Y mae tocyn Eisteddfod y Stesion a gynhaliwyd ar Chwefror 16, 1924, wedi goroesi hyd heddiw. Arno, mae'n dweud mai Emlyn Williams oedd yn arwain, Bobbie Evans oedd yr ysgrifennydd a bod rhaid talu hanner ceiniog i gymryd rhan.

Yn ôl yr hanes, byddai Idris Jones hefyd yn un o'r arweinwyr. Pan fyddai plentyn yn ennill cystadleuaeth, byddai'n galw allan "O Ble?", a byddai'r plant yn ateb: "O'r Stesion!".

'Pin' oedd y pris mynediad ers talwm ac roedd yr eisteddfod yma yn cael ei hadnabod fel Eisteddfod y Pin am rai blynyddoedd ar ddechrau'r ganrif ddiwethaf.

Cynhaliwyd yr eisteddfod yma yn wreiddiol yn y llofft stabl ger yr orsaf. Ond wedi iddi gael ei gohirio yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, symudwyd yr achlysur i'r Capel Sinc, sy'n cael ei enw o'r deunydd a ddefnyddiwyd i adeiladu'r to.

Yna, wedi adeiladu'r Neuadd Goffa yn Traws yn y 1930au, symudodd yr eisteddfod i'w chartref parhaol presennol.

Er nad yw'r eisteddfod yma'n cael ei galw yn un gadeiriol, mae Cadair Stanley Huws yn cael ei chynnig yn wobr i enillydd cystadleuaeth wahanol bob flwyddyn.

Mae Glyn Heddwyn (uchod) yn gyn enillydd cadair yr eisteddfod am ysgrif yn hel atgofion am ei ddyddiau ysgol yn Nhrawsfynydd.