BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Eich Llais

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
»Turn ON
Troi YMLAEN
»What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Hefin OwenGyrru trên stêm
Y mae Hefin Owen o Lanberis wedi gweithio ar Reilffordd Llyn Padarn ers iddo adael yr ysgol ond dydy o'n dal heb syrffedu ar bŵer yr injan stêm.

"Dwi wedi bod yn gweithio yma ar Reilffordd Llyn Padarn ers i mi adael yr Ysgol Uwchradd - dwi wedi bod yma felly am 28 mlynedd.

Dechreuais lecio trenau wrth wylio Casey Jones ers talwm. Hefyd, roedd fy nhad yn gweithio ar y rheilffordd fel ffitar yn y chwarel, ac roedd yn yrrwr erbyn 1971.

I gychwyn, roeddwn ar yr injan efo'r dreifars a dwi 'di bod yn gyrru fy hun ers yr 1980au. Fy ngwaith ydy dreifio'r injan stêm, helpu i gynnal a chadw yr injan a llawer o bethau eraill.

Tair trên sydd ganddon ni fan hyn. Dwi'n gyrru Wild Aster, er mai Tomos Bach ydy ei enw rŵan ar ôl hen ddreifar y chwarel. Cafodd ei dynnu allan o syrfus yn y chwarel yn 1961.

Mae 'na ddwy injan arall - Elidir, ein injan hynaf, a gafodd ei hadeiladu yn Leeds yn 1889 a Dolbadarn, wedi'i henwi ar ôl y castell, sy'n 84 mlwydd oed.

Wrth edrych ar ôl yr injans, un o'r problemau heddiw ydy glo. Ers talwm, glo Cymreig roedden ni'n ei gael, ond o Wlad Pŵyl mae'n dod rŵan ac mae'r glo yma yn lot butrach. Felly mae'n rhaid ll'nau'r tiwbiau bob dydd efo brws tebyg i frws dannedd!

Hefin Owen a'r injan Thomas Bach

Bob deng mlynedd, mae'n rhaid tynnu'r trên i lawr. Mae'n rhaid testio'r boiler sy'n golygu stripio'r tanc a'r cab, codi'r boilar o'r chassey ac ella tynnu'r 28 o diwbiau allan, sy'n joban fudr iawn! 'Da ni i fod i dynnu dwy diwban o Tomos Bach y gaeaf yma, ond os ydy'r cyflwr yn dda, mi gawn ni gadw'r 26 arall i fewn, felly croesi bysedd!

Pan ddechreuais i heddiw roedd yn rhaid tynnu'r injan allan, ll'nau'r lludw allan, wedyn cynnau darn o wast efo matsien a llwytho'r glo. Wedyn, mi fydd 'na ddigon o stêm i symud yr injan a digon o dân i bara'r siwrne. Dim ond ar drên mawr mae angen dyn tân.

Mae injan stêm fel tegell ar olwynion. Mae'r glo yn cynhesu'r dŵr, sy'n creu'r stêm sy'n gwthio'r pistons nôl a mlaen ac felly mae'r injan yn symud.

Cyn cychwyn o Gilfach Ddu da ni'n llwytho rhyw saith neu wyth rhawiad o lo ar y tân ac yn llenwi'r tanc 200 galwyn, er mai dim ond ryw 70/80 galwyn y trip fyddwn ni'n ei ddefnyddio.

Dwi'n hoff iawn o dynnu lluniau wrth weithio. Dwi'n ceisio cael lluniau 'chydig yn wahanol i bawb arall ar y siwrne gan fy mod i'n gweld pethau'n wahanol o'r injan - dwi'n cael gwell dewis na neb o flaen y trên.

Dwi wedi rhoi calendr o luniau o'r ardal at ei gilydd ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol ac roedd o'n llwyddiant. Dwi wrthi'n hel lluniau o ogledd Cymru i greu un arall."



Papurau Bro
Radio Cymru
Lluniau


About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy