"Siarad yn iaith cyfnod y bobl" ydi cyfrinach pregethu da yn ôl arbenigwr ar y pwnc.
"Pwrpas iaith yn ei hanfod ydi mynegi teimladau pobl, eu dyheadau nhw ond mae yna ystyr arall i siarad yn iaith y bobl - cyffwrdd a'u cyfarwydd nhw ac a'u cynefin nhw a'u bob dydd nhw," meddai Gerallt Lloyd Evans, Llangristiolus a draddododd Ddarlith Goffa John Williams Brynsiencyn Hydref 2008.
Gerallt Lloyd Evans yn siarad gyda Karen Owen ar 'Bwrw Golwg', ddydd Sul, Tachwedd 2, 2008.
"Ac ni fyddai'r hen bregethwyr clasurol yng Nghymru byth yn brin o fedru gwneud hynny," meddai wrth John Roberts ar y rhaglen radio Bwrw Golwg ddydd Sul Tachwedd 2, 2008.
Camp cyfathrebu Dywedodd mai hanfod pregethu yw cyfathrebu ac mai ystyr wreiddiol y gair hwnnw yw "creu perthynas agos, agos".
"Dwad a phethau yn un â'i gilydd - dyna ydi hanfod ystyr y gair cyfathrebu a dyna ydi gwaith y pregethwr hefyd; dod a'r gynulleidfa a'r pregethwr yn un mewn rhywbeth sy'n fwy na'r cyfan i gyd.
"Yn fwy na'r pregethwr, yn fwy na'r gynulleidfa. Dod a nhw'n un drwy'r cyfathrebu."
'Digwyddiad' mawr Dywedodd hefyd fod pregeth yn ddigwyddiad neu yn 'event'.
"Mae nifer o ysgolheigion wedi bod yn trafod y gair hwnnw [event]. Mae'n anodd ei gyfieithu i'r Gymraeg - digwyddiad o bosib ond dydi hwnnw ddim yn cyfleu ystyr event yn llawn; y peth anesboniadwy yma sy'n digwydd mewn gwir gyfathrebu."
Parhau'n berthnasol Ychwanegodd bod pregethu yn rhywbeth sy'n gwbl berthnasol hyd yn oed heddiw:
"Mae o'n rhan o'r comisiwn mawr. Mae'n wir ein bod yn byw yn oes y soundbites, yn oes y dweud bachog ac eto mae pregethu'n berthnasol oherwydd bod yr angen yn fawr .
"Fedr y cyfryngau modern fyth â chyfarfod anghenion dyfnaf pobl. Mae'r [anghenion] rheini yn aros o hyd; ofn, unigrwydd, profedigaethau, siom, gofid a llawenydd a gorfoledd.
"Mae'r anghenion mawr yna ac fe ddylai pregethu fod yn ymgais i gyfarfod â'r anghenion yna yn llawn," meddai.
Gwerthoedd amgen "Mi ddylai pregethu gynnig gwerthoedd amgen.
"Heddiw, a siarad yn gyffredinol, gwerthoedd y geiniog sy'n mynd â hi bob gafael, Rydym ni'n byw mewn diwylliant sydd i ni yn gwbl ddieithr ac yn wir yn llawn ofn [ond] mae pregethu yn cynnig gwerthoedd amgen sydd yn rhaid i bobl wrthyn nhw yn y diwedd," meddai.
Yr oedd John Williams Brynsiencyn yn un o bregethwyr enwocaf Cymru ddechrau'r ugeinfed ganrif.
 |