"Dwi yn y Guinness Book of Records am wylio'r nifer fwyaf o ffilmiau yn y byd. Mae gen i ddiddordeb mawr mewn ffilmiau a gafodd eu gwneud yng ngogledd Cymru.

Mae Gwynedd yn lle bendigedig i wneud ffilm ac mae rhai mawr wedi cael eu cynhyrchu yma, fel First Knight, gyda Sean Connery fel Brenin Arthur yn y 1990au (llun uchod).

Cafodd ei ffilmio yn Nhrawsfynydd, Beddgelert a Thalyllyn, lle adeiladwyd croes Geltaidd enfawr. Cafodd effaith mawr ar Ddolgellau; cymerodd nifer o bobl leol ran fel extras, ac roedd gweld Richard Gere fel Lancelot (llun ar y dde) yn cerdded y strydoedd yn ddiddorol!

Ond mae hanes ffilmio yma yn mynd yn ôl i gyfnod y ffilmiau distaw, fel Lloyd George a gafodd ei wneud yma yn 1918. Mam Alfred Hichcock ddaru actio rhan mam Lloyd George, a chafodd y rhan fwyaf ei ffilmio yng Nghricieth, lle gafodd y prif weinidog ei fagu, wrth gwrs.

Achubwyd y ffilm a chafodd ei ail-drin er mwyn gallu ei ddangos heddiw, ac mi es i'r premier yn Aberystwyth. Dyma'r tro cyntaf i mi weld ffilm ddistaw gydag organydd yn chwarae'n fyw! Roedd yn wych gweld y camera yn dod rownd y gornel a Chastell Cricieth yn y pendraw, heb lawer o dai o gwbwl. Gwahanol iawn i heddiw, sy'n ddefnyddiol iawn i haneswyr dwi'n siŵr.

Un o'r ffilmiau pwysicaf a gafodd eu gwneud yng Ngwynedd oedd Last Days of Dolwyn gan Emlyn Williams. Mae pobl Dol yn dal i gofio Richard Burton yn cerdded y strydoedd a chafodd Dame Edith Evans gyngor ar sut i ynganu geiriau Cymraeg gan HR Jones. Bu i Richard Burton gyfarfod ei wraig gyntaf, Sybil, yma hefyd, gan ei bod hi'n extra yn y ffilm!

Mae'n ffilm ramantus iawn ac wedi dod yn cult erbyn hyn, gan ei bod yn ymwneud â boddi pentref; colli cymuned a chymdeithas. Ac i feddwl bod Tryweryn wedi digwydd rai blynyddoedd wedyn.

Mi ddaru nhw ddefnyddio Llyn Fyrnwy a phentref Rhydymain fel y prif leoliadau. Yn ôl y sôn, roedd Emlyn Williams wedi bod yn sgowtio dros 60 o bentrefi ledled Prydain i ffeindio'r lle perffaith i bortreadu Dolwyn. Pan welodd Rydymain, dywedodd mai dyna'r lle perffaith; dyna Ddolwyn.

Defnyddiwyd Tŷ'r Cloc ger neuadd y Nannau fel Clockhouse Plas Dolwyn. Roedd y tu fewn i Gapel Rhydymain yn rhy fach er mwyn ffilmio felly aethant i Gapel Llanfachreth.

Cafodd ei dangos fel premier ym Mangor, y sinema fawr agosaf, ac mi aeth bws llond o bobl yno i'w gweld. Ni chafodd ei dangos yn y Plaza yma yn Nolgellau tan 1950.

Mae'r ardal yma yn wych fel cefndir ffilm: mi fedrwch chi ei droi i mewn i unrhyw le yn y byd. Yn The Far Pavilion defnyddiwyd yr Wyddfa fel mynyddoedd India ac yn Carry on up the Khyber trowyd Eryri i mewn i'r Khyber Pass.

Mae hyd yn oed sôn rŵan bod seren Bollywood, sy'n byw yma yn Nolgellau, am wneud ffilmiau Bollywood yma hefyd!"