| Ar y llannerch yma hefyd daeth terfyn brwydr Bryn y Boten 954, yn ôl hen hanes. Yn yr hen amser, hwyliai aml i long, neu gwch gyda llwyth, o gei llwytho Cae Llong i lawr yr afon am Gonwy a thu draw. Rwy'n cofio y diweddar Bill Kitchingman, cyn glochydd Eglwys Sant Grwst, yn galw yr adwy rhwng siop Cellar 5 a chaffi La Barrica ar y Sgwâr yn 'Steam Packet Entry', llwybr a fyddai'n arwain o Fryn y Boten i lawr at lan yr afon wrth yr hen Farcty yn Stryd yr Helyg. Byddai llong yn cludo teithwyr oddi yma i gyfeiriad Trefriw. Mae tystiolaeth fod cwmni o'r enw y 'Llanrwst Steam Packet Company' wedi bodoli yma ar un adeg. Erbyn heddiw, mae'r 'Steam Packet Entry' wedi cau, yr hen grefftwyr wedi marw o'r tir a Neuadd y Dref ar Fryn y Boten wedi ei dymchwel i wneud lle i draffig yr 21ain ganrif. Yn 1903, roedd 33 tafarn yn y dref, dim ond wyth sydd ar ôl erbyn hyn. Mae arwerthiant yr anifeiliaid yn cael ei gynnal yn Ffordd Parry. Gwelwyd lleihad ym maint y farchnad ar y Sgwâr. Fe geuir yr Hen Ysgol Rad a symud y disgyblion i Adran Ffordd Nebo. Mae amryw o siopau y dref wedi cau, gobeithiwn y gwelwn eu hagor eto. Dymchwelwyd Gwesty Fictoria a fu'n loes i'r llygad gyhyd. Dyma felly, un olwg ar Llanrwst heddiw. Ar y llaw arall, gwelwn fod datblygiadau eithaf cyffrous wedi digwydd yn y dref. Adeiladwyd Canolfan Gymdeithasol, Pwll Nofio a Chanolfan Hamdden yn ddiweddar. Agorwyd Archfarchnad yng nghanol y dref sydd wedi bod yn llwyddiannus dros ben. Mae Llys Hennar, yr 'Abbeyfield' newydd, yn cyflawni yr union waith a welwyd yn y Bowls ers llawer dydd a sicrhaodd ymddiriedolwyr yr Elusendai grant gan y Loteri i atgyweirio a chynnal yr hen adeilad yn Nhan yr Eglwys. Dychwelodd Hen Gloc Neuadd y Dref a'i osod ar Fryn y Boten. Bleddyn Hughes Yn ôl i'r dechrau Am ragor o erthyglau am hanes Llanrwst, gweler llyfryn Cymdeithas Hanesyddol Llanrwst a'r Cylch a gyhoeddwyd gan Wasg Carreg Gwalch, £2.50.
 |