Eisteddfod Genedlaethol Sir Ddinbych a'r Cyffuniau Awst 4

Home

Explore the BBC

MAWRTH
18fed Tachwedd 2014
Hygyrchedd
Geiriau Yn Unig


	A-Y \| Chwilota

	Newyddion Chwaraeon Y Tywydd



	BBC Homepage Cymru'r Byd Cymru'r Byd

»	Dinbych 2001 Straeon Adolygiadau Newyddion Lluniau Gwledd yn Ninbych Y lle i fod Canrif o Brifwyl Y Sîn Roc Llais Llên Amserlen teledu Amserlen radio E-gardiau Arolwg 2001 Gwybodaeth Ymateb

Tri chyfle Llyn

Robyn Lewis y trydydd Archdderwydd o Ben Llyn

Robyn Lewis yw’r trydydd Archdderwydd a’i wreiddiau ym Mhen Llyn.

O Ben Llyn y deuai’r enwocaf a’r mwyaf trawiadol o archdderwyddon y cyfnod diweddar - Cynan.

Ac yn ystod ei gyfnod fel archdderwydd gallai yn hawdd fod wedi gwneud gyda cymorth cyfreithiwr fel Robyn Lewis ac yntau’n cyhuddo y cylchgrawn Lol o’i enllibio - a gorfodi’r cylchgrawn i hepgor geiriau o gartwn a ystyriai yn enllibus ohono.

Pedrog

Ond bu archdderwydd o Lyn cyn Cynan hefyd, Pedrog.

Ar ôl colli ei rieni yn ifanc cafodd ei fagu gan ei fodryb a dechreuodd weithio yn gyw garddwr yng ngerddi Plas Madryn ym Mhen Llyn.

Symudodd oddi yno i erddi Dickson yng Nghaer ac wedyn i erddi Plas Machynlleth cyn cyrraedd Lerpwl yn 23 oed lle cafodd ei berswadio i fynd yn bregethwr cynorthwyol.

Ennill tair cadair
Ac yntau yn llenor o bwys ac yn un o brif feirdd Cymru yn ei ddydd dewiswyd ef yn Archdderwydd yn 1928 am bedair blynedd.

Enillodd dair cadair Genedlaethol, yr olaf yn Eisteddfod genedlaethol Lerpwl, 1900.

Ar ben hynny cafodd ddwy dysteb genedlaethol, un o Lerpwl a’r llall o Lundain, a gradd MA er anrhydedd gan Brifysgol Cymru.

Fe’i bedyddiwyd yn eglwys Llanfihangel Bachellaeth a anfarwolwyd maes o law mewn cerdd gan Cynan a fu yn archdderwydd ddwywaith yn ystod ei yrfa ac sy’n cael ei ystyried yr archdderwydd gyda’r llais gorau ar gyfer y seremonïau y bu ganddo gymaint rhan yn eu hurddasu a dod â hwy i drefn.

Straeon Eisteddfod 2001: