نزدیکی با ونزویلایِ مادورو داشته است. ترامپ روز یکشنبه اشاره کرد که نیازی به مداخله نظامی در آنجا نیست، زیرا کیوبا «در آستانه سقوط است.»
او گفت: «فکر نمیکنم به اقدامی نیاز داشته باشیم. به نظر میرسد کارشان تمام است. نمیدانم چقدر دوام میآورند، اما کیوبا اکنون هیچ درآمدی ندارد؛ آنها تمام درآمدشان را از ونزویلا و نفت ونزویلا بدست میآوردند.»
گزارشها حاکی از آن است که ونزویلا حدود ۳۰ درصد نفت کیوبا را تأمین میکند و با رفتن مادورو، هاوانا در معرض فروپاشی قرار گرفته است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه امریکا که فرزند مهاجران کیوبایی است، مدتهاست خواستار تغییر رژیم در کیوباست. او روز شنبه به خبرنگاران گفت: «اگر من در هاوانا زندگی میکردم و جزو دولت بودم، نگران میشدم؛ حداقل کمی. وقتی رئیسجمهور حرفی میزند، باید او را جدی بگیرید.»
دکتورین «دونرو» چیست؟
منبع تصویر، Reuters
در جریان نشست خبری روز شنبه در استراحتگاه مارآلاگو در فلوریدا، رئیسجمهور امریکا توضیح داد که چگونه عملیات ونزوئلا در راستای اولویتهای سیاست «اول امریکا» (America First) پیش رفته است.
دونالد ترامپ، گفت که اقدام در ونزویلا نشان میدهد که «سلطه امریکا بر نیمکره غربی هرگز دوباره مورد تردید قرار نخواهد گرفت.»
ترامپ اعلام کرد که این حمله کاملا با «دکتورین مونرو» همسو است؛ خطمشی که به نام پنجمین رئیسجمهور امریکا، جیمز مونرو، نامگذاری شده بود، اما ترامپ نام آن را به «دکتورین دونرو» (Donroe Doctrine) تغییر داد. (ترکیبی از نام خودش «دونالد» و «مونرو»)
دکتورین «مونرو» یک سیاست خارجی امریکایی در اوایل قرن نوزدهم بود که تأکید داشت نیمکره غربی باید از نفوذ قدرتهای اروپایی مصون بماند.
در سال ۱۹۰۴، زمانی که طلبکاران اروپایی کشورهای امریکای لاتین را تهدید کردند، تئودور روزولت، رئیسجمهور وقت، این دکتورین را گسترش داد؛ او این حق را برای امریکا قائل شد که اگر این کشورها نتوانند ثبات خود را حفظ کنند، واشینگتن مستقیما دخالت کند.
در طول دو دهه پس از آن، این دکتورین به عنوان توجیهی برای مداخلات ایالات متحده در هاییتی، نیکاراگوا و جمهوری دومینیکن مورد استفاده قرار گرفت.
