BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
BBC Cymru - Llyfr y FlwyddynBBC Cymru - Llyfr y Flwyddyn

BBC Homepage
Cymru home

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Rhan o glawr y llyfr

Richard Wyn Jones

Awdur, Rhoi Cymru'n Gyntaf - Syniadaeth Plaid Cymru

Gofynnwyd i Richard Wyn Jones ymateb i sylw ei hen Athro coleg, Kenneth O Morgan: "There is scarcely any Welsh political thought worthy of the name."

Er yn dweud fod y sylw fel clwt coch i darw iddo ef cytunodd fod elfen o wir ynddo gan fod gwleidyddiaeth yng Nghymru wedi ei "dominyddu" gan un blaid ar wahanol adegau - y Blaid Ryddfrydol am gyfnod ac wedyn y Blaid Lafur:

"A tydi dominyddiaeth un blaid ddim yn cael ei gysylltu â rhyw greadigrwydd mawr yn syniadaethol," meddai.

"Ond ar y cyrion mae yna bethau difyr yn digwydd a phlaid y cyrion ydi Plaid Cymru, gwrthrych y gyfrol. Ac yr oedd yna greadigrwydd a bwrlwm syniadaethol," meddai.

Dywedodd i lawer o ddeallusion y Gymru Gymraeg fod ynghlwm â Phlaid Cymru gan gynnwys Saunders Lewis a W J Gruffydd a ddaeth yn "elyn digymrodedd" iddi.

"Yr ydych yn gallu mynd trwy y llenorion a'r meddylwyr a'r arweinwyr crefyddol ac y maen nhw i gyd gyda rhyw berthynas efo Plaid Cymru," meddai.

"Mae yna lot yn mynd ymlaen yn syniadaethol ac os oes gennych chi ddiddordeb mewn syniadau yna mae'n destun perffaith."

Yn ystod y sgwrs bu'n sôn hefyd am ddylanwadau oddi allan ar y Blaid - pwnc a fydd yn cael sylw mewn ail gyfrol y mae'n ei sgrifennu.

Gwrthododd gyhuddiad o blwyfoldeb anelwyd at Blaid Cymru gan ddweud iddi dynnu'n helaeth o ffynonellau allanol gan gynnwys Iwerddon.

Ynglŷn â'i olwg ar wleidyddiaeth dywedodd fod ei agwedd ef braidd yn anffasiynol.

"Sef bod gwleidyddion ar y cyfan yn bobl o ddifrif sydd efo syniadau creiddiol y maen nhw'n dal atyn nhw - dydych chi ddim yn mynd i mewn i wleidyddiaeth, ar y cyfan, er mwyn rhyw fri personol ac yn sicr doeddech chi ddim yn mynd i mewn i Blaid Cymru yn ystod y rhan fwyaf o fywyd y Blaid os oedd gennych chi ddiddordeb mewn gyrfa.

"A dwi'n ffeindio y syniadau gwaelodol yma sy'n tanio pobol yn andros o ddiddorol," meddai.

Ychwanegodd fod ganddo ddiddordeb hefyd gweld syniadau pobl yn addasu ac yn newid yn wyneb profiadau.

Disgrifiodd hon fel elfen "hynod o ddeniadol".

Soniodd hefyd am y berthynas rhwng Saunders Lewis a Gwynfor Evans a'r "tyndra" rhwng y ddau.

Dywedodd fod trwch y boblogaeth heddiw yn genedlaetholwyr o ryw fath a hwnnw wedi symud bellach fwyfwy i gyfeiriad Cymreig.

"Ac wedi symud yn gyflym iawn yn y degawd diwethaf," meddai.

gwrandoRichard Wyn Jones yn sgwrsio gyda Dei Tomos ar BBC Radio Cymru



About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy