Hanner a hanner
Cyfyng gyngor - hwnna ydi o.
Amlinellaf yn fyr y sefyllfa y caf fy hun ynddi.
Cytunais yn dalog i fwrw fy llinyn mesur dros y cyfrolau sy'n ymgiprys eleni am y teitl Llyfr y Flwyddyn a gwobr ddeniadol o £10,000 di-dreth.

Daeth y cais, wrth reswm, cyn i'r rhestr ymddangos ac fe dderbyniais innau'r gwaith cyn i'r rhestr ymddangos.

Dychmygwch fy mraw pan gefais i fy nghip cyntaf ar y rhestr. Canfûm nad oeddwn i wedi darllen eu hanner nhw - yn llythrennol.

Wrth gwrs, mae hynny'n golygu hefyd fy mod i, ar yr un pryd, wedidarllen eu hanner nhw. Hynny ydi , darllenais bump o'r cyfrolau.
Dim ond pump allan o ddeg.
Ydi fy ngwydryn llenyddol i, felly, yn hanner gwag neu'n hanner llawn?

Y ffaith ydi fy mod i wedi ymrwymo i drafod deg llyfr tra bod cynnwys pump ohonyn nhw'n gwbl ddieithr imi.
Ac mae'r sitiwesion sefyllfa yn waeth na hynny a dweud y gwir wrthach chi.
Rhoddais y gorau i un o'r llyfrau sydd ar y rhestr am nad oedd o at fy nant i o gwbl. Felly, mewn gwirionedd, dim ond rhyw bedair a hanner o'r cyfrolau hyn a ddarllenais i.

Beth ddylwn i ei wneud?
Cymryd arnaf yn ddichellgar fy mod i wedi eu darllen nhw i gyd?
Neu ofyn am gael fy rhyddhau o'r dasg o'u trafod?

Ond pa mor hawdd, ar wahân i feirniaid Llyfr y Flwyddyn, fyddai dod o hyd i neb arall a oedd wedi darllen pob un o'r deg cyfrol?
A minnau wedi dewis bod yn onest efo chi, fe geisiaf wneud y gorau, annigonol, ohoni.

Dau fardd
Cychwynnaf efo'r llyfrau nad ydw i wedi eu darllen.

Gen i feddwl mawr o Ceri Wyn Jones fel bardd ond dydw i ddim eto wedi troi at ei gyfrol ddiweddaraf nac ychwaith at gyfrol gan fardd arall sy'n sicr yn ei medru hi, Iwan Llwyd.

Dwn i ddim pam, ond dwi'n darllen llai bellach o farddoniaeth newydd nag yr oeddwn i'n arfer ei ddarllen ond caf yr un blas ag erioed ar yr hen ffefrynnau.
Arwydd o heneiddio, synnwn i ddim.

Rhyddiaith
Rhyddiaith nesaf:

Dwi'n meddwl mod i wedi gweld tamaid o nofel Caryl Lewis, Y Gemydd, yn Golwg, a bod hynny wedi methu ennyn fy niddordeb.

Ond o barch at yr hyn mae Caryl wedi ei gyflawni eisoes, mae gen i bob bwriad o ddarllen hon rywbryd.

Fe ddaw'r dydd hefyd, mae'n bur debyg, pan fydd galw arnaf i droi at gyfrol Alan Llwyd er na ddigwyddodd hynny ddim eto.

Yn achos Llwyd Owen, enillydd y llynedd, nid ydwyf erioed wedi darllen yr un o'i nofelau. Dwn i ddim pam: ond teimlaf rywsut, yn reddfol, na fydd ei waith at fy nant.
Rhagfarn?
Dim o'r fath beth.
Heb ei ddarllen, does gen i ddim hawl i fod â barn na rhagfarn amdano fo.

Wedi darllen

Rŵan 'ta, beth am y rhai rydw i wedi eu darllen?
Neu hanner ei darllen yn achos Pryfeta, Tony Bianchi, enillydd Gwobr Goffa Daniel Owen y llynedd.

Swynwyd fi gan ei golygfa agoriadol drawiadol.
Ymylai at fod yn olyniaeth Ian MacEwan.
Ond pylu wnaeth yr argraff gadarnhaol honno.
Mae'n ddrwg gen i,ond tydw i ddim yn medru magu brwdfrydedd tuag at bryfetach.

Cofiwch fyddwn i 'n synnu dim pe byddai'r nofel hon yn cael ei dyfarnu'n Llyfr y Flwyddyn.

Gwleidyddol

A bywgraffiad Rhys Evans o Gwynfor Evans eisoes wedi ennill y wobr hon yn lled ddiweddar, ydi hynny'n mynd i filwrio yn erbyn cyfrol bwysig Richard Wyn Jones am Blaid Cymru?

Yn y Gymru glymbleidiol sydd ohoni, mae'na ddadl dros roi'r wobr i Gwyn Jenkins am ei astudiaeth ardderchog o'r Cymro hynod hwnnw, Huw T. Edwards. Bu Huw T. yn aelod o'r Blaid Lafur a Phlaid Cymru!

Diwygiad
Dwy nofel sydd ar ôl.

Fel awdur cyfres ddogfen am Ddiwygiad 04- 05 roedd gen i ddiddordeb mawr yn nofel Gareth Miles am y ffenomen honno.

Mae o'n dod yn bur agos at y gwir, fe farnaf ac mae o'n gwneud hynny heb fychanu na dirmygu Evan Roberts.

Dipyn o gamp i Gomiwnydd fel Miles, yn enwedig o gofio sylw Marx am grefydd fel opiwm y bobol.

Ni allaf ddeall, fodd bynnag , pam y gwnaeth yr awdur newid enwau Evan Roberts a phob un o brif gymeriadau'r Diwygiad. Mae o, hyd yn oed, yn newid enw Casllwchwr!

I mi byddai'r nofel afaelgar a hynod ddarllenadwy hon yn rymusach ar ffurf nofel hanes go iawn.

Yr ail dro

Cyrhaeddodd nofel gyntaf Elin Llwyd Morgan restr hir Llyfr y Flwyddyn. Eleni ailadroddodd y gamp honno efo'i hail nofel a'r tro hwn, yn fy marn i, mae hi'n gystadleuydd cryfach o lawer iawn.
Wnes i wirioneddol fwynhau hon.

Un sylw i gloi.
Sylwaf nad ydi beirniaid Llyfr y Flwyddyn 2008 wedi cael eu dylanwadu gan y galw a fu arnyn nhw i ddewis nofel Angharad Tomos, yr un a wrthodwyd ar gyfer Gwobr Goffa Daniel Owen ym Mhrifwyl yr Wyddgrug.

Rhestr Hir Llyfr y Flwyddyn 2008

Barn y Beirniaid