BBC HomeExplore the BBC
Mae’r dudalen yma wedi cael ei harchifo ac nid yw’n cael ei diweddaru bellach. Mwy am dudalennau sydd wedi eu harchifo.

LLUN
17eg Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig
Awyr agored

BBC Homepage
BBC Cymru
BBC Lleol

CymruGoOrGoDdCanolDeOrDeDd
»

Gogledd Orllewin

Newyddion Lleol

Chwaraeon

Tywydd / Teithio

Digwyddiadau

Papurau Bro

Cerddoriaeth

Oriel yr Enwogion

Trefi a Phentrefi

Awyr Agored

Hanes

Lluniau

Gwefannau lleol

Eich Llais Chi

BBC Vocab
OFF / I FFWRDD
»Turn ON
Troi YMLAEN
»What is VOCAB? Beth yw GEIRFA?

Ymateb

Cymorth

Wedi mwynhau'r ddalen hon?
Anfonwch hyn at gyfaill!

Cerdded
Llwybr Treftadaeth Llandrillo yn Rhos 13 - 16
13. Ewch allan o'r parc yn y gornel ar y dde, a throwch i'r chwith i fyny Ffordd yr Abaty, ac yna i'r dde i Goedlan. Oedwch y tu allan i 4 a 6 COEDLAN TRILLO (13). Mae'r adeiladau rhestredig hyn yn enghreifftiau da o'r arddull Celf a Chrefft. Roedd y symudiad hwn yn adwaith yn erbyn y gormodedd a'r goraddurno a nodweddai lawer o'r bensaernïaeth Fictoraidd ac anelai at ddychwelyd at ddyluniadau traddodiadol y crefftwr gwledig. Gwelir hyn yn arddull syml y ddau dŷ, a'r tu allan o render garw, paenau bychain y ffenestri, a'r toeau o lechi Llanberis a siapiau diddorol y simneiau. Fe'u dyluniwyd gan North a Padmore, partneriaeth bensaernïol o Lanfairfechan. Mae Cadw'n dweud mai Herbert Luck North oedd "pensaer Celf a Chrefft gorau ei oes yng Nghymru."

Trowch i'r chwith i mewn i Marine Drive. Bellach rydych yng Nghapel Sant Trillo eto. Os ydych yn teimlo'n egnïol, gallwch gerdded estyniad C.

14. I GERDDED ESTYNIAD A, trowch i'r chwith i mewn i Ffordd Whitehall, a chroesi'r ffordd. Sylwch ar Y FFYNNON (14) yng ngardd ffrynt rhif 9A. Er bod y tŷ a'r wal o amgylch yn ffynnon yn fodern mae'r ffynnon ei hunan lawer yn hŷn - o bosib yn ganoloesol.

15. Croeswch y cylchdro, a cherddwch i fyny Ffordd Ebberston Road West. Saif y ffordd hon ar safle lôn a arweiniai i Dŷ Baddon ar lan y môr pan nad oedd y rhan fwyaf o Landrillo yn Rhos wedi ei adeiladu. Hanner ffordd i fyny'r ffordd trowch i'r dde ar hyd y llwybr preifat sy'n arwain at HEATON PLACE (15), os nad yw'r gât ar gau. Sylwch ar y ddwy bîn afal ar y pileri mynediad sy'n debyg i'r rhai y gwelsoch chi nhw'n flaenorol ar y tŷ ar bromenâd Cayley a ddyluniwyd gan y pensaer lleol blaenllaw, Colwyn Foulkes, iddo ef ei hun. Rhydd hyn gliw inni mai Colwyn Foulkes a ddyluniodd y stâd hyfryd hon hefyd. Fe'i codwyd ar ôl y rhyfel gyda rhoddion cyhoeddus er mwyn darparu tai ar gyfer yr henoed lleol a fu'n gwasanaethu'r gymuned ar hyd y blynyddoedd. Er bod yr adeiladau'n edrych yn debyg iawn, os edrychwch chi ar y placiau ar bob pen iddynt fe welwch chi iddynt gael eu hadeiladu dros gyfnod o amser, wrth i'r arian gael ei godi'n raddol. Wrth i chi adael y stâd sylwch fod dwy yn rhagor o'r pîn afalau'n coroni'r pileri!

16. Trowch i'r chwith i mewn i Ffordd Digby. Yna trowch i'r dde i mewn i Ffordd Tan-y-Bryn. Sylwch ar WOODSIDE GRANGE (16) gyferbyn â chi. Dyma enghraifft dda o'r tai mawr o ddiwedd oes Fictoria a arferai sefyll ar y ffordd hon y mae'r rhan fwyaf ohonynt wedi eu dymchwel erbyn hyn. Dynion busnes llwyddiannus o Fanceinion a Lerpwl fyddai'n eu codi gan mwyaf. Byddai 'trenau cwb' arbennig yn mynd bob dydd o Orsaf Bae Colwyn i Fanceinion a Lerpwl gan gludo'r bobl hyn i'w gwaith yn y steil a'r cyfforddusrwydd y credent eu bod yn briodol i'w cyfoeth!

Er bod un pen i Ffordd Tan-y-Bryn wedi ei chau i gerbydau bu'n dramwyfa bwysig ar un adeg ac roedd yn un o'r llwybrau canoloesol a arferai fynd trwy'r ardal yn y dyddiau ymhell cyn codi Llandrillo yn Rhos. Yn wir mae'n bosib bod y trac yn fwy hynafol hyd yn oed na hynny, gan fod danau arian Rhufeinig wedi eu darganfod ar ddau safle gwahanol yn y cyffiniau, ynghyd ag Amffora Rufeinig mewn cyflwr da iawn o'r ganrif 1af. Jar storio Rufeinig fawr yw hon tua metr o daldra, gyda gwaelod pigfain a dau ddwrn a ddefnyddid i gludo gwin ac olew olewydd. Mae amffora o'r fath yn beth eitha' prin, ac ychydig iawn ohonynt sydd wedi eu darganfod yn gyfan ym Mhrydain. Fe'i darganfuwyd yn ddwfn yn y ddaear ym 1960 pan godwyd byngalo newydd. Ni wyddai ei berchnogion newydd ei bod mor hynafol a bu yn eu gardd nhw am 25 o flynyddoedd! Mae'n syndod na chafodd ei difrodi yn y cyfnod hwn cyn i rywun sylweddoli beth ydoedd. Bellach mae'n eiddo i Gyngor Bwrdeistref Sirol Conwy a phan ysgrifennwyd hyn o lith roedd yn cael ei harddangos yn llyfrgell Bae Colwyn ac mae'n wir yn werth ei gweld.

Gyferbyn â Ffordd Rhos ceir trac â'r arwydd Gwarchodfa Natur Leol Bryn Euryn. Mae hwn yn arwain at ESTYNIAD B. Llwybr cylchog gydag arwyddion yw hwn ("Llwybr y Copa ") tua milltir o hyd. Mae'r Cyngor wedi llunio taflen ragorol am y daith gerdded hon (a elwir yn "Warchodfa Natur Leol Bryn Euryn"), ac mae hi ar gael gan y Ganolfan Groeso leol. Mae'r llwybr yn esgyn ryw 100 metr hyd at gopa'r bryn ac mae rhai dringfeydd a disgynfeydd serth iawn, a all fod yn llithrig iawn ar ôl iddi fwrw glaw. Er hynny mae'n werth yr ymdrech, ac fe aiff â'r tro â chi heibio olion plasty canoloesol Llys Euryn, trwy goetiroedd a glaswelltir, at y fryngaer o'r chweched ganrif ar y copa a golygfeydd anhygoel gan ddod â chi'n ôl i'r man cychwyn. Mae rhai meinciau ar y llwybr i chi gael gorffwys, os bydd angen!

  • Ymlaen â'r daith ...


  • Lleol i Mi
    Radio Cymru
    Adolygiadau


    About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy