نفت، دفاع و جئوپولتیک: چرا پوتین با مودی در دهلی دیدار می‌کند؟

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، دیدار دو روزه از هند را شروع کرده است، او در این دیدار با ناریندرا مودی، نخست وزیر هند دیدار می‌کند و در یک نشست سالانه دو کشور شرکت خواهد کرد.

انتظار می‌رود دو کشور چند ماه پس از افزایش امریکا بر هند به منظور توقف خرید نفت روسیه توسط دهلی، چندین توافقنامه امضا کنند.

این دیدار همزمان با مذاکرات نمایندگان امریکا با مقام‌های روسیه و اوکراین به منظور پایان دادن به جنگ انجام می‌شود.

روسیه و هند از چندین دهه پیش متحدان نزدیک هم بوده‌اند و آقایان مودی و پوتین هم روابط گرمی دارند.

در این مطلب نگاهی کردیم به اینکه چرا هردوطرف به یکدیگر نیاز دارند و منتظر چه چیزی از این دیدار باشیم.

دوستی ویژه، قراردادهای تجاری و جئوپولتیک

به قلم استیو روزنبرگ

چرا روابط با هند برای کرملین کلیدی است؟

خوب، برای شروع، به ارقام نگاه کنید:

این امر آن را به بازاری بسیار جذاب برای کالاها و منابع روسی - به ویژه نفت - تبدیل می‌کند.

هند سومین مصرف‌کننده بزرگ نفت خام جهان است و بخش زیادی از نیازمندی خود را از روسیه خریداری می‌کند. اما همیشه این‌گونه نبوده است. تا پیش از حمله‌ی تمام‌عیار روسیه به اوکراین، تنها ۲/۵ درصد از واردات نفت هند از روسیه بود.

این رقم پس از تخفیف ویژه روسیه برای هند در پی تحریم‌های وضع شده علیه این کشور و محدود شدن دسترسی این کشور به بازارهای اروپا به ۳۵ درصد افزایش یافته است.

هند از این بابت خوشحال است. اما واشنگتن چندان خوشحال نیست.

در ماه اکتوبر، حکومت ترامپ ۲۵ درصد تعرفه اضافی بر کالاهای هندی وضع کرد و استدلال کرد که هند با خرید نفت از روسیه، به تأمین بودجه‌ی جنگ این کشور کمک می‌کند. از آن زمان، سفارش‌های هند برای نفت روسیه کاهش یافته است. رئیس‌جمهور پوتین مشتاق است که هند همچنان به خرید نفت ادامه دهد. فروش سلاح به هند از زمان شوروی برای مسکو یک اولویت بوده است. پیش از سفر آقای پوتین، گزارش‌هایی مبنی بر قصد هند برای خرید جت‌های جنگنده و سیستم‌های دفاع هوایی پیشرفته روسی منتشر شده است.

روسیه که با کمبود نیروی کار مواجه است، هند را منبع ارزشمندی از کارگران ماهر نیز می‌بیند.

اما جئوپولیتیک نیز در این میان نقش دارد.

کرملین از نشان دادن اینکه تلاش‌های غرب برای منزوی کردن آن به دلیل جنگ اوکراین شکست خورده است، لذت می‌برد.

پرواز به هند و ملاقات با نخست وزیر مودی یکی از راه‌های نشان دادن آن است.

سفر سه ماه پیش آقای پوتین به چین و مذاکره با شی جین پینگ نیز چنین بود. او در آن سفر با مودی نیز ملاقات کرد. تصویر سه رهبر با لبخند زدن و در حال گپ زدن، پیام واضحی ارسال کرد مبنی بر اینکه، علیرغم جنگ در اوکراین، مسکو متحدان قدرتمندی دارد که از مفهوم «جهان چند قطبی» حمایت می‌کنند.

روسیه از «مشارکت بدون محدودیت» خود با چین تمجید می‌کند.

این کشور به همان اندازه در مورد «مشارکت استراتژیک ویژه و ممتاز» خود با هند نیز صریح است. امری که در تضاد کامل با روابط پرتنش مسکو با اتحادیه اروپا است.

آندری کولسنیکوف، ستون‌نویس نوایا گازتا، می‌گوید: «فکر می‌کنم کرملین مطمئن است که غرب، از جمله اروپا، کاملاً شکست خورده است.»

«ما منزوی نیستیم، زیرا با آسیا و جنوب جهان ارتباط داریم. از نظر اقتصادی، این آینده است. از این نظر، روسیه مانند اتحاد جماهیر شوروی به عنوان بازیگر اصلی در این مناطق جهان بازگشته است. اما حتی اتحاد جماهیر شوروی نیز کانال‌ها و ارتباطات ویژه‌ای با ایالات متحده، آلمان غربی و فرانسه داشت. این کشور سیاست چندوجهی داشت.»

«اما اکنون ما کاملاً از اروپا منزوی شده‌ایم. این بی‌سابقه است. فیلسوفان ما همیشه می‌گفتند که روسیه بخشی از اروپا است. اکنون ما نیستیم. این یک شکست بزرگ و یک ضرر بزرگ است. من مطمئنم که بخشی از طبقه سیاسی و کارآفرین روسیه رؤیای بازگشت به اروپا و [محدود نماندن] تجارت تنها با چین و هند را در سر دارد.»

با این حال، این هفته انتظار داشته باشید که درباره دوستی روسیه و هند، معاملات تجاری و افزایش همکاری اقتصادی بین مسکو و دهلی بشنوید.

آزمایش خودمختاری استراتژیک مودی

به قلم ویکاس پاندی

دیدار پوتین از دهلی در زمان حیاتی برای مودی و جاه‌طلبی‌های جهانی هند صورت می‌گیرد.

روابط هند و روسیه به دوران شوروی برمی‌گردد و صرف نظر از تغییر چشم‌انداز جئوپولیتیکی، پایدار مانده است.

پوتین مسلماً زمان و انرژی بیشتری نسبت به سایر رهبران روسیه قبل از خود برای این رابطه صرف کرده است.

در مورد مودی، با وجود اینکه تحت فشار شدید دولت‌های غربی برای انتقاد از روسیه به دلیل جنگ در اوکراین قرار دارد، او همچنان معتقد است که گفت‌وگو تنها راه حل این مناقشه است.

این، نمایش «استقلال استراتژیک» هند است که آقای مودی جایگاه خاصی در نظم جئوپولیتیکی داشته است، در حالی‌که او روابط نزدیکی با مسکو دارد، همزمان رابطه خود را با غرب را نیز حفظ کرده است.

این [رویکرد] تا زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید جواب داد. روابط هند و امریکا در ماه‌های اخیر به پایین‌ترین حد خود رسیده است، زیرا دو کشور نتوانسته‌اند بن‌بست تعرفه‌ها را حل کنند.

دیدار فعلی پوتین از دهلی، در این زمینه برای مودی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند، زیرا آزمونی برای استقلال جئوپولیتیکی هند به شمار می‌رود. آقای مودیروی طناب باریک دیپلماتیک قدم خواهد زد.

ناریندرا مودی می‌خواهد به مردم هند و جهانیان نشان دهد که او پوتین را همچنان متحد خود می‌داند و در برابر فشارهای ترامپ که قبلا او را «دوست واقعی» خود خوانده بود، تسلیم نمی‌شود.

نخست وزیر هند از سوی متحدان اروپایی خود نیز تحت فشار قرار دارد - این هفته، سفرای آلمان، فرانسه و بریتانیا در هند مقاله مشترک نادری را در یک روزنامه مهم نوشتند و از موضع روسیه در قبال اوکراین انتقاد کردند.

بنابراین، مودی باید اطمینان حاصل کند که تقویت روابط هند و روسیه، مذاکرات تجاری جاری با ایالات متحده و مشارکت او با اروپا را تحت شعاع قرار نمی‌دهد.

اندیشکده «ابتکار تحقیقات تجارت جهانی» در دهلی می‌گوید: «برای هند، حفظ تعادل استراتژیک - مدیریت فشار از سوی واشنگتن و وابستگی به مسکو- یک چالش است.»

اولویت‌های دیگر مودی، آزادسازی پتانسیل تجارتی بین هند و روسیه خواهد بود.

تحلیلگران اغلب گفته‌اند که روابط اقتصادی این دو متحد قوی چندین دهه‌ است که عملکرد ضعیفی داشته است.

ارزش مبادلات تجاری بین دو کشور تا پایان مارچ امسال به ۶۸/۷۲ میلیارد دالر رسید، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۰ تنها ۸/۱ میلیارد دلار بود. این افزایش عمدتاً ناشی از خرید بیشتر نفت روسیه با تخفیف توسط هند است. این امر موازنه تجاری را به شدت به نفع روسیه تغییر داده و مودی می‌خواهد آن را اصلاح کند.

با توجه به اینکه شرکت‌های هندی در حال حاضر خرید نفت از روسیه را برای جلوگیری از تحریم‌های واشنگتن کاهش داده‌اند، دو کشور به دنبال تقویت تجارت در زمینه‌های دیگر خواهند بود.

همکاری‌های دفاعی برای دوطرف آسان‌ترین گزینه است. براساس گزارش موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم، واردات دفاعی هند از روسیه بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ به ۳۶ درصد کاهش یافته است، در حالی که این رقم در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ به ۷۲ درصد و در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به ۵۵ درصد بود. این کاهش عمدتاً به دلیل تلاش هند برای تنوع بخشیدن به تجهیزات دفاعی خود و تقویت تولیدات داخلی بوده است.

اما نگاهی دقیق‌تر به این اعداد، داستان متفاوتی را روایت می‌کند. چندین نهاد دفاعی هند همچنان به شدت به روسیه وابسته‌اند. بسیاری از ۲۹ اسکادران نیروی هوایی این کشور از جت‌های سوخو-۳۰ روسی استفاده می‌کنند.

درگیری مسلحانه محدود هند با پاکستان در ماه می امسال، نقش محوری تجهیزات روسی مانند سامانه‌های دفاع هوایی اس-۴۰۰ را در نیروهای مسلح این کشور ثابت کرد، در عین حال، آسیب‌پذیری‌هایی را که باید فوراً برطرف کند، نیز آشکار کرد.

گزارش‌ها حاکی است که هند می‌خواهد سیستم‌های ارتقا یافته اس-۵۰۰ و جت جنگنده نسل پنجم سو-۵۷ را خریداری کند. خرید جنگنده رادارگریز نسل پنجم جی-۳۵ ساخت چین توسط پاکستان از نگاه دهلی دور نمانده و این کشور می‌خواهد در زودترین فرصت ممکن جنگنده مشابهی را تهیه کند.

اما روسیه به دلیل تحریم‌ها و جنگ اوکراین، در حال حاضر با کمبود قطعات حیاتی مواجه است. طبق گزارش‌ها، مهلت تحویل برخی از واحدهای اس-۴۰۰ تا سال ۲۰۲۶ به تعویق افتاده است.

ناریندرا مودی به دنبال تضمین‌هایی در مورد جدول زمانی با پوتین خواهد بود. او همچنین می‌خواهد روسیه فضای بیشتری برای محصولات هندی در بازارهای خود ایجاد تا کسری تجاری گسترده بین دو کشور برطرف شود.

اندیشکده «ابتکار تحقیقات تجارت جهانی» می‌گوید: «محصولات مصرف‌کننده‌محور و مورد توجه همچنان در تجارت دو کشور در حاشیه قراردارند: گوشی‌های هوشمند (۷۵/۹ میلیون دالر)، میگو (۷۵/۷ میلیون دالر)، گوشت (۶۳ میلیون دالر) و پوشاک با تنها ۲۰/۹۴ میلیون دالر، نشانه نفوذ محدود هند در بازارهای خرده‌ فروشی و الکترونیک روسیه با وجود آشفتگی جئوپولیتیکی است.»

آقای مودی می‌خواهد کالاهای هندی در بازار روسیه، به‌ویژه پس از پایان جنگ و ادغام مجدد مسکو در اقتصاد جهانی، جایگاه خود را پیدا کند.

او به دنبال کاهش وابستگی تجاری به نفت و تجهیزات دفاعی خواهد بود و هدفش توافقی است که روابط با روسیه را تقویت کند و در عین حال فضایی برای تعمیق روابط با غرب باقی بگذارد.

اندیشکده «ابتکار تحقیقات تجارت جهانی» می‌گوید: «سفر پوتین بازگشت نوستالژیک به دیپلماسی جنگ سرد نیست. این سفر برای مذاکره‌ در مورد ریسک، زنجیره‌های تأمین و تقویت اقتصاد است. یک نتیجه متوسط [از مذاکرات، فروش] نفت و [همکاری] دفاعی را تضمین می‌کند؛ یک نتیجه بلندپروازانه، اقتصاد منطقه‌ای را تغییر خواهد داد.»