"Mi ges i fy ngeni yng Nghaerdydd, ond mi ddes yn ôl i'r Bermo pan roeddwn yn fach iawn. Mi gafodd dad swydd ar reilffordd y Cambrian, ac felly fa'ma dwi wedi bod erioed.
Roeddwn yn ferch ifanc adeg y rhyfel. Y peth cyntaf i daro Bermo oedd yr efaciwîs. Ddaru nhw yrru lot ohonynt o ysgolion Lerpwl, a dyna nhw'n landio yn y Bermo gyda'r athrawon ac yn cael aros gyda theuluoedd yma.
Yn hwyrach ymlaen, daeth lot o efaciwîs gyda'u mamau, gan fod y rhyfel yn dal i hitio Lerpwl yn ddrwg. Roedd rhai yn dlawd iawn, ac roedd yna lanast mawr efo nhw yma! Wedyn mi ddaru nhw yrru soldiwrs o Dunkirk i Bermo. Dwi'n cofio eu gweld nhw'n landio yn Bermo - roedd rhai jest mewn crys a thrywsus gan fod yr evacuation wedi digwydd mor gyflym yna ... Roedden nhw'n landio efo trên sbesial yn Bermo a dwi'n cofio eu gweld nhw'n cerdded i lawr y stryd ... roedden nhw wedi eu rhoi i aros yn y tai yma ... roedd golwg mawr arnyn nhw, doedden nhw bron methu cerdded o'r stesion i lawr i'r prom. Roedd rhai yn cael nightmares ofnadwy yng nghanol y nos - yn rhedeg allan o'u bedrooms yn gweiddi a sgrechian ar hyd bob man, roedd o wedi effeithio gymaint arnyn nhw - roedd o yn low point...
Wyddoch chi be, dwi ddim yn meddwl bod 'run ohonon ni'n meddwl ein bod ni'n mynd i golli'r rhyfel, ond roedd 'na low point!
Yna, ar ôl y Pioneer Core, mi gawson ni'r Officers Training Unit. Roedden nhw'n trênio yr Infantry yn Bermo, wedyn roedden ni'n cael hogiau reit dda yr amsar hynny ac roedd y rheini yn aros efo ni tan ddiwedd y rhyfel... Ac roeddem yn lwcus mewn ffordd achos roedd rhaid i'r hogiau yma fihafio. D'udwch eu bod nhw'n chwil neu bod rhywbeth yn mynd yn 'rong' yna 'Return To Unit' - RTU - fysa hi .... wedyn roedd yr hogiau yma yn bihafio eu hunain yn iawn. Roeddach chi'n cyfarfod hogiau da!" Byw ar lan y môr...
 |