အန်နီမေးရှင်း ဖွင့်ပါ

ဘီဘီစီ ၂၀၂၄ ထူးချွန်ထင်ရှား အမျိုးသမီး ၁၀၀ - ဒီနှစ်မှာ ဘယ်သူတွေပါဝင်လဲ

၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၃
ဘီဘီစီ ၂၀၂၄ အမျိုးသမီး ၁၀၀ ပေါ်တယ်

၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အားကျစရာနဲ့ လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ထူးချွန်ထင်ရှား အမျိုးသမီး ၁၀၀ စာရင်းကို ဘီဘီစီ ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။

အဲဒီထဲမှာ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် နာဒီယာ မရတ်၊ မတရားကျင့်ခံရပြီး လွတ်မြောက်လာသူနဲ့ လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ ဂျစ်ဇဲလ် ပယ်လစ်ကုတ်၊ သရုပ်ဆောင် ရှရွန်စတုန်း၊ အိုလံပစ်အားကစာသမား ရေဘက်ကာ အန်ဒရာဒေနဲ့ အဲလစ်ဆင် ဖီးလစ္စ၊ အဆိုတော် ရေး၊ အနုပညာရှင် ထရေစီ အမ်မင်၊ ရာသီဥတုရေးလှုပ်ရှားသူ အဒန်နစ်ကီ အိုလာဒိုဆူနဲ့ စာရေးဆရာ စရစ္စတီးနား ရစ်ဗီယာ ဂါဇာတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ဂါဇာ၊ လက်ဘနွန်၊ ယူကရိန်းနှင့် ဆူဒန်တို့မှာ ပဋိပက္ခကြီးတွေ ကြုုံတွေရတာနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရတာကနေ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ စံချိန်တင်ရွေးကောက်ပွဲတွေကျင်းပပြီးနောက် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွေ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားတာတွေကို တွေ့ကြုံခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေဟာ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု စွမ်းရည်သစ်တွေကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ရှာဖွေခဲ့ကြရပါတယ်။

ဘီဘီစီ အမျိုးသမီး ၁၀၀ အစီအစဥ်ဟာ ပြောင်းလဲနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အပြောင်းအလဲတွေကို ခံနိုင်ရည်ရှိရှိနဲ့ လိုက်ပါဖော်ဆောင်နေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို ဂုဏ်ပြုဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီစာရင်းမှာ ရာသီဥတု အရေးပေါ်အခြေအနေရဲ့ သက်ရောက်မှုကို တစိုက်မတ်မတ် လေ့လာသူတွေ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုရဲ့ သက်ရောက်မှုတွေ ရင်ဆိုင်ဖို့နဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ကူညီပေးနေတဲ့ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဦးဆောင်သူ အမျိုးသမီးတွေကိုလည်း အထူးပြုဖော်ပြထားပါတယ်။

နာမည်စာရင်းတွေကို သီးခြားစီစဥ်ဖော်ပြထားတာမျိုးမလုပ်ထားပါ။

စိတ်ဝင်စားရာကဏ္ဍကို ရွေးချယ်ပြီး အပြည့်အစုံ ဖတ်ရှုပါ။

ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဦးဆောင်သူ

ယဥ်ကျေးမှုနဲ့ ပညာရေး

ဖျော်ဖြေရေးနဲ့ အားကစား

နိုင်ငံရေးနဲ့ အသိပညာဖြန့်ဝေမှု

သိပ္ပံ၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ နည်းပညာ

ယဥ်ကျေးမှုနဲ့ ပညာရေး

ဟာမီဒါ အမန် , အာဖဂန်နစ္စတန်

ပညာရေးနှင့် မီဒီယာလုပ်ငန်း စွန့်ဦးတီထွင်သူ

အာဖဂန် မိန်းကလေးတွေရဲ့ အလယ်တန်းပညာရေး သင်ယူခွင့်ကို တာလီဘန်တွေက ငြင်းပယ်ခဲ့ ပြီးတဲ့နောက် မီဒီယာလုပ်ငန်း စွန့်ဦးတီထွင်သူ ဟာမီဒါအမန်ဟာ ဘီဂမ်အကယ်ဒမီကို တည်ထောင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ ကျောင်းမတက်နိုင်တဲ့သူတွေအတွက် မာလ်တီမီဒီယာသင်တန်းတွေကို အဲ့ဒီ အွန်လိုင်း အကယ်ဒမီကနေ အခမဲ့ ပို့ချပေးခဲ့ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အတွင်း အဲ့ဒီ ပညာရေးပလက်ဖောင်းကနေ ဒါရီနဲ့ ပက်ရှ်တွန်း ဘာသာစကားတွေနဲ့ ဗီဒီယိုပေါင်း ၈၅၀၀ လောက်ကို ၇ တန်းကနေ ၁၂ တန်းအထိ ကျောင်းသင်ရိုးတွေကို သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

မတ်လထဲမှာတော့ အမန်ဟာ ဘီဂမ်အကယ်ဒမီရဲ့ သင်ရိုးတွေကို ဂြိုဟ်တုကနေ ထုတ်လွှင့်တဲ့ ပညာရေးရုပ်သံလိုင်း ဘီဂမ်တီဗီကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါဟာ သူ့ရဲ့ ဘီဂီရေဒီယို စီမံကိန်းပြီးနောက်မှာ ဆောင်ရွက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ တာလီဘန်တွေ နိုင်ငံကို ထိန်းချုပ်ပြီးနောက်မှာ အဲဒီ ရေဒီယိုစခန်းကို အမျိုးသီးတွေအတွက်အမျိုးသမီးတွေက စီစဥ်ထုတ်လွှင့်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရှားမတ်ရှ် ပါစီပါ , အီရန်/အမေရိကန်

စာရေးဆရာ၊ ဘာသာပြန်

အီရန်နိုင်ငံရဲ့ အထင်ရှားဆုံး စာရေးဆရာမတွေထဲကတစ်ဦး ဖြစ်တဲ့ ရှားမတ်ရှ် ပါစီပါဟာ သူ့ရဲ့စာတွေထဲမှာ အမျိုးသမီးလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိနှိပ်မှုလို ပြဿနာမျိုးတွေနဲ့ အမျိုးသားကြီးစိုးတဲ့ ရှေးရိုးစွဲ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းက ဆန့်ကျင်မှုတွေကို ထည့်သွင်းတင်ပြလေ့ရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ရှားမတ်ရှ် ပါစီပါဟာ ရသစာပေရေးသားသူ၊ အီရန်အမျိုးသားရုပ်မြင်သံကြားနဲ့ ရေဒီယိုမှာ ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန်တော်လှန်ရေး မတိုင်ခင်မှာ ကဗျာဆရာ နှစ်ယောက် ကွပ်မျက်ခံရတာကို ကန့်ကွက်တဲ့အနေနဲ့ အလုပ်ကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအတွက် သူ ပထမဆုံးအကြိမ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံခဲ့ရပါတယ်။

တော်လှန်ရေးစကတည်းက အီရန်မှာ သူ့ရဲ့ စာတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပိတ်ပင်ခံရပြီး ပါစီပါဟာ Women Without Men ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ ဝတ္တုမှာ အပျိုစင်စစ်မှုနဲ့ ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာ၊ ပြဿနာတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရေးထားတဲ့အတွက် နောက်တစ်ကြိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြန်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်း ပြည်ပမှာ သူ့ဝတ္တုကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူး ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပါတယ်။

ပါစီပါဟာ သူပြန်လွတ်လာချိန်မှာ သူ့ရဲ့ ထောင်တွင်းအတွေ့အကြုံတွေအကြောင်း စာရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကစပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ ခိုလှုံနေထိုင်နေခဲ့ပါတယ်။

အာနက်ဟော့ဖ်မန်း , အစ္စရေး

ဘာသာရေးဆိုင်ရာလှုပ်ရှားသူ

အာနက်ဟော့ဖ်မန်းဟာ ဂျူးဘာသာဝင် အမျိုးသမီးတွေ တန်းတူရည်တူ ဆုတောင်းခွင့် အတွက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ဂျေရုဆလင်မြို့ဟောင်းက အနောက်ဘက် တံတိုင်းမှာ ဂျူးအမျိုးသမီးတွေ တန်းတူ ဆုတောင်းဝတ်ပြုခွင့်ရရေး တောင်းဆိုနေတဲ့ Women of the Wall အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေ ဆုတောင်းချိန် ပုဝါခြုံတာနဲ့ စုပေါင်းကျမ်းစာဖတ်တာတွေကို တားမြစ်ထားတဲ့ စည်းမျဥ်းတွေကို နှစ်ကာလပေါင်းများစွာ ဆန့်ကျင်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ တန်းတူညီမျှမှုနဲ့ လူမှုတရားမျှတရေးကို မြှင့်တင်ဖို့ လုပ်ဆောင်တဲ့ အစ္စရေးဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုစင်တာရဲ့ ဥပဒေနဲ့ စည်းရုံးရေးအဖွဲ့မှာ အမှုဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ၂၀ နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီမတိုင်ခင်က သူဟာ ဂျေရုဆလင်မြို့တော်ကောင်စီမှာ ရာထူးတစ်နေရာ ရခဲ့ပြီး အဲဒီမှရှေးရိုးစွဲ လွန်ကဲတဲ့ ဂျူးဘာသာရေး ပေါ်လစီမူဝါဒတွေကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။

ဇန်ဖွန် , ဗီယက်နမ်

ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာ၊ ပြခန်းပိုင်ရှင်

သူရဲ့ ၉၅ နှစ်မြောက် မွေးနေ့ နားရောက်လာတဲ့အထိ စာရေးဆရာနဲ့ ဒါရိုက်တာ ဇန်ဖွန်ဟာ ဘဝအတွေ့အကြုံစုံသူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူက ဗီယက်နမ်မှာ စစ်ပွဲ နှစ်ပွဲကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ၁၆ နှစ်သမီးအရွယ်မှာ ပြင်သစ်ဆီကနေ လွတ်လပ်ရေး ရအောင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနောက် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရပြီး ဆေးခန်းတစ်ခုရဲ့ အကြီးအကဲ၊ စစ်သတင်းထောက်တစ်ဦး၊ ဗီယက်နမ် ရုပ်မြင်သံကြား အတွက် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆိုင်ဂုံမြို့ ကြီး ကျသွားတာမျိုးလို သမိုင်းဝင် အခိုက်အတန့်တွေကို ကိုယ်တွေ့ မြင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။

အသက် ၆၂ နှစ်အရွယ်တုန်းက သူဟာ အငြိမ်းစားယူမယ့်အစား ဟိုချီမင်းမြို့မှာရှိတဲ့ ပထမဆုံး ပုဂ္ဂလိက ပြခန်းတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ Lotus Gallery ကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ် အနုပညာကို ကမ္ဘာကသိလာအောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။ ပြည်တွင်းက အနုပညာရှင်တွေကိုလည်း ထင်ရှားကျော်ကြားလာအောင် ပြုစု ပျိုးထောင်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ရှာရွန် ကလိုင်ဘောမ်, အမေရိကန်

ဂျူးဘာသာရေးဆရာ

နယူးယောက်မြို့က ဂျူးအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ရှေ့ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဂျူးဘာသာရေးဆရာမ ရှာရွန် ကလိုင်ဘောမ် ဟာ LGBTQ+ တွေရဲ့ အခွင့်အရေးနဲ့ ဘာသာရေးအကြား ဆယ်စုနှစ် သုံးခုလောက် လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၂ ခုနှစ်မှာ နယူးယောက်မြို့ Congregation Beit Simchat Torah ဂျူးဘာသာရေးအဖွဲ့ရဲ့ ပထမဆုံး ဘာသာရေးဆရာမ အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ အိတ်ဒ်စ် ရောဂါပြဿနာ အပါအဝင် အခက်အခဲမျိုးစုံ ကြုံခဲ့ရတဲ့ ဂျူးအသိုင်းအဝိုင်းကို ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ဘုရားကျောင်း အသိုင်းအဝိုင်းမှာ အမျိုးသားအဖြစ်ရော၊ အမျိုးသမီးအဖြစ်ပါ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မခံယူသူတွေ၊ လိင်ပြောင်းထားသူတွေ ပါဝင်လာနိုင်ရေးကို ကလိုင်ဘောမ်က ကြီးကြပ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ အခုအခါ သူတို့ဘုရားကျောင်းဟာ အမေရိကန်မှာ LGBTQ+ အများဆုံး လက်ခံတဲ့ ဂျူးဘုရားကျောင်း ဖြစ်လာပြီလို့ ယူဆရပါတယ်။

အခုနှစ်မှာ အငြိမ်းစားယူခဲ့တဲ့ ကလိုင်ဘောမ်ဟာ လူမှု တရားမျှတမှု စီမံကိန်းတွေကို နောက်ကွယ်ကနေ ဦးဆောင် ဆောင်ရွက်နေခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး သမ္မတ ဂျိုး ဘိုင်ဒန်ရဲ့ နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ အမေရိကန် ကော်မရှင်အဖွဲ့မှာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

နှစ်လိုအားရှိတယ်ဆိုတာ ဘာသာအယူအဆနဲ့ နိုင်ငံရေး တွန်းလှန်ခုခံနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ အလုပ်တွေလုပ်ရတာပါပဲ။

နှစ်လိုအားရှိတယ်ဆိုတာ ဘာသာအယူအဆနဲ့ နိုင်ငံရေး တွန်းလှန်ခုခံနိုင်စွမ်းရှိတဲ့ အလုပ်တွေလုပ်ရတာပါပဲ။

ရှာရွန် ကလိုင်ဘောမ်

လင်ဒါ ဒရောဖန် ဂန်နာစ်ဒေါတာ, အိုက်စလန်

အမျိုးသမီးစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာ မန်နေဂျာ

အိုက်စလန်အမျိုးသမီးများစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာမှာ လင်ဒါ ဒရောဖန် ဂန်နာစ်ဒေါတာဟာ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်ကြောင့် အိမ်က ထွက်ပြေးလာရသူ အမျိုးသမီးတွေကို ကူညီပေးပါတယ်။

အိုက်စလန်ဟာ အမျိုးသမီးတွေနေထိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံးနေရာစာရင်းမှာ ထိပ်ဆုံးမှာ ရှိနေတတ်ပေမဲ့ ကျားမခွဲခြားတဲ့ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်နှုန်းက တောက်လျှောက်မြင့်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စင်တာရဲ့ မန်နေဂျာအနေနဲ့ အမျိုးသမီးတွေ နေထိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး ပထမဆုံးတည်ဆောက်တဲ့ ခိုလှုံရေးစင်တာသစ် ဖွင့်လှစ်နိုင်ဖို့ စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်နေပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ တုန်းက စင်တာက အမျိုးသမီး ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းဟာ သူတို့ကို နှိပ်စက်သူတွေဆီကို ပြန်သွားတတ်ကြပေမဲ့ အခု အကူအညီတွေနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုပေးတာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့် အဲဒီအရေအတွက် ကျဆင်းသွားပြီး ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ပြန်သွားတယ်လို့ လင်ဒါ ဒရောဖန် ဂန်နာစ်ဒေါတာက ပြောပါတယ်။

ခရစ္စတီးနား ရစ်ဗီရာ ဂါဇာ, မက္ကဆီကို

စာရေးဆရာ

စာတွေအများကြီးရေးထားတဲ့ ခရစ္စတီးနား ရစ်ဗီရာ ဂါဇာဟာ ဆုတွေလည်း အများကြီးရပြီး အသိအမှတ် ပြုခံထားရသူပါ။ ဒီဆုတွေထဲမှာ Liliana’s Invincible Summer ဆိုတဲ့ ဘဝမှတ်တမ်း စာအုပ်နဲ့ရတဲ့ ၂၀၂၄ ပူလစ်ဇာဆုလည်း ပါပါတယ်။ ဒီစာအုပ်ဟာ အမျိုးသမီးတွေကို သတ်ဖြတ်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအကြောင်းကို လူတွေ သိနားလည်စေခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ညီမ လီလီယာနာ အသတ်ခံရတဲ့ အကြောင်းကို ရေးခဲ့တဲ့ ဇာတ်လမ်းမှာ ချစ်ရသူတွေကို ဆုံးရှုံးရတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာနဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အမျိုးသမီးအသတ်ခံရနှုန်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ တရားမျှတမှု ရှာဖွေတဲ့ အကြောင်းကို စာရေးဆရာမက ပုံဖော်ထားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ညီမ လီလီယာနာကို မက္ကဆီကိုမှာ ၁၉၉၀ ကျော်နှစ်တွေမှာ ချစ်သူဟောင်းက သတ်ပြီး ထွက်ပြေးသွားတာဖြစ်ပြီး အဲဒီအမှုဟာ တရားရုံးကို ဘယ်တော့မှ ရောက်မလာခဲ့ပါဘူး။

ရစ်ဗီရာ ဂါဇာဟာ ဟျူစတန်တက္ကသိုလ်က စပိန်ဘာသာနဲ့သင်ကြားတဲ့ ဖန်တီးရေးသားမှု ပါရဂူတန်းအစီအစဥ်ရဲ့ အကြီးအကဲနဲ့ တည်ထောင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာသာစကားတွေကို အစဥ်မပြတ် သေသေချာချာ အသုံးချကစားတဲ့အခါ နောက်ဆုံးမှာ အမျိုးသမီးတွေဘက်က အကြောင်းကို ဖော်ပြနိုင်ပြီး ဒါက ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းကို အုတ်မြစ်ချပေးလိုက်တာ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

ခရစ္စတီးနား ရစ်ဗီရာ ဂါဇာ

ဂျိုဟားနား ဗဟားမန်း, ကိုလံဘီယာ

လူမှုရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ

ကိုလံဘီယာအကျဉ်းထောင်ကိုသွားရောက်ခဲ့တာဟာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဂျိုဟားနား ဗဟားမန်းရဲ့ဘဝကို အပြောင်းအလဲ ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ဒါဟာ “ဒုတိယအခွင့်အရေး” ရဖို့လိုအပ်နေသူတွေအတွက် အလုပ်လုပ်ဖို့ တွန်းအားဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာတော့ သရုပ်ဆောင်အလုပ်ကနေ အကျဉ်းထောင်တွေပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအသိပညာပေးသူအဖြစ် ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး Fundación Acción Interna အမည်ရ အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကနေ ကိုလံဘီယာအကျဉ်းသားတွေ နဲ့ ထောင်ကလွတ်မြောက်သွားသူတွေကို ကူညီထောက်ပံ့ နေပါတယ်။

အဲဒီ ဖောင်ဒေးရှင်းက လူဦးရေအယောက် ၁၅၀,၀၀၀ အထိကူညီပေးထားသလို နိုင်ငံတဝန်းက ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း ၁၃၂ ခုမှာပါ အကူအညီပေးနေပါတယ်။

လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူဟာ ဂျိုဟားနား ဗဟားမန်းဥပဒေလို့သိကြတဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒုတိယအခွင့်အရေးဥပဒေအရေး တက်ကြွဆောင်ရွက်သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေဟာ အကျဉ်းထောင်ကလွတ်လာသူတွေ လေ့ကျင့်ရေး နဲ့ အလုပ်အကိုင်ရရှိစေရေးအတွက် စီးပွားရေးအထောက်အပံ့တွေ ဖော်ဆောင်ပေးပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်ဆိုတာ အခက်အခဲတခုပြီးလို့ ပြန်ရုန်းထပြီး ရှေ့ဆက်တာထက် အများပြီးပိုပါတယ်။ ဒါဟာ လူတစ်ယောက်တိုးတက်ဖို့အတွက် အခွင့်အရေးတခုအဖြစ်မှတ်ယူပြီး ပြောင်းလဲဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာပဲ ဖြစ်တယ်။

ဂျိုဟားနား ဗဟားမန်း

ဆုမင်, တရုတ်

‌မော်တော်ယာဉ်သုံးခရီးသွားလာသူ နဲ့ ဆယ်လီ

အနိုင်ကျင့်ခံအိမ်ထောင်ရေးကနေ အသက် ၅၀ အရွယ်မှာ ရုန်းထွက်ခဲ့တဲ့ ဆုမင်ဟာ ပင်စင်လစာ၊ ရွက်ဖျင်တဲတလုံး ၊ ကားတစီး နဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတဝန်း တကိုယ်တော်ခရီးစဉ်ကိုစတင်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၀ ကားမောင်းခရီးစဉ်စတင်ပြီးကတည်းက ပြည်နယ် ၂၀ က မြို့ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကို သွားခဲ့ပြီးပါပြီ။

သူ့ခရီးစဉ်တခုလုံးကို မှတ်တမ်းတင်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး သူ့အကြောင်းဟာလူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ အကြိတ်အနယ်ဆွေးနွေးကြတဲ့ အထိ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ “အဒေါ်” လို့ ခေါ်ဝေါ်ခံရတဲ့ တခြားသက်လတ်ပိုင်းအမျိုးသမီးတွေကြား စိတ်ကူးသစ်တွေရစရာဖြစ်လာပြီး သတ်မှတ်ချက်တွေကို ဆန့်ကျင်ရဲရင့်ဖို့လည်း ခွန်အားပေးခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာပလက်ဖောင်းတွေမှာ ဖော်လိုဝါ ၆ သန်းကျော်အထိရှိလာပြီး သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို a Rolling Stone ဆိုတဲ့ရုပ်ရှင်အဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့ကာ အခုနှစ်ထဲမှာ ပြသခဲ့ပါတယ်။

ဇန်နီလ်ဆင်ဇက် တူရ်ဂန်ဘေဗာ, ကာဂစ်စတန်

ပြတိုက်မန်နေဂျာ

ဇန်နီလ်ဆင်ဇက် တူရ်ဂန်ဘေဗာ က ကာဂစ်စတန်နိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကို ထိန်းသိမ်းရေးနဲ့ ပြန်လည်ရှင်သန်အောင်လုပ်ရေးဟာ သူ့အတွက် အဓိကဦးစားပေးတာဝန် ဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

သူဟာ ဘစ်ရှ်ကက်ခ်မြို့မှာ လူမျိုးစုယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်တစ်ခု ဖွင့်ထားပါတယ်။ အဲဒီပြတိုက်မှာ ထူးခြားတဲ့ အမျိုးသား ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ ပြထားပြီး လူအများအပြား လာရောက်ကြည့်ရှုလေ့ ရှိပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ပရဟိတ လုပ်ဆောင်ချက်တွေထဲမှာ ကာဂစ်စတန်ဒေသက လူမျိုးစုပေါင်း ၄၀ ကို ပြန်လည်စည်းလုံးအောင် လုပ်ပေးခဲ့သူ စစ်သူကြီးတစ်ဦးရဲ့ အကြောင်း Epic of Manas ဆိုတဲ့ ကဗျာ အပါအဝင် ကာဂစ်စတန် စာပေတွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

ယူနက်စကို အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်တဲ့ အဲဒီ Epic of Manas ကဗျာဟာ စာကြောင်း ငါးသိန်းလောက် ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီကဗျာကို ကမ္ဘာပေါ်မှာ အရှည်လျားဆုံး ကဗျာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပြီး ရှေးခေတ်ကဗျာဆရာကြီး ဟိုမာရဲ့ “The Odyssey” ဆိုတဲ့ကဗျာထက် အဆ ၂၀ ရှည်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဇန်နီလ်ဆင်ဇက် တူရ်ဂန်ဘေဗာ ရဲ့ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ဒီ ကာဂစ်စတန် ဂန္တဝင်ကဗျာကြီးကို ရွတ်ဆို ဖျော်ဖြေသူတွေအတွက် အရင်းအမြစ်၊ အခွင့်အလမ်းတွေ ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ယူဂျင်းနီယာ ဘိုနက်တီ, အီတလီ

သီလရှင်

ခရစ်ယာန်သီလရှင် ယူဂျင်းနီယာ ဘိုနက်တီ ဟာ အာဖရိကမှာရှိတဲ့ သီလရှင်တွေနဲ့ ကွန်ရက်တစ်ခု ထူထောင်ခဲ့ပြီး လူကုန်ကူးမှုနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းအမျိုးသမီးတွေအတွက် ယာယီနေထိုင်ရေးစခန်း ၁၀၀ ကျော်ကို ကူညီတည်ဆောက်ပေးခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ရောမမြို့က လိင်ကုန်ကူးမှုလုပ်ငန်းတွေမှာ အဓမ္မခိုင်းစေခံခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို ညပေါင်းများစွာ ကူညီပေးခဲ့ပြီး လူကုန်ကူးမှုဆိုင်ရာ အသိပညာပေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ Slaves No Moreအဖွဲ့ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဘိုနက်တီဟာ ကင်ညာနိုင်ငံမှာ သာသနာပြုအဖြစ် ၂၄ နှစ်ကြာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လူမှောင်ခို တိုက်ဖျက်ရေး အစပျိုးဆောင်ရွက်မှုတွေ ပိုမို တိုးတက်လာစေဖို့ နိုင်ငံအတော်များများက အစိုးရအရာရှိတွေကို ကူညီ သင်တန်းပေးခဲ့ပါတယ်။

သူ အငြိမ်းစားမယူခင် ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ဘိုနက်တီ ဟာ ခရစ်တော် ကားတိုင်တင်ခံခဲရတဲ့ ကောင်းသော သောကြာနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကက်သလစ် ဘာသာဝင်တွေအတွက် 2019 Way of the Cross ကို ရေးသားဖို့ Colosseum မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်ကို ပန်ကြားခဲ့ပါတယ်။

အိုလီဗီယာ မက်ဗစ်, ယူကေ

မိတ်ကပ်အလှဖန်တီးရှင်

ဆံပင်ကျွတ်ရောဂါ ခံစားရပြီးတဲ့နောက် အိုလီဗီယာ မက်ဗစ် တယောက် ဆံပင်တုလောကကို စလေ့လာခဲ့ပါတယ်။ အစားထိုးဆံပင်တွေနဲ့ ဆံပင်စတိုင်လ်အမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်ရင်း သူ့လိုပဲ ဆံပင်ကျွတ်တဲ့ ပြဿနာနဲ့ရင်ဆိုင်ရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို အားပေးကူညီဖို့နဲ့ ခွန်အားပေးဖို့အတွက် အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းတခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။

ဖော်လိုဝါ သန်းဝက်ခန့်ရှိတဲ့သူဟာ ဆံပင်တုတပ်တာကို ပုံမှန်လို လုပ်ပြပြီး ဆံပင်မပေါက်နိုင်တဲ့အရေပြားရောဂါအကြောင်း နဲ့ အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးကိစ္စတွေအကြောင်း အသိပညာပေးနေပါတယ်။

အိုင်ယာလန်မြောက်ပိုင်းက မိတ်ကပ်အလှဖန်တီးရှင်လည်းဖြစ်သလို ဆယ်လီတဦးလည်းဖြစ်တဲ့ မက်ဗစ် ဟာ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက ဆံပင်စကျွတ်ခဲ့တာပါ။

အခုတော့ ဆံပင်တုအလုပ်ရုံတွေကို လုပ်ကိုင်နေသလို ကိုယ့်ကိုယ့်ကိုယ် ယုံကြည်မှုရှိပြန်ရဖို့ ရှာဖွေခဲ့ပုံအကြောင်း မျှဝေနေတဲ့ သူဟာ ဒီအရေပြားရောဂါခံစားရတဲ့အမျိုးသမီးတွေစုဝေးနိုင်ပြီး ကြုံတွေ့ရတဲ့ရောဂါအကြောင်း ပုံမှန်စကားအဖြစ် ပြောလာနိုင်ဖို့အတွက် လုံခြုံတဲ့နေရာတခုဖြစ်လာအောင် ဖန်တီးနေပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်ဆိုတာဟာ ကျွန်မတို့အမျိုးသမီးတွေ ဆင်မြန်းတဲ့ သရဖူပဲ။ ဘယ်လိုအခြေအနေမျိုးမှာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်မတို့တွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ အမြဲတမ်းလိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ပြောင်းလဲနိုင်တယ် ပြီးတော့ သင်ယူလေ့လာနိုင်တယ်။

အိုလီဗီယာ မက်ဗစ်

ယက်စ်မီးန် မဂျာလီ, ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ

ဒီဇိုင်နာ

ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်နာ ယက်စ်မီးန် မဂျာလီရဲ့ အဝတ်အထည်ဒီဇိုင်းဖန်တီးမှုတွေက ပါလက်စတိုင်းလူနေမှုဘဝနဲ့ ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို ဖော်ကျူးပြနေပါတယ်။

အမေရိကန်တောင်ပိုင်းမှာ ကြီးပြင်းလာပြီးနောက် သူဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ ဂျော်ဒန်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းက ရာမလာမြို့ကို ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး သူ့ကိုယ်ပိုင်အမှတ်တံဆိပ် Nöl Collective ကို စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဖက်ရှင်တံဆိပ်က မိသားစုတနိုင်တပိုင် စက်ချုပ်သမားတွေနဲ့အလုပ်တွဲလုပ်ပါတယ်။ ဒေသထွက် သစ်ဥသစ်ဖုတွေကနေ သဘာဝဆိုးဆေးတွေကို ဖန်တီးပါတယ်။ စုပေါင်းအထည်ချုပ်လုပ်ငန်းအတွက် အမျိုးသမီး သမဝါယမအဖွဲ့ ဖွဲ့ပါတယ်။ အပ်ချုပ်သမား၊ ရက်ကန်း၊ ပန်းထိုးသူ၊ ပန်းပုဆရာစတဲ့ ရိုးရာနည်းပညာတတ်မြောက်သူတွေကိုသုံးပါတယ်။ ပါလက်စတိုင်းတို့ရဲ့ အထည်တွေကို ဖန်တီးပြပါတယ်။

ယက်စ်မီးန် မဂျာလီက ပါလက်စတိုင်းတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းတွေကိုပြောပြဖို့ သူ့ဒီဇိုင်း ပါလက်စတိုင်း ရိုးရာဝတ်စုံတွေကို အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါတင်မက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ လမ်းပေါ်က ထိကပါးယိကပါး နှောင့်ယှက်မှုတွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့အနေနဲ့ ဂျင်းဂျက်ကက်တွေ၊ တီရှပ်တွေပေါ်မှာ "not your habibi" "ရှင့်ကလေး မဟုတ်ဘူး" ဆိုတဲ့ စာတမ်းတွေကို ဆေးရောင်ဆိုး ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

ရိုစီ မာရေး, ယူကေ

မသန်စွမ်းအခွင့်အရေးအသိပညာပေးသူ

အာရုံကြောချို့တဲ့ရောဂါရှိပြီး လိင်မခွဲခြားဘဲ ချစ်ကြိုက်သူ လူသားတဦးအနေနဲ့ ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းထုတ်ပြောပြလေ့ရှိတဲ့ ရိုစီမာရေးဟာ ဝေဒနာ ကြာရှည်ခံစားရသူတွေကို ခွန်အားပေးဖို့ နဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ ပရဟိတ နဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကနေ ပယ်ထုတ်ခံရ တဲ့ စိန်ခေါ်ချက်တွေအကြောင်း နေရာစုံကထုတ်ဖော်ပြောလေ့ရှိပါတယ်။

မာရေးရဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ သူ့ရဲ့ ဖက်ရှင်လောက အတွေ့အကြုံကိုအသုံးပြုပြီး အထောက်အကူပစ္စည်းတွေကို စတိုင်လ်ကျ တဲ့ ပုံစံဖြစ်အောင်ပြောင်းလဲပေးသလို လူနည်းစုလူမျိုးတွေနဲ့ မျိုးနွယ်မတူတဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေရဲ့ အကြောင်း လူတွေ သိအောင် မြှင့်တင်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။

သူဟာ မသန်စွမ်းမှုနဲ့ နာမကျန်းမှုတွေအကြောင်း၊ နာကျင်မှုတွေကို ကုစားပုံကစလို့ ခန္ဓာကိုယ် နဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာရေးတွေ အကြောင်းအရာတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မျှဝေပေးနေတဲ့ The Sick and Sickening ပေါ့ကတ်စ်အစီအစဉ်ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခံယူချက်ကွဲပြားသူ၊ အသားညိုသူနဲ့ မသန်စွမ်းသူ အမျိုးသမီးတယောက်အနေနဲ့ ခံနိုင်ရည်ရှိတယ်ဆိုတာ ဟာ လေးနက်တဲ့ တကိုယ်ရည်ကိစ္စဖြစ်သလို အားလုံးနဲ့ဆိုင်တဲ့ကိစ္စလို့ မြင်တယ်။ ကျွန်မတို့လို အပယ်ခံလူသားတွေအတွက် စနစ်တခုပြောင်းလဲဖို့ ဒါဟာ အားတခုပါပဲ။

ရိုစီ မာရေး

ဟယ်လန် မိုလီနက်စ်, ယူကေ

Monumental Welsh Women အဖွဲ့ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ

၂၀၂၁ မတိုင်ခင်ကဆိုရင် ဝေးလ်စ်မှာ ဝေးလ်စ် အမျိုးသမီးတွေကို ရည်စူးထားတဲ့ ရုပ်ထုတွေမရှိပါဘူး။

ဒါကြောင့် ရှေ့နေ ဟယ်လန် မိုလီနက်စ်က အများအကျိုးပြုအဖွဲ့အစည်း Monumental Welsh Women ကို ဝေလအမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကိုယ်စားပြုမှုနဲ့ သူတို့ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် နဲ့ အောင်မြင်မှု တွေကို အသိအမှတ်ပြုပေးဖို့ အခြားသူတွေနဲ့ ပူးပေါင်း ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။

အများပြည်သူရဲ့ တိုက်တွန်းချက်အရ မိုလီနက်စ် နဲ့ သူ့အဖွဲ့တွေဟာ မေ့ဖျောက်လို့မရတဲ့အကြောင်းအရာတွေရှိကြတဲ့ အမျိုးသမီး ၅ ဦးရဲ့ ရုပ်ထုကို စိုက်ထူဖို့အတွက်လည်း ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။

ဝေလမှာ ပထမဆုံးလူမည်းကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးဖြစ်တဲ့ ကားဒစ်မြို့က ဘတ်ဒီ ကမ့်ဘဲလ်၊ အက်ရှ်တောင်တန်းက အဲလိန်း မော်ဂန်၊ လန်းဂရမ်နစ် က ခရာနိုဝမ် နဲ့ နယူးပေါ့ဒ် က လေဒီ ရွမ်ဒ်ဒါ တို့ လေးဦးရဲ့ ရုပ်တုတွေကို စိုက်ထူပြီးပါပြီ။

ဟင်ဒါ အက်ဘ်ဒီ မိုဟာမက်, ဆိုမာလီယာ

သတင်းသမား

ငယ်စဥ်ကတည်းက စာရေးဖို့ စိတ်ထက်သန်တဲ့ ဟင်ဒါ အက်ဘ်ဒီ မိုဟာမက်ဟာ အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် ဂျစ်ဂျစ်ဂါမြို့ကနေ ဟာဂီဆာကို ထွက်ပြေးလာသူတွေရဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေကို မှတ်တမ်းရေးမှတ်ထားပါတယ်။

အခုတော့ သူဟာ ဆိုမာလီယာမှာ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးတွေပဲ ရှိတဲ့ ဘီလန် မီဒီယာအဖွဲ့ရဲ့ အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီမီဒီယာအဖွဲ့ဟာ ဆိုမာလီအမျိုးသမီးတွေ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြုံတွေ့ရနှုန်းများပြားနေတဲ့ လိင်ပိုင်း ခွဲခြားဆက်ဆံမှုနဲ့ ထိပါးနှောင့်ယှက်ခံရမှုတွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ဖွဲ့ထားတာပါ။ ဒီစိန်ခေါ်မှုတွေကို ကုလသမဂ္ဂရဲ့ လတ်တလော ထုတ်ပြန်ချက်မှာ အသိအမှတ် ပြုထားပါတယ်။

ဘီလန်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သတင်းသမားတွေအတွက် အန္တရာယ်အများဆုံး နိုင်ငံတစ်ခုက လူမှုရေး ပြဿနာတွေကို ပိုရှင်းလင်း တင်ပြနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ အိတ်ချ်အိုင်ဗီ ကူးစက်ခံထားရတာကို လျှို့ဝှက်နေထိုင်ကြတဲ့ ဆိုမာလီတွေ၊ နှိပ်စက်ခံရတဲ့ မိဘမဲ့တွေနဲ့ ခရုသင်းဖြစ်နေသူတွေကို မပေါင်းချင်ကြတဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအကြောင်း စတာတွေကို သူတို့တွေ တင်ပြကြပါတယ်။

ဒီလွန့်ရွန် ယူလ်ဒဆဲဗက်, ဥဇဘက်ကစ္စတန်

အထည်ချုပ်သူ၊ အမျိုးသမီးစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်

လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်နှစ်က ကောက်ရိတ်သိမ်းချိန်မှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ မတော်တဆကြောင့် ဒီလွန့်ရွန် ယူလ်ဒဆဲဗက် သူ့ရဲ့ ခြေထောက်နှစ်ဖက်စလုံးကိုဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိပ်မက်ကြီးကြီးမက်ဖို့ကိုတော့ သူလက်မလျှော့ခဲ့ပါဘူး။

ဥဇဘက်အမျိုးသမီးတွေရှင်သန်နေထိုင်ရေးအတွက် ကူညီနေရင်းနဲ့ သူ့အတွက် ကျွမ်းကျင်မှုအသစ်တွေကိုသင်ယူခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ကိုယ်ပိုင်အပ်ချုပ်လုပ်ငန်းတခုကိုစတင်ဖို့ သူဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ စွန့်ဦးတီထွင်မှု နဲ့ အရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှု အခြေခံတွေကို လေ့လာပြီးတဲ့နောက် အလုပ်သမား ၄၀ ကျော်ကို လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးခဲ့ပါတယ်။ လပိုင်းအတွင်းမှာပဲ သူ့ရဲ့ကုမ္ပဏီဟာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး အခမဲ့ သင်တန်းတွေ သင်ကြားသလို အလုပ်သမားနဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဆင်တူဝတ်စုံတွေ ချုပ်လုပ်ဖို့အတွက်လည်း စာချုပ်တွေ ချုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဒီလုပ်ငန်းဟာ သူကိုယ်တိုင်အတွက်ရော ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက်ပါ ခိုင်မာတဲ့ဝင်ငွေတခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

အီဒါနီယာ ဒယ်လ် ရီယို, ကျူးဘား

စွန့်ဦးဖက်ရှင်ဒီဇိုင်နာ

ကလက်ဒက်စ်တီနာ ကုမ္ပဏီဟာ ကမ္ဘာ့စျေးကွက်ပေါ် အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ အဝတ်အထည်တွေ ရောင်းတဲ့ ကျူးဘားနိုင်ငံရဲ့ ပထမဆုံး ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်နာ အီဒါနီယာ ဒယ်လ် ရီယို နဲ့အတူ ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျူးဘားနိုင်ငံမှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ကုန်သွယ်မှုတွေ လုပ်နိုင်ဖို့ သမ္မတ ရာဟူးလ် ကက်စ်ထရိုက စည်းမျဉ်းကန့်သတ်မှုတွေ လျှော့ချလိုက်ချိန်မှာ ဒီကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဟာဗားနားမြို့မှာ အခြေစိုက်ပြီး အမျိုးသမီး အများစုပါတဲ့ ဒီဇိုင်နာအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကနေ ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ဒီအဝတ်အထည် ထုတ်ကုန်တွေဟာ ကျူးဘားယဉ်ကျေးမှုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြထားသလို ကျူးဘားနိုင်ငံရဲ့ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကို ဂုဏ်ယူအလေးထားလာစေဖို့ ရည်ရွယ် ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့အဖွဲ့ကို ဒယ်လ် ရီယို က အဲဒီကုမ္ပဏီရဲ့ ထုတ်လုပ်မှုပိုင်း ကုမ္ပဏီခွဲအဖြစ် မြှင့်တင်ပေးနိုင်အောင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီး ရေရှည်တည်တန့်နိုင်ရေး အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဟာဗားနား ဒီဇိုင်းအင်စတီကျူ့ (ISDI) ကျောင်းက ဘွဲ့ရခဲ့သူ အီဒါနီယာ ဒယ်လ် ရီယို ဟာ ဖက်ရှင်လောကထဲ မဝင်ခင်တုန်းက အနုပညာပြခန်းတွေ၊ ကဇာတ်ရုံတွေနဲ့ ပွဲတော်တွေအတွက် ပိုစတာဒီဇိုင်းတွေ ဆွဲပေးခဲ့ပါတယ်။

ရှင်ဒေဝီ, မြန်မာ

ရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူ

သူ့ရဲ့ ခရီးဆောင်အိတ်ထဲမှာ ဒရုန်းတစ်စင်းကို ရှာတွေ့ပြီးနောက် ဆုရ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီး ထုတ်လုပ်သူ ရှင်ဒေဝီ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။

အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေတွေကို ချိုးဖောက်တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ စစ်တပ်အုပ်ချုပ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သူ့ကို ရုံးတင်တရားစွဲခဲ့ပါတယ်။ ရှေ့နေငှားရမ်းခွင့်မရတဲ့ သီးသန့်တရားရုံးတစ်ခုကနေ သူ့ကို ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချလိုက်ပါတယ်။

ရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူဟာ စစ်တပ်အုပ်ချုပ်မှုကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကတည်းက ဆန့်ကျင်လာတာဖြစ်ပြီး ဖမ်းဆီးခံရတာနဲ့လည်း မစိမ်းပါဘူး။

သူဟာ ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်အတိုတွေ ရိုက်ကူးခဲ့ပါတယ်။ အာဏာရှင်စနစ် ဆန့်ကျင်တဲ့ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီလိုလားတဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေအတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတွေ ပူးပေါင်းလာတာကို ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ ရုပ်ရှင်အပါအဝင် ရုပ်ရှင်အများအပြားဟာ နိုင်ငံတကာရဲ့ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရပါတယ်။

ပူဂျာ ရှားမား, အိန္ဒိယ

နာရေးအကျိုးဆောင်သူ

ပူဂျာ ရှားမားဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်း ဒေလီမြို့က စွန့်ပစ်အလောင်းတွေကို ထုံးတမ်းနဲ့အညီ သင်္ဂြိုဟ်ပေးနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို လုပ်ဖြစ်တာကလည်း သူ့ဘဝကိုယ့်တွေ့ အတွေ့အကြုံကနေ စလုပ်ဖြစ်တာပါ။ သူ့အစ်ကို အသတ်ခံရပြီး အလောင်းကို ဘယ်သူမှ လာသင်္ဂြိုဟ်ပေးတာ မရှိတဲ့အတွက် သူက သင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့ရပါတယ်။

ရှားမား ဒီလို လုပ်တဲ့အပေါ် တရားဟောဆရာတွေနဲ့ အိန္ဒိယလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ဝေဖန်မှုတွေ ခံခဲ့ရပါတယ်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် ဟိန္ဒူဘာသာရေးမှာ ဒါမျိုးအလုပ်ကို အမျိုးသားတွေကပဲ လုပ်ကြတာပါ။

ဒီလို အခက်အခက်တွေရှိပေမဲ့ ရှားမားဟာ အလောင်း ၄၀၀၀ ကျော်အတွက် နာရေးကိစ္စတွေ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီးပါပြီ။ ကွယ်လွန်သူတွေထဲမှာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အမျိုးမျိုးရှိကြပါတယ်။ သူ့ရဲ့ဆောင်ရွက်ချက်တွေကိုလည်း လူမှုကွန်ရက်မှာ ဝေမျှပါတယ်။ သူဟာ သေဆုံးသူတွေ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ သင်္ဂြိုဟ်ပေးခံရဖို့ လုပ်တဲ့နေရာမှာ စွမ်းဆောင်နိုင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်စလေ လော့ကို, ဂါနာ/ယူကေ

ဗိသုကာပညာရှင်

လက်စလေ လော့ကိုက သူ့ရဲ့ ဗိသုကာပညာရပ်ကို အားလုံးလက်လှမ်းမီရေးလုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် ဗြိတိန်‌တော်ဝင်‌ဗိသုကာအဖွဲ့က ပေးအပ်တဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုဟာ ဗိသုကာပညာနယ်ပယ်မှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံး ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၄၈ ခုနှစ် ဒီအဖွဲ့အစည်း တည်ထောင်ချိန်ကတည်းက ဒီဆုကို လက်ခံရရှိတဲ့ ပထမဆုံး လူမည်း အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ချန်လှပ်ခံထားရတဲ့အသိုင်းအဝိုင်းကသူတွေကို ဗိသုကာနယ်ပယ်ထဲဝင်နိုင်အောင် ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကျော်အတွင်း ရပ်တည်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဂါနာ-စကော့ ပညာရှင်ဖြစ်တဲ့ သူဟာ အီတလီနိုင်ငံ၊ ဗင်းနစ်မြို့မှာ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပတဲ့ ဗိသုကာပြပွဲကြီးကြပ်သူအဖြစ်လည်းတာဝန်ယူခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ဒီပွဲမှာ သူက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်လျှော့ချရေး နဲ့ နယ်ချဲ့စနစ်ပ‌ပျောက်ရေးဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ဦးတည်ပြီး စီစဉ်ပြသခဲ့ပါတယ်။

သူက ဂါနာနိုင်ငံမြို့တော် အက်ကရာမှာရှိတဲ့ အာဖရိကန်အနာဂတ်များအဖွဲ့ရဲ့ တည်ထောင်သူပါ။ အဲဒီအဖွဲ့အစည်းဟာ ဗိသုကာပညာရပ်၊ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်အသား နဲ့ လူမျိုးစုကြားက ပတ်သတ်ဆက်နွှယ် ပုံကို လေ့လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းဆိုတာက ခရီးရှည်ကြီးမှာ ဥပက္ခောပြုခံနေရရင်တောင်မှ လမ်းကြောင်းမလွဲဘဲ ဘယ်လောက်ထိ တောင့်ခံနိုင်လဲဆိုတာပဲ။ ကြံ့ကြံ့ခံ တောင့်ထားတယ်ဆိုတာက ခုခံတာထက် ပိုပြီးခက်ခဲပါတယ်။

လက်စလေ လော့ကို

ဟာဘီယာ အယ်လ် ဟီမိုင်ယာရီ, ယီမင်

ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး အင်ဂျင်နီယာ

ယီမင်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဖြစ်ခဲ့အပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါတဲ့ အဆောက်အအုံတွေ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားခဲ့ရာမှာ အင်ဂျင်နီယာ ဟာဘီယာ အယ်လ် ဟီမိုင်ယာရီက ဒီအဆောက်အအုံတွေကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်တည်ဆောက်ဖို့ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု စတင်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး အေဂျင်စီလို တခြားအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဟာဘီယာ အယ်လ် ဟီမိုင်ယာရီ ဟာ အိုးလ် ဆာနာအာ မြို့ဟောင်းနဲ့ နိုင်ငံတဝန်းက လူနေအဆောက်အအုံတွေနဲ့ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံအတော်များများကို ပြန်လည် ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ ယူနက်စကိုက နေရာပေါင်း ၁၆၀,၀၀ ကျော်မှာ အပျက်အစီးတွေကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

ရှေးဟာင်းအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်ပယ်က သူ့ရဲ့လုပ်ဆောင်မှုတွေကြောင့် သမိုင်းဝင်နေရာတွေကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပေးခဲ့ရုံမက လူအတော်များများရဲ့ ဘဝအရည်အသွေးကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဟာဘီယာ အယ်လ် ဟီမိုင်ယာရီဟာ ဒေသခံတွေကိုလည်း ရိုးရာ လက်မှုအတတ်ပညာတွေ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး မိန်းကလေးငယ်တွေကို ဒီလုပ်ငန်းထဲ ဝင်နိုင်ခွင့် ရစေခဲ့ပါတယ်။

မဟီဒါ ဟေလီဆီလက်ဆီ, အီသီယိုးပီးယား

ဓာတ်ပုံဆရာ

ခမ်းခြောက်ကုန်တဲ့ မြစ်တွေနဲ့ ပြုန်းတီးကုန်တဲ့ စိုက်ခင်းတွေကို နောက်ခံထားရင်း အီသီယိုးပီးယား ဓာတ်ပုံဆရာမ မဟီဒါ ဟေလီဆီလက်ဆီဟာ သူ့နိုင်ငံမှာ ဆိုးရွားတဲ့ မိုးခေါင်ရေရှားမှုကြောင့် မိသားစုအများအပြားဟာ သူတို့ရဲ့ သမီးတွေကို အရွယ်မရောက်ခင် အိမ်ထောင်ပြုပေးကြရတဲ့အကြောင်း မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲ့ပါတယ်။ ဟေလီဆီလက်ဆီရဲ့ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွက် အာဖရိက ခေတ်ပြိုင်ဓာတ်ပုံဆု ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ရာသီဥတု ပြောင်းလဲလာမှု ပြဿနာရဲ့ ရလဒ်အဖြစ် အတင်းအဓမ္မ အိမ်ထောင်ချခံခဲ့ရတဲ့ အရွယ်မရောက်တဲ့ကလေးငယ် အရေအတွက်ဟာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မတိုင်ခင် ကမ္ဘာတဝန်း ၃ ပုံ ၁ ပုံ တိုးလာနိုင်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းတွေက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ဟေလီဆီလက်ဆီရဲ့ ဓာတ်ပုံပညာဟာ သူ့ကိုယ်တွေ့ အတွေ့အကြုံအရရော၊ သူနေ့စဉ် ကြုံတွေ့နေတဲ့ လူတွေရဲ့ ဘဝသမိုင်းနဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကနေ ရလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူ့လက်ရာ ဓာတ်ပုံရုပ်ရှင်ကို အခုနှစ် African Biennale of Photography ပြပွဲအပါအ၀င် နာမည်ကြီး ဓာတ်ပုံပြခန်းအများအပြားမှာ ပြသခံခဲ့ရပါတယ်။

မာရီယာ ထရီဇာ ဟော်တာ, ပေါ်တူဂီ

စာရေးဆရာနဲ့ သတင်းထောက် မာရီယာ ထရီဇာ ဟော်တာဟာ ပေါ်တူဂီက သြဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးရေးလှုပ်ရှားသူတွေထဲက တစ်ဦးဖြစ်သလို ဆုအများကြီးရထားတဲ့ စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး သူဟာ အထင်ကရ Novas Cartas Portuguesas (ပေါ်တူဂီ ပေးစာအသစ်များ) ဆိုတဲ့ စာအုပ်ကို ပူးတွဲရေးသားလို့ ကမ္ဘာမှာလည်း လူသိများတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်က ပေါ်တူဂီက အာဏာရှင်အစိုးရဟာ ၀တ္ထု၊ ကဗျာနဲ့ လိင်စိတ်ကြွစာအုပ်တွေကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဟော်တာနဲ့ ပူးတွဲ စာရေးဆရာတွေဟာ မဖွယ်မရာရေးသားဖော်ပြမှု၊ ‘သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် အလွဲသုံးစားမှုတွေ’နဲ့ စွပ်စွဲခံရပြီး တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။

‘’မာရီယာ သုံးယောက်’’လို့ လူတွေသိကြတဲ့ အဲဒီအမှုက သတင်းခေါင်းစည်းတွေမှာ ပါခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြမှုတွေ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

၁၉၇၄ ကာနေးရှင်းတော်လှန်ရေးမှာ အာဏာရှင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီးနောက် အဲဒီအမှုလည်း ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒီနှစ်ကလည်း အဲဒီသမိုင်းဝင်တော်လှန်ရေး အနှစ် ၅၀ ပြည့်နှစ်ဖြစ်ပါတယ်။

ခရစ္စတီနာ အက်ဆီ, လက်ဘနွန်

ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်

ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ခရစ္စတီနာ အက်ဆီဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်ပိုင်းတွေမှာ လက်ဘနွန်နိုင်ငံမှာ ကြီးပြင်းခဲ့တာပါ။ အဲဒီအချိန်ဟာ ပြည်တွင်းစစ်အပြီး တိုင်းပြည်အခြေအနေ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေက ခရစ္စတီနာကို စစ်ပွဲပဋိပက္ခအကြောင်း မှတ်တမ်းပုံတွေ ရိုက်ချင်လာအောင်၊ လူမသိတဲ့ စစ်ပွဲအကြောင်းတွေ စုဆောင်းရိုက်ယူချင်လာအောင် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာတော့ လက်ဘနွန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှာ အစ္စရေးရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သူအကြီးအကျယ် ဒဏ်ရာရခဲ့ရပြီး ဒီကြေကွဲစရာဖြစ်ရပ်ကြောင့် သူ့ဘဝ အပြောင်းလဲကြီး ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရပါတယ်။

ပေါက်ကွဲမှုအတွင်း သူ့ရဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် သတင်းထောက် အစ်စမ် အဗ္ဗဒူလာ သေဆုံးခဲ့ရပြီး တခြား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ၅ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ အက်ဆီရဲ့ ခြေထောက်တစ်ဖက် ဖြတ်ခဲ့ရပါတယ်။

ဒီအတွေ့အကြုံကြောင့် အက်ဆီဟာ သတင်းထောက်တွေ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားသူ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်မှာ အသက်ဆုံးခဲ့ရသူ သတင်းထောက်အားလုံးကို ရည်စူးဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပဲရစ်မြို့ အိုလံပစ် အားကစားပွဲမှာ မီးရှူးတန်ဆောင် ကိုင်ဆောင်ခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

ဆဗက်လာနာ အနိုခီနား, ရုရှား

လူ့အခွင့်ရေးလှုပ်ရှားသူ

ဆဗက်လာနာ အနိုခီနားဟာ ရုရှားမြောက်ပိုင်း ကော့ကေးဆပ်ဒေသ ဖြစ်တဲ့ မွတ်ဆလင် အများစုနေထိုင်ရာ ဥရောပအရှေ့ပိုင်းနဲ့ အာရှကြားဒေသ တစ်လွှားက အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်တွေကြောင့် ထွက်ပြေးလာသူတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကူညီပေးနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ တခြားအကူအညီပေးသူတွေနဲ့အတူ ၂၀၂၀ မှာ မာရမ် စီမံကိန်းကို ထူထောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ စီမံကိန်းဟာ ဒါဂစ်စတန်၊ ချေချင်းညာနဲ့ မြောက်ကော့ကေးဆပ် ဒေသတွေက အန္တရာယ်ကြုံနေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို ကယ်ဆယ်ဖို့၊ ယာယီနေထိုင်စရာပေးဖို့၊ ဥပဒေအကူအညီနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကူအညီပေးဖို့တွေကို ဆောင်ရွက်ပေးပါတယ်။

အနိုခီနားဟာ ၂၀၂၁ မှာ သူ့အိမ်ကို ချေချင်းနဲ့ ဒါဂစ်စတန် လုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေ ဝင်စီးပြီးတဲ့နောက် သူကိုယ်တိုင်လည်း ရုရှားကနေ ထွက်ပြေးခဲ့ပါတယ်။

မနှစ်တုန်းက အာဏာပိုင်တွေက သူ့ကို ရုရှားတပ်ဖွဲ့တွေကို အသရေဖျက်မှုနဲ့ အရေးယူပြီး ရာဇဝတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပါတယ်။

ထရေစီ အမ်မင်, ယူကေ

အနုပညာရှင်

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွေမှာ ထရေစီ အမ်မင်ဟာ My Bed နဲ့ The Tent တို့လို စိတ်ကိုနှိုးဆွတဲ့ လက်ရာတွေနဲ့ ထင်ရှားလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလက်ရာတွေက လူတွေကို သူတို့ရဲ့ လိင်မှုအတွေ့အကြုံတွေကို ပြန်စဥ်းစားသုံးသပ်ဖို့ လမ်းဖွင့်ပေးပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ကတည်းက သူဟာ အနုပညာလောကမှာ လျင်လျင်မြန်မြန် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရပြီး သူ့ရဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဖွင့်ဟဝန်ခံချက်ဟန်နဲ့ အတ္ထုပတ္တိဟန် လက်ရာတွေအတွက် ချီးကျူးခံခဲ့ရပါတယ်။

အခုဆိုရင် My Bed ကို လန်ဒန်မှာ ပြခဲ့တာ ၂၅ နှစ် ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး မီဒီယာတွေမှာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံစရာ အများကြီး ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ တစ်ချိန်တုန်းက ဗြိတိသျှအနုပညာလောကမှာ ဖောက်ထွက်ပုန်ကန်သူတစ်ဦးလို့ မြင်ခဲ့ကြရာကနေ သူ့ရဲ့ visual art အနုပညာအတွက် အခုနှစ်မှာ သူ့ကို ချားလ်စ်ဘုရင်က ဒိမ်း အမျိုးသမီးသူကောင်းဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ပါရမီရှင်သစ်တွေကို ပျိုးထောင်ဖို့အတွက် ထရေစီ အမ်မင် ဖောင်ဒေးရှင်းကို ယူကေက မားဂိတ်မှာ တည်ထောင်ထားပါတယ်။

အခုခေတ်မှာ မိန်းမ ဖြစ်ရတာ အစွမ်းရှိသမျှ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင် ရမယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ အခုချိန်ဟာ ပိုပြီးစုစည်းကြဖို့နဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ပိုပြီးတိုက်ပွဲဝင်ကြဖို့ အချိန်ပါပဲ။

ထရေစီ အမ်မင်

မာဂရီတာ ဘယ်ရီယန်းတို့စ်, အာဂျင်တီးနား

စွပ်ပြုတ် မီးဖိုချောင်တည်ထောင်သူ

စွပ်ပြုတ်မီးဖိုချောင်ကို လူ ၁၅ ဦးအတွက် ရည်ရွယ်စတင်ခဲ့ရာကနေ အခုဆိုတနေ့ကို လူ ၅၀၀၀ အထိကျွေးမွေးနိုင်တဲ့ အထိ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ မာဂရီတာ ဘယ်ရီယန်းတို့စ်ဟာ လူဦးရေ ၄၆ သန်းရဲ့ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းက ဆင်းရဲနေကြတဲ့ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံရဲ့ ငတ်မွတ်မှုတိုက်ဖျက်ရေး တစိုက်မတ်မတ်ကြိုးစားခဲ့တာတွေကြောင့် လူသိများပါတယ်။

တိုင်းပြည်ရဲ့ အဆင်းရဲဆုံးဒေသတစ်ခုမှာ မွေးဖွားခဲ့တဲ့သူဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသူပါ။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာတော့ လော့စ် ပိုင်တုန်းစ်လို့အမည်ရတဲ့ စွပ်ပြုတ်မီးဖိုချောင်တစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် နေ့ပိုင်းစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာ၊ ကျန်းမာရေးစင်တာ၊ အထည်ချုပ်သင်တန်းတွေနဲ့ စာကြည့်တိုက်တွေပါ ဖွင့်လှစ်နိုင်တဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခုအဖြစ် ကြီးထွားလာပါတယ်။

သူ့ရဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းဝန်ဆောင်မှုဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ထင်ရှားသူတွေရဲ့ အထောက်အပံ့တွေရရှိနေသလို နာမည်ကျော်ဘောလုံးသမား လီယွန်နယ်မက်စီကလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ ရှပ်အင်္ကျီတထည်ကို လေလံတင်ရောင်းချဖို့အတွက် ပေးခဲ့ပါသေးတယ်။

ပါလက်စတီယာ အလာကတ်, ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေများ

သတင်းသမား၊ ကဗျာဆရာ

အသက် ၂၂ အရွယ် ပါလက်စတီယာ အလာကတ်ဟာ ဂါဇာစစ်ပွဲ စဖြစ်ချိန်မှာ ဘွဲ့ရပြီးစ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲအစရက်တွေမှာ အစ္စရေးရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း သူ့တိုက်ခန်းထဲကနေ သူ့အခြေအနေတွေကို ဗီဒီယိုတွေ ရိုက်တင်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒါဟာ လူတွေကြား အကြီးအကျယ် ပြန့်သွားပြီး အင်စတာရမ်မှာ ဖော်လိုဝါ လေးသန်းထိရခဲ့ပါတယ်။ နောက်တော့ ဂါဇာက အဖြစ်အပျက်တွေ၊ ကဗျာတွေနဲ့ မှတ်တမ်းတွေလည်း တင်ပါတယ်။ "ဂါဇာရဲ့ မျက်လုံးများ " လို့ ခေါ်တဲ့ အဲဒီသတင်းမှတ်တမ်းတွေကို အခြေခံထားတဲ့ သူ့ရဲ့ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းကို မကြာခင် ဖြန့်ဝေတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အလာကတ်ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အတွက် One Young World Journalist အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ကမ္ဘာ့အစိုးရညီလာခံလို ကမ္ဘာ့စင်မြင့် ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ ပါလက်စတိုင်းတွေအရေး တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ဂါဇာက ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလမှာ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ လက်ဘနွန်နိုင်ငံ ဘေရွတ်မှာ မီဒီယာဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့အတွက် ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရပါတယ်။

ဖျော်ဖြေရေးနဲ့ အားကစား

အင်နာ မိုဂျာ , မာလီ

အနုပညာရှင်၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှု တိုက်ဖျက်ရေး လှုပ်ရှားသူ

ရာသီဥတုပြောင်းလဲလာမှု တိုက်ဖျက်ရေး လှုပ်ရှားသူ၊ ဂီတသမား၊ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူ အင်နာ မိုဂျာဟာ အမျိုးသမီးတွေ လိင်အင်္ဂါ ဖြတ်တောက်ခံရမှုကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကအစ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ရှေ့ဆောင်လမ်းပြမှုတွေအထိ စိန်ခေါ်မှုပေါင်းများစွာကို ရင်ဆိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

အာဖရိကအရှေ့ပိုင်းကနေ အနောက်ပိုင်းအထိ နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံ ဖြတ်ကျော်တည်ရှိနေတဲ့ ဆာဟာရ သဲကန္တာရရဲ့ တောင်ဘက်တည့်တည့်က ဆာဟယ် ဒေသမှာ သဲကန္တာရတွေ ကျယ်ပြန့်လာမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့နဲ့ မြေတွေ ပျက်စီး ပြုန်းတီးကုန်တာကို ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ အာဖရိကဒေသရဲ့ ကြီးမားတဲ့ ရည်မှန်းချက်အကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြထားတဲ့ The Great Green Wall ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကားကို အင်နာ မိုဂျာ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။

သဲကန္တာရ ကျယ်ပြန့်လာမှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိဉာဉ်သဘောတူချက်ရဲ့ ချစ်ကြည်ရေးသံတမန် တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူ မိုဂျာဟာ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲလာမှုဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေရဲ့ ဖွင့်ဟပြောဆိုချက်တွေကို အများသိအောင် လုပ်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အင်နာ မိုဂျာဟာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို အတုယူတတ်လာစေဖို့ရည်ရွယ်ပြီး ဆန်းသစ်တဲ့ နည်းပညာနဲ့ ဂိမ်းကစားနည်းပေါင်းစပ်ထားတဲ့ Code Green ဒစ်ဂျစ်တယ်အဖွဲ့တစ်ခုကို အမြတ်အစွန်းမယူဘဲ ပူးတွဲ တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်စွမ်းရှိမှုဟာ အမျိုးသမီး ကြီးငယ်တွေအတွက် စွမ်းရည် မြှင့်တင်ပေးရာ ရောက်ပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဖြေရှင်းနည်းတွေ ရလာစေပါတယ်။

အင်နာ မိုဂျာ

ဟာဒီကာ ကီအာနီ, ပါကစ္စတန်

အဆိုတော် နဲ့ တေးသီချင်းရေးသူ

ပါကစ္စတန်ရဲ့ အအောင်မြင်ဆုံး ဂီတကြယ်ပွင့်တဦးဖြစ်တဲ့ ဟာဒီကာ ကီအာနီ ဟာ ဂီတမျိုးစုံကိုသီဆိုနိုင်တဲ့ အသံရှင်ပါ။ သူဟာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာကိစ္စတွေမှာ တက်ကြွစွာပါဝင်လေ့ရှိလို့ လူသိများပါတယ်။

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ကစပြီး နာမည်ကျော်ကြားလာတဲ့သူဟာ တောင်အာရှရဲ့ အမျိုးသမီးပေါ့ဂ်ဂီတပြိုင်ပွဲကြောင့်ရော ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) မှာ ချစ်ကြည်ရေး သံတမန်ဖြစ်တာကြောင့်ပါ လူသိများပါတယ်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်တုန်းက ပါကစ္စတန်ရဲ့ဆိုးရွားတဲ့ ရေကြီးမှုကိုတုံ့ပြန်ဖို့အတွက် ကီအာနီဟာ Vaseela-e-Raah ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ဘလိုချီစတန် နဲ့ ပွန်ဂျက်တောင်ပိုင်းက ရေဘေးသင့်ပြည်သူတွေကို ထောက်ပံ့နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့ပါတယ်။

အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ပြည်သူတွေကို ကူညီဖို့ အများပြည်သူကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ သူ့ရဲ့အစီအစဉ်ကနေလည်း ရေဘေးသင့်ဒေသတွေမှာ အိမ်အလုံးရေ ၃၇၀ ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးခဲ့သလို အခြားအကူအညီတွေလည်း ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဖရီးဒါ မာဆာရာ ကူနီယာ, အင်ဒိုနီးရှား

ဟဲဗီးမက်တယ်လ်၊ ဂီတသမား

ကျားမနဲ့ ဘာသာရေး စံနှုန်းတွေကို စိန်ခေါ်သွေးတိုးစမ်းတာက ဟိဂျက်ဘ် ခေါင်းဆောင်းဆောင်းတဲ့ Voice of Baceprot ဟဲဗီးမက်တယ်လ် ဂီတအဖွဲ့ရဲ့ ပင်တိုင်အဆိုရှင်နဲ့ ဂီတာသမား ဖရီးဒါ မာဆာရာ ကူနီယာ လုပ်နေကျ အလုပ်တွေဖြစ်ပါတယ်။

အင်ဒိုနီးရှားက အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကား ဆန်ဒါနိစ် ဘာသာနဲ့ အင်္ဂလိပ်လို သီဆိုကြတဲ့ သူတို့ အဖွဲ့၀င် သုံးယောက်ရဲ့ သီချင်းစာသားတွေဟာ ယောက်ျားတွေ ကြီးစိုးမှုကို သူတို့ မနှစ်မြို့တာတွေကို ထင်ဟပ် ဖော်ပြပါတယ်။

သူတို့တွေ ဟဲဗီးမက်တယ်လ် လောကထဲကို ခြေချတဲ့အခါမှာ ရှေးရိုးစွဲပိုဆန်တဲ့ မွတ်ဆလင်တွေက ဆန့်ကျင်မှုတွေနဲ့ ကြုံခဲ့ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတို့ဂီတအဖွဲ့ဟာ အနောက်ဂျာဗားက သူတို့ ရွာကျောင်းမှာ စဖွဲ့ပြီး ရပ်တည်လာခဲ့တာ ၁၀ နှစ်ကျော် ရှိလာပါပြီ။ ဒီနှစ်မှာ သူတို့ အဖွဲ့ဟာ အင်္ဂလန် ဂလတ်စတန်ဘရီ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲမှာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒါဟာ အဲဒီ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲသမိုင်းမှာ ပထမဆုံးပါဝင်တဲ့ အင်ဒိုနီးရှား တီးဝိုင်းအဖွဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျစ်ရင်း (ထာနီယာ) ကျုံး, ချီလီ

စားပွဲတင်တင်းနစ်ကစားသမား

တရုတ်နိုင်ငံမှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းပြီးနောက် ချီလီနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု ကစားခဲ့တဲ့ စားပွဲတင် တင်းနစ်ကစားသမား ကျစ်ရင်းကျုံး ခေါ် ထာနီယာဟာ သူ့ရဲ့ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင်မှုကို ၂၀၂၄ ပဲရစ်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ သူ့အသက် ၅၈ နှစ်မှာ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီလိုဖြစ်ဖို့ အချိန်တွေ အတော်ကြာခဲ့ပါတယ်။ သူ့မိခင်က နည်းပြဖြစ်ပြီး သူ့အသက် ၁၂ နှစ်မှာတင် ပရိုဖက်ရှင်နယ် ကစားသမား ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ တရုတ်လက်ရွေးစင်အသင်းမှာ ပါဝင်ခဲ့ဖူးပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ချီလီကို ပြောင်းရွှေ့လာပါတယ်။ အားကစားလောကက ထွက်ပြီး အဲဒီမှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက် စီးပွားရေးကို ဇောက်ချလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ထာနီယာကျုံးကို ကစားပွဲထဲ ပြန်ရောက်လာပါတယ်။

၂၀၂၃ မှာ သူဟာ ချီလီအားကစားလောကမှာ အဆင့်အမြင့်ဆုံး အမျိုးသမီး ဖြစ်လာပါတယ်။ ချီလီကို ကိုယ်စားပြုပြီး တောင်အမေရိကချန်ပီယံရှစ်၊ ပန်အမေရိကအားကစားပြိုင်ပွဲတွေ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် သူ့ရဲ့ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးမက်ခဲ့တဲ့ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို အိပ်မက်ကို လက်တွေ့ဖြစ်လာပါတယ်။

ခလိုဝီ ကျောက်, ယူကေ

ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ

အော်စကာဆုရ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနဲ့ စာရေးဆရာ ခလိုဝီ ကျောက်ဟာ အသားရောင်ရှိသူ အမျိုးသမီးတွေထဲက အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲရဲ့ အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာဆုရတဲ့ ပထမဆုံးအမျိုးသမီးဖြစ်ပြီး အကယ်ဒမီသမိုင်းရဲ့ အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာ ဆုရ အမျိုးသမီး သုံးဦးထဲက တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဘေကျင်းမှာ မွေးခဲ့တဲ့ ကျောက်ဟာ ယူကေနဲ့ အမေရိကန်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါတယ်။ သူက သူ့ကိုယ်သူ သူဆုရဇာတ်ကား Nomadland (၂၀၂၀)ရဲ့ အဓိက အကြောင်းအရာဖြစ်တဲ့ လှည့်လည်နေထိုင်သူလို့ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ အစောပိုင်းရုပ်ရှင်တွေမှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေ ကနေ အခု မာဗယ်စကြဝဠာ ရုပ်ရှင်တွေအထိ အကွဲပြားဆုံး သရုပ်ဆောင်တွေကို ရိုက်ကူးခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ လူသားတွေကို ဘာတွေက ဆက်နွှယ်ထားသလဲဆိုတာ စိတ်အားထက်ထက်သန်သန် ခံစားပြသခဲ့ပါတယ်။

အခုနှစ်မှာ သူဟာ ရှိတ်စပီးယားခေတ်ကို အခြေခံရေးသားထားတဲ့ မက်ဂီအိုဖာရဲလ်ရဲ့ အောင်မြင်တဲ့ ဝတ္ထု ဟားမနက် ကို ရိုက်ကူးနေပြီး ဒါကို ၂၀၂၅ မှာ ပြသမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်မတို့ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လုပ်ငန်းကို ပုံစံမပြောင်းဘူးဆိုရင် ကျွန်မတို့လည်း အမျိုးသားတွေရဲ့စံနှုန်း အတိုင်းပဲ ဖြစ်ရမယ်လို့ ပြောနေသလိုပဲ။ အဲဒါက ကျွန်မတို့ရဲ့ အင်အားက မဟုတ်ဘူးလို့ ကျွန်မထင်တယ်။

ခလိုဝီ ကျောက်

ဇာကီရာ ခူဒါဒါဒီ, အာဖဂန်နစ္စတန်

မသန်စွမ်း တိုက်ကွမ်ဒိုကစားသမား

ဇာကီရာခူဒါဒါဒီဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပဲရစ်ပြိုင်ပွဲမှာ သမိုင်းဝင်ခဲ့ပါတယ်။ မသန်စွမ်းအိုလံပစ် ဒုက္ခသည်အသင်းရဲ့ ပထမဆုံး အားကစားသမားအနေနဲ့ ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့တာပါ။

သူဟာ မွေးရာပါ လက်တစ်ဖက် မပါဝင်သူပါ။ သူ့အသက် ၁၁ နှစ်ကနေစပြီး သူ မွေးဖွားတဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းဟီရတ်မြို့က လျှို့ဝှက် အားကစားခန်းမတစ်ခုမှာ တိုက်ကွမ်ဒိုကို သိုသိုသိပ်သိပ် စပြီး လေ့ကျင့်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ တာလီဘန်တွေ အာဏာပြန်ရခဲ့တာရဲ့ အကျိုးဆက်အဖြစ် သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး တိုကျိုမသန်စွမ်းအိုလံပစ် ဝင်ပြိုင်ဖို့အခွင့်အရေးဟာ အစောပိုင်းမှာ ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရတာပါ။

ဒါပေမယ့် နိုင်ငံတကာ မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ကော်မတီရဲ့ ကြားဝင်မှုနဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံရဲ့ ထောက်ပံ့မှုကြောင့် သူ အာဖဂန်နစ္စတန်ကနေ ဘေးမသီရန်မခ ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တာလီဘန်တွေ အာဏာပြန်ရပြီးတဲ့နောက် နိုင်ငံတကာ အားကစားပြိုင်ပွဲတစ်ခုမှာ ဝင်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး အာဖဂန် အမျိုးသမီး အားကစားသမား ဖြစ်လာပါတယ်။

ကျွန်မ ရဲ့ အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ်ဆီ ချီတက်ရတဲ့ ခရီးလမ်းဟာ အာဖဂန်အမျိုးသမီးတွေ၊ ဒုက္ခသည်အမျိုးသမီးတွေအပြင် အမျိုးသမီးတိုင်းရဲ့ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြတာပါပဲ။ အမျိုးသမီးတွေ မလုပ်နိုင်တဲ့အရာမရှိပါဘူး၊ အရှုံးမပေးဖို့ပဲ လိုတာပါ။

ဇာကီရာ ခူဒါဒါဒီ

ရှယ်ရွန် စတုန်း, အမေရိကန်

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်

ဟောလီးဝုဒ် ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့် ရှယ်ရွန် စတုန်း ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုအတွင်း ရုပ်ရှင်ပိတ်ကားပေါ်မှာ ပေါ်လာတလှည့်၊ ပျောက်ခါတလှည့် ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ပိုင်းနှစ်တွေမှာ Basic Instinct ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားနဲ့ နာမည်ကြီး လူကြိုက်များလာတဲ့ ရှာရွန် စတုန်းဟာ Total Recall၊ Casino လို ရုပ်ရှင်ပရိသတ်တွေအကြား ရေပန်းစားခဲ့တဲ့ ရုပ်ရှင်ကားတွေမှာ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ Casino ရုပ်ရှင်ကားမှာ ရှယ်ရွန် စတုန်း ရွှေကမ္ဘာလုံး ဆုဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး အော်စကာဆု ဆန်ခါတင်စာရင်းထဲလည်း ပါခဲ့ပါတယ်။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အလုပ်ကို ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ လုပ်ရင်း ရှယ်ရွန် စတုန်းဟာ ပရဟိတ အလုပ်တွေကိုလည်း အများကြီး လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ HIV ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရသူတွေကို ဖေးမကူညီ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုတွေအတွက် ရှာရွန် စတုန်းကို နိုဘယ်လ်ဆုအဖွဲ့က Peace Summit Award အပ်နှင်းခဲ့ပါတယ်။

အခုနှစ်အစောပိုင်းမှာ ရှာရွန် စတုန်းဟာ Golden Globe International Icon Award ဆု ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရပြီး နောက်ထပ် အောင်မြင်မှုတွေ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဝမ်းနည်းပူဆွေးမလား၊ ပျော်ရွှင်မှုကို ရွေးမလားဆိုရင် ပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီး မြင်နိုင်ဖို့ ပျော်ရွှင်မှုကိုပဲ ရွေးရမှာပေါ့။

ရှယ်ရွန် စတုန်း

အဲလဟာ ဆို့ရိုလ်, အာဖဂန်နစ္စတန်

အဆိုတော် နဲ့ တေးသီချင်းထုတ်လုပ်သူ

လူထုကြားကနေ အာဖဂန် အမျိုးသမီးတွေရဲ့အသံကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ချိန်မှာ အဆိုတော် အဲလဟာ ဆို့ရိုလ်က ပေါင်မုန့်၊ အလုပ် နဲ့ လွတ်လပ်ခွင့် လို့ အမည်ရတဲ့ ကြွေးကြော်သံသီချင်းကို ရေးသားပြီး ဖိနှိပ်မှုတွေအပေါ် တန်ပြန်မှုကို ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဒီသီချင်းကို အလ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံမှာ အောက်တိုဘာလတုန်းက ပထမဆုံး ကျင်းပတဲ့ အာဖဂန်အမျိုးသမီး ညီလာခံမှာ ပထမဆုံး ထုတ်ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

ရုပ်ရှင်၊ ပြဇာတ် နဲ့ ဂီတ ကဏ္ဍတွေက ဆုရအနုပညာရှင် သူဟာ သူ့ရဲ့ အနုပညာအလုပ်တွေကနေ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအကြောင်း အသိပညာပေးလေ့ရှိပါတယ်။

ဟာဇာရာဆိုတဲ့ လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်ကလာတဲ့ ဆို့ရိုလ် ကို နာမည်ကျော်အရည်အသွေးထုတ်ဖော်ရေး အစီအစဉ်ဖြစ်တဲ့ အာဖဂန်ကြယ်ပွင့်ကနေတဆင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ စတင်သိရှိလာကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂီတနဲ့အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့သူ့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်တုံ့ပြန်မှုတွေနဲ့ ကြုံခံရပြီး ၂၀၁၀ မှာ နိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာခဲ့ရပါတယ်။

ဟန် ဆေဘရီ, တူနီးရှား

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဟန် ဆေဘရီဟာ အာရပ်ရုပ်ရှင်လောကမှာ အကျော်ကြားဆုံး အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်တွေထဲက တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ထွက်ရှိတဲ့ “The Silences of the Palace” ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီး အသားပေး ရုပ်ရှင်ကားထဲက သူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ အခန်းဟာ တူနီးရှားနိုင်ငံက အမျိုးသမီးတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ လိင်နဲ့ လူမှုရေးရာတွေမှာ အသုံးချခံရမှုအကြောင်း ရိုက်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်မှာ ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် လုပ်ခွင့်ရတဲ့ ပထမဆုံး အာရပ်အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

မကြာသေးခင်က “Olfa's Daughters” ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားမှာ သူပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီရုပ်ရှင်ကားကို တူနီးရှားနိုင်ငံက ၂၀၂၄ ခုနှစ် အော်စကာ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုအတွက် အဆိုပြုခဲ့သလို အကောင်းဆုံးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကား အမည်စာရင်းထဲမှာ စကာတင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

ဂါဇာစစ်ပွဲမှာ စားနပ်ရိက္ခာ ဖြတ်တောက်ထားမှုကို စစ်လက်နက်တစ်ခုအနေနဲ့ အသုံးပြုနေတယ်လို့ ဆေဘရီက ဆိုပြီး ကန့်ကွက်တဲ့အနေနဲ့ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ရဲ့ ချစ်ကြည်ရေးသံတမန် အဖြစ်ကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။

ရှင်သန်နိုင်ဖို့တင်မဟုတ်ပါဘူး၊ နာကျင်မှုကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းပစ်ရမှာဖြစ်ပြီး…အခက်အခဲတွေကြားကနေ ရည်ရွယ်ချက်ရှာဖွေပြီး ပြန်တည်ဆောက်ရမှာပါ။

ဟန် ဆေဘရီ

မက်ဒီဆင် တဗ်လင်, ကနေဒါ

အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ နဲ့ မော်ဒယ်လ်

မက်ဒီဆင် တဗ်လင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားတဲ့ “ငါလည်းလုပ်နိုင်ပါတယ်” နာမည်နဲ့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုရုပ်သံဟာ ဒေါင်းဆင်ဒရုံးတွေရှိသူတွေအပေါ် တစ်ဖက်ပိတ်အမြင်တွေကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒီနှစ်မှာ ကမ္ဘာကျော်သွားခဲ့ပါတယ်။

ဒီအသိပညာပေးဗီဒီယိုကို ကြည့်ရှုသူသန်း ၁၅၀ ကျော်ခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်ကောင်းတွေနဲ့ ဒီရုပ်သံဟာ ကြော်ငြာနဲ့ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖန်တီးမှုနယ်ပယ်မှာ ဂုဏ်သတင်းကြီးတဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ကိန်းခြင်္သေ့များ ပွဲတော်မှာ ရွှေခြင်္သေ့ဆု အပါအဝင် ဆုတွေလည်း ဆွတ်ခူးခဲ့ပါတယ်။

မင်းသမီးနဲ့မော်ဒယ်လ် တဗ်လင်ဟာ နယူးရော့ခ်ဖက်ရှင်ပွဲမှာလည်း ပါဝင်ခဲ့သလို အမေရိကန်သမ္မတ ကလင်တန်တည်ထောင်တဲ့ Cliton Global Initiative ညီလာခံမှာလည်း အားလုံးအကျုံးဝင်ရေးခေါင်းစဉ်နဲ့ မိန့်ခွန်း ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး၊အသိပညာဖြန့်ဝေရေး နဲ့လူထုဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းတွေမှာ လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ဒေါင်းဆင်ဒရုံးတွေအပါအဝင် မသန်စွမ်းတွေကို ချီးမြှင့်တဲ့ Quincy Jones Exceptional Advocacy Award ကိုလည်း ရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဆုဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်ခဲ့တဲ့ “Who Do You Think I Am” နဲ့ 21 Questions ပေါ့ကတ်စ်တို့မှာလည်း အစီအစဉ် တင်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။

ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းဆိုတာက ကျွန်မတို့ ဝေဖန်ခံရရင်တောင် ဒါမှမဟုတ် လျစ်လျူရှု၊အထင်သေးခံရရင်တောင် ဘယ် တော့မှအရှုံးမ‌ပေးတာပါ။ ကျွန်မ ကိုယ်တိုင်ရော ဒေါင်းဆန်ဒရုံးအသိုင်းအဝိုင်း အတွက်ရော ဘယ်တော့မှ လက်မလျှော့ဘဲနဲ့ ယုံကြည်ရာကို ဆက်လုပ်သွားမယ်။

မက်ဒီဆင် တဗ်လင်

နိုဝဲလာ ဝီယားလာ နွက်ဒိုင်း, ဂါနာ

အာဖရိက ပေါ့ပ် ဂီတသမား

အဆိုတော်၊ သီချင်းရေးဆရာ နိုဝဲလာ ဝီယားလာ နွက်ဒိုင်း ဟာ သူ့ရဲ့ ဆစ်ဆာလာ ဘာသာစကားနဲ့ “လက်တွေ့လုပ်သူ” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတဲ့ “ဝီယားလာ” ဆိုတဲ့ အနုပညာအမည်နဲ့ လူကြိုက်များ ကျော်ကြားပါတယ်။

စတိုင်ကျကျ ဖက်ရှင်ထွင်တတ်သူ ဝီယားလာဟာ ဂါနာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းက သူ့ဇာတိဒေသရဲ့ ရိုးရာဓလေ့တွေကို ပုံဖော်ပြတဲ့ အဝတ်အစား၊ အဆင်အပြင်တွေကို သူကိုယ်တိုင် ဒီဇိုင်းထွင် ဖန်တီးပြီး စင်မြင့်ပေါ်မှာ ဝတ်ဆင်ဖျော်ဖြေလေ့ရှိပါတယ်။

သူ့ရဲ့ သီချင်းစာသားအတော်များများဟာ အာဖရိကန် အမျိုးသမီးတွေ အသုံးချခံနေရပုံတွေကို မီးမောင်းထိုး ဖော်ပြလေ့ရှိပါတယ်။ ဝီယားလာဟာ အရွယ်မရောက်သေးသူ ကလေးငယ်တွေ အဓမ္မ အိမ်ထောင်ချခံနေရမှုကို ဟန့်တားနိုင်ဖို့ ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီတွေ၊ ဂါနာ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

ဝီလားလာဟာ သူ့ရဲ့ ဇာတိ ဖန်ဆီမြို့မှာ အလုပ်ဖန်တီးပေးဖို့နဲ့ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း ရှိလာစေဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး အနုပညာခန်းမ တစ်ခု၊ ရေဒီယိုအသံလွှင့်ဌာနတစ်ခုနဲ့ စားသောက်ဆိုင် တစ်ဆိုင် ဖွင့်ပေးထားပါတယ်။

ဗင်းနက်ရှ် ဖိုးဂတ်, အိန္ဒိယ

နပန်းသမား

အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ သုံးကြိမ်ဝင်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ ဗင်းနက်ရှ် ဖိုးဂတ်ဟာ အိန္ဒိယရဲ့ ဆုအများဆုံးရထားတဲ့ နပန်းသမားတွေထဲက တစ်ယောက်ပါ။ သူဟာ အားကစားပြိုင်ပွဲတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအတွက် ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ဝေဖန်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဓနသဟာယပြိုင်ပွဲနဲ့ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတေမှာ ဆုတွေ ရထားပါတယ်။

ဒီနှစ်မှာ ဖိုးဂတ်ဟာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲကို တက်ရောက်နိုင်ခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယရဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး နပန်းသမား ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်စစ်ဆေးမှုမှာ မအောင်မြင်ဘဲ ပြိုင်ပွဲကထွက်ခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ သူဟာ အားကစားကနေ အနားယူပြီး နိုင်ငံရေးလောကထဲ ဝင်ခဲ့ပါတယ်။

ကျားမ ခွဲခြားမှုအကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောတတ်တဲ့ ဖိုးဂတ်ဟာ အိန္ဒိယ နပန်းသမားတွေက သူတို့အဖွဲ့အချုပ် ခေါင်းဆောင်ကို လတွေ ချီပြီး ဆန္ဒပြမှုမှာ ထင်ရှားခဲ့ပါတယ်။ နပန်းအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဘာရစ်ဂျ် ဘူရှန်ဆင်းဟာ အမျိုးသမီး အားကစားသမားတွေကို လိင်ထိပါးစော်ကားတယ်လို့ စွပ်စွဲခံရပြီး သူကတော့ ဒါကို ငြင်းပါတယ်။

ဆန္ဒပြနေတဲ့ ဖိုးဂတ်တို့ကို ရဲတွေက ထိန်းသိမ်းလိုက်ချိန်မှာ ဆန္ဒပြမှုဟာ မီဒီယာတွေထက် ရောက်သွားခဲ့ပါတယ်။

မသာယာတဲ့ နေ့တစ်နေ့ ကြုံပြီးရင် ကိုယ့်ဘာသာ ပြန်ရုန်းထပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နားလည်လက်ခံပေးနိုင်တာက ဒူပေနာပေခံနိုင်စွမ်း ဆိုတာပါပဲ။

ဗင်းနက်ရှ် ဖိုးဂတ်

အဲလစ်ဆင် ဖီးလစ္စ, အမေရိကန်

ပြေးခုန်ပစ်အားကစားသမား

စံချိန်တင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု အခု ၂၀ နဲ့ အိုလံပစ် ၁၁ ခု ရခဲ့တဲ့ အဲလစ်ဆင် ဖီးလစ္စဟာ ပြေးခုန်ပစ်သမိုင်းမှာ ဆုအများဆုံး ရသူဖြစ်ပါတယ်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန် သွေးဆိပ်တက်ပြီး သူ့သမီးလေးကို လမစေ့ဘဲ မွေးခဲ့ရပြီးနောက် သူဟာ မိခင်ကျန်းမာရေး လှုပ်ရှားမှုကို တက်တက်ကြွကြွ လုပ်ရှားသူ ဖြစ်လာပါတယ်။ အခု သူဟာ အမေရိကန်က လူမည်းအမျိုးသမီးတွေအတွက် ကျန်းမာရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်ရေး လုပ်ဆောင်ဖို့ မယ်လင်ဒါ ဖရန့်ချ်ဂိတ်စ်အဖွဲ့ကနေ ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ ရထားပါတယ်။

အားကစားကနေ အနားယူသွားပြီဖြစ်တဲ့ သူဟာ ၂၀၂၄ ပဲရစ် အိုလံပစ်ပွဲမှာ အိုလံပစ်အားကစားရွာတွေရဲ့ ပထမဆုံး ကလေးပြုစုခန်း ထည့်နိုင်ဖို့ လုပ်ခဲ့ရာမှာ အရေးပါသူ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီနှစ်မှာလည်း သူဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ - အားကစားသမား ကော်မရှင်အဖွဲ့ထဲမှာ ရွေးချယ်ခံရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမျိုးသမီး အားကစားကို အဓိကထားတဲ့ သူ့ကိုယ်ပိုင် အားကစားစီမံခန့်ခွဲမှု ကုမ္ပဏီကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်ရှိမှုဆိုတာ ကြမ်းတမ်းမှုတွေကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်တာ၊ အတားအဆီးတွေကို ရှေ့ကိုတက်ဖို့ တွန်အားအဖြစ်ပြန်သုံးပြီး ခွန်အားနဲ့ လှလှပပ ဖြတ်ကျော်နိုင်တာမျိုးပါ။

အဲလစ်ဆင် ဖီးလစ္စ

ဂျုံး ခယ်လီမို မယ်လီ, ကင်ညာ/ရိုမေးနီးယား

တာဝေးအပြေးသမား

တာဝေးအပြေးအားကစားမှာ အောင်မြင်မှုတွေရနေတဲ့ ဂျုံး ခယ်လီမို မယ်လီဟာ ကင်ညာမှာမွေးတဲ့ ရိုမေးနီးယား အိုလံပစ်မယ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနှစ်ရဲ့ ဥရောပချန်ပီယံရှစ်ရဲ့ မာရသွန်တစ်ဝက်ပြိုင်ပွဲမှာ ငွေတံဆိပ်ဆု ရခဲ့ပါတယ်။

အားကစားနဲ့ နာမည်ရတဲ့အပြင် သူဟာ ကျားမခွဲခြားအကြမ်းဖက်မှုကနေ အသက်မသေဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ကိုယ်တွေ့အတွေ့အကြုံတွေကို အသုံးပြုပြီး အားကစားသမားတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို မီးမောင်းထိုးပြဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ သူနဲ့ ကစားဖော် အပြေးသမားလည်းဖြစ် ကမ္ဘာ့စံချိန်ရှင်လည်းဖြစ်တဲ့ အက်ဂနက်စ် တီးရော့ပ် အသတ်ခံရမှုဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း တခြားကင်ညာအားကစားသမားတွေနဲ့အတူ “တီးရော့ပ်ရဲ့ နတ်သမီးများ”ဆိုတဲ့ အဖွဲ့ကို ပူးတွဲ တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီနှစ်က အိုလံပစ်မယ် ရီဘက်ကာ ချက်ပ်တက်ဂေ အသတ်ခံရတဲ့နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ကင်ညာမှာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်သတ်ဖြတ်မှုတွေအပေါ် ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်ကြဖို့ သူ့ရဲ့ ပါတနာဟောင်းက ထပ်ပြီးတိုက်တွန်းဆော်သြနေပါတယ်။

ကျွန်မတို့ရဲ့ နာကျင်မှုတွေက ဇာတ်လမ်းအဆုံးမဟုတ်သေးဘဲ ကြီးမားတဲ့အရာတွေရဲ့ အစပဲ ရှိသေးတယ်လို့ ကျွန်မတို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့အချိန်က စစ်မှန်တဲ့အပြောင်းအလဲ အစပြုချိန်လို့ ကျွန်မတို့ ယုံကြည်တယ်။

ဂျုံး ခယ်လီမို မယ်လီ

ဂက်ဘီ မိုရီနို, ဂွာတီမာလာ

ဂီတသမား

လက်တင်ဂီတလောကရဲ့ နာမည်ကြီး တေးရေးအဆိုတော်တဦးဖြစ်တဲ့ ဂွာတီမာလာနိုင်ငံသူ ဂက်ဘီ မိုရီနို ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဂရမ်မီမှာ အကောင်းဆုံးလက်တင်ပေါ့ပ်တေး အယ်လ်ဘမ်ဆုရရှိခဲ့ပြီး ဂီတလမ်းကြောင်းကို ထိုးဖောက်လာနိုင်ခဲ့သူပါ။

ဘာသာစကားနှစ်မျိုးနဲ့ သီဆိုလေ့ရှိပြီး အမေရိကန် ယဥ်ကျေးမှု၊ စိတ်ဝိဉာဥ်၊ လက်တင်ရိုးရာတေးအငွေ့အသက်နဲ့ ခံစားချက်အပြည့်ရှိတဲ့အသံတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ သူ့ဂီတမှာ ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်ကြွယ်ဝတယ်ဆိုတာကို ထင်ဟပ်ပြသနေပါတယ်။

မိုရီနိုဟာ ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးအသိပညာပေးဖို့ ကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ အတွက် ဂွာတီမာလာနိုင်ငံက ပထမဆုံးချစ်ကြည်ရေးသံတမန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောင်းပြင်ပရောက် မိန်းကလေးနဲ့ ယောကျာ်းလေးဦးရေ ၂.၇ သန်းလောက်အထိရှိတဲ့ နိုင်ငံပညာရေးစနစ်မှာ အရည်အသွေးမီပညာရေးဆိုင်ရာ ကိရိယာတွေ ပိုမိုသုံးစွဲနိုင်ဖို့အတွက် လှုပ်ရှားမှုတခုကိုလည်း လတ်တလော စလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ကင်မ် ယဲဂျီ, တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ

အိုလံပစ် သေနတ်ပစ် အားကစားမယ်

နှစ်လိုစရာကောင်းမှုနဲ့ သေနတ်ပစ် ကျွမ်းကျင်ဆု ဆွတ်ခူးခဲ့မှုတွေကြောင့် အခုနှစ်မှာ ကင်မ် ယဲဂျီ ကို ကမ္ဘာက အာရုံစိုက်မိခဲ့ကြပါတယ်။

ဇူလိုင်လတုန်းက သူရဲ့ ပထမဆုံးအကြိမ် အိုလံပစ် အားကစားပွဲမှာ ကင်မ် ယဲဂျီ ဟာ အမျိုးသမီး ၁၀ မီတာ ပစ္စတို သေနတ်ပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ငွေတံဆိပ်ဆု ဆွတ်ခူးရခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမတိုင်ခင် လပိုင်းလောက်ကလည်း အမျိုးသမီး ၂၅ မီတာ ကမ္ဘာ့ စံချိန် ချိုးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဗီဒီယိုပုံတွေ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ စွမ်းရည်ကို လူတွေ ချီးကျူးနေကြရုံသာမက သိပ္ပံရုပ်ရှင်ကားတွေထဲမှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ မျက်မှန်မျိုး တပ်ထားပြီး ပစ်မှတ် အတိအကျကို သွေးအေးအေးနဲ့ အာရုံစူးစိုက်နေတဲ့ ကင်မ် ယဲဂျီရဲ့ အပြုအမူတွေက လူတွေအကြား ရေပန်းစားသွားခဲ့ပါတယ်။

ကင်မ် ယဲဂျီဟာ မိခင်ဘဝ တာဝန်ဝတ္တရားတွေအပေါ် သူ့ရဲ့ အမြင်ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ပါတယ်။ အခုအခါ ၆ နှစ်အရွယ် သမီးငယ်ကို အချိန်ပေးဖို့အတွက် အားကစားလောကကနေ ခေတ္တ နားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အားကစားကနေတဆင့် ကျွန်မတို့က ခံနိုင်ရည်စွမ်း၊ အဖွဲ့လိုက် ဆောင်ရွက်မှု၊ စိတ်ပိုင်းဖြတ်မှုတွေကို ထုတ်ပြလေ့ ရှိပါတယ်။ ကျွန်မအမြင်မှာတော့ လူမှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်လာဖို့ဆိုတာ ကစားကွင်းထဲကထက် အများကြီးကျော်လွန် လုပ်ဆောင်ဖို့လိုတယ်ဆိုတာ သိနားလည်ထားသင့်ပါတယ်။

ကင်မ် ယဲဂျီ

ရေး, ယူကေ

အဆိုတော်

အဆိုတော်၊ သီချင်းရေးသူ ရေး ဟာ အခုနှစ် Brit Awards ဆုပေးပွဲမှာ သူဆန်ခါတင် အမည်စာရင်းဝင်ခဲ့တဲ့ ဆု ၇ ခုထဲက ၆ ခုကို ဆွတ်ခူးရခဲ့ပြီး သီချင်းရေးသူဆုကို ပထမဆုံး ဆွတ်ခူးနိုင်တဲ့ အမျိုးသမီးအဖြစ် သမိုင်းတွင်လာခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ ရေးဟာ သူ့သီချင်းအယ်လ်ဘမ် ထုတ်ဖို့ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ သူ့နဲ့စာချုပ်ချုပ်ထားတဲ့ Polydor ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနဲ့ ၇ နှစ်ကြာ အမှုဖြစ်နေတယ် ဆိုတာကို ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ကနေ ဖွင့်ချပြခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာတော့ ရေး က သူ့ကိုယ်သူ သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက အနုပညာရှင်အဖြစ် သူ့ရဲ့ My 21st Century Blues ဆိုတဲ့ သီချင်း အယ်လ်ဘမ်ကို ထုတ်ခဲ့ရာမှာ ဝေဖန် အကဲခတ်သူတွေရဲ့ ချီးကျူးမှုကို ခံခဲ့ရသလို ပရိသတ်ရဲ့ အားပေးမှုကြောင့် ရောင်းအားလည်း ကောင်းခဲ့ပါတယ်။

လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားနှောင့်ယှက်မှု၊ မူးယစ်ဆေး သုံးစွဲမှု၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် အသွင်အပြင်အပေါ် မဝံ့မရဲစိတ်ဖြစ်မှု အပါအဝင် ဂီတလုပ်ငန်းလောကမှာရော၊ အပြင်လောကမှာပါ သူကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေအကြောင်း ရေး က ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။ သီချင်းရေးသူတွေအတွက် ငွေကိုလည်း မျှမျှတတ ပေးကြဖို့ကို သူက တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

နာအိုမီ ဝါတာနာဘဲ, ဂျပန်

ဟာသသရုပ်ဆောင်

ဂျပန်က အထင်ရှားဆုံး ဆယ်လီတွေထဲက တစ်ယောက်အနေနဲ့ နာအိုမီ ဝါတာနာဘဲဟာ မျိုးဆက်သစ် အမျိုးသမီး ဟာသသရုပ်ဆောင်တွေအတွက် လမ်းသစ်ဖောက်ခဲ့ပါတယ်။

အဓိက သရုပ်ဆောင်အနေနဲ့ သရုပ်ဆောင်တာတွေနဲ့ အောင်မြင်တဲ့ ဟာသဇာတ်လမ်းတိုတွေ ဖန်တီးပြီး အမျိုးသားတွေ ကြီးစိုးထားတဲ့ ဂျပန် ဟာသ လောကရဲ့ အတားအဆီးကို ချိုးဖျက်ပြခဲ့ပါတယ်။

ဝါတာနာဘဲဟာ ဂျပန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပုံစံတစ်မျိုးတည်း လက်ခံထားတာတွေကိုလည်း အမြင်ပြောင်းလာဖို့ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ပိုချာ ခါဝါအိ- "ပြည့်ပြည့်ဖောင်းဖောင်း နဲ့ ချစ်စရာ" လို့ ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာကို အကောင်းမြင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်က ဆိုက်ကြီး အဝတ်အထည် အမှတ်တံဆိပ်တွေထဲက တစ်ခုကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန် ရုပ်သံနဲ့ ဇာတ်ကားတွေမှာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အခု သူဟာ အမေရိကန်ကို ပြောင်းလာပြီး ကမ္ဘာ့ဟာသ ဇာတ်ခုံကို ထိုးဖောက်လာပါပြီ။

ဘယ်လို ဆက်ပြီးတောင့်ခံလဲဆိုတော့… ကျွန်မကို မကြိုက်ကြဘူးလား၊ ဟုတ်ပြီ။ ကျွန်မကို အချိန်တစ်နှစ်လောက်ပေး။ ရှင်တို့ စိတ်ပြောင်းသွားအောင် ကျွန်မ လုပ်ပြမယ် ဆိုတာမျိုးပေါ့။ ကျွန်မ အဲဒီလိုပဲ အမြဲစိတ်ထားတယ်။

နာအိုမီ ဝါတာနာဘဲ

ရေဘက္ကာ အန်ဒရာဒေ, ဘရာဇီး

ကျွမ်းဘားကစားသမား

ကျွမ်းဘားမယ် ရေဘက္ကာ အန်ဒရာဒေဟာ အိုလံပစ်ဆု ၆ ဆု ရခဲ့ပြီး ဘရာဇီးနိုင်ငံရဲ့ အိုလံပစ် ဆုတံဆိပ် အများဆုံးရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဆုတံဆိပ် ၉ ခုလည်း ဆွတ်ခူးရထားပါတယ်။

သူဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပဲရစ် အိုလံပစ်ပွဲမှာ ကြမ်းပြင် ကျွမ်းဘားပြိုင်ပွဲမှာ ရွှေတံဆိပ်ဆု ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ ဆုတံဆိပ်အများဆုံးရထားသူ ကျွမ်းဘားမယ် ဆီမုန်း ဘိုင်းလ်စ်ကို ကျော်တက်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဆုတံဆိပ်ပေးပွဲ အခမ်းအနားမှာ ဆီမုန်း ဘိုင်းလ်စ်နဲ့ အမေရိကန် ကျွမ်းဘားမယ် ဂျော်ဒန် ချိုင်းလ်စ်တို့က ရေဘက္ကာ အန်ဒရာဒေကို ဦးညွှတ်ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီအပြုအမူက လူတွေအကြား ရေပန်းစားသွားခဲ့ပြီး အခုနှစ် အိုလံပစ်ပွဲရဲ့ အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုလို ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

မောင်နှစ်မ ၈ ယောက်ထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်သူ ရေဘက္ကာ အန်ဒရာဒေ ဟာ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်အထိ ဆောင်ပေါလိုမြို့အပြင်ဘက် ကျူးကျော်ရပ်ကွက် နေအိမ်ကနေ ကျွမ်းဘားသင်တန်းတွေဆီ ခြေလျင်လျှောက်ခဲ့ရပြီး သူ့ရဲ့ တစ်ကိုယ်ရည်မိခင်က တစ်အိမ်တက်ဆင်း သန့်ရှင်းရေးအလုပ် လုပ်ပြီး သူ့ကျွမ်းဘားသင်တန်းခအတွက် ငွေရှာခဲ့ရပါတယ်။

သူဟာ ဆိုးဝါးတဲ့ ဒဏ်ရာအများအပြား ရခဲ့ပေမဲ့ ပြန်လည် ခေါင်းထောင်လာနိုင်ခဲ့ပြီး စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ကြဖို့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော် ပြောခဲ့ပါတယ်။

ကြံကြံခံနိုင်စွမ်းဆိုတာ ဖြစ်လာသမျှကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းတယ်ဆိုတာနဲ့ အခြေအနေတွေ အရမ်းဆိုးရွားနေတာတောင် ကျွန်မအဖွဲ့တွေကို အပြုသဘောဆောင် မြင်နိုင်အောင် ကူညီပေးတာကို ခေါ်တာပါ။

ရေဘက္ကာ အန်ဒရာဒေ

ထရေစီ အော့တို, အမေရိကန်

မြားပစ်အားကစားသမား

ထရေစီအော့တိုဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တုန်းက အိမ်မှာ ရည်းစားဟောင်းရဲ့တိုက်ခိုက်ခံရတာကြောင့် ရင်ဘတ်အောက်ပိုင်း မလှုပ်ရှားနိုင်တော့ဘဲ ဘယ်ဘက်မျက်လုံးလည်း ကွယ်သွားခဲ့ရပါတယ်။ သူက ကိုယ်ကာယ ကြံ့ခိုင်မှု သရုပ်ပြ မော်ဒယ်လ်တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သူမို့ နဂိုအတိုင်းလှုပ်ရှားနိုင်အောင်လုပ်မယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်မှာတော့ အော့တိုဟာ သူတစ်ခါမှမကစားဖူးတဲ့ မြားပစ်အားကစားကို စစမ်းခဲ့ပါတယ်။ တစ်ခါမှမြားမပစ်ဖူးပေမဲ့ စပစ်လိုက်တဲ့ ပထမဆုံးမြားက ပစ်မှတ်ထိသွားချိန်မှာတော့ ဒီအားကစားကို စွဲလမ်းခဲ့ရပါတော့တယ်။

ဒီနှစ် ပဲရစ်မှာ သူ့ဘဝရဲ့ပထမဆုံး မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။ သူက မသန်စွမ်းမှုကြောင့် မြားကို ပါးစပ်နဲ့ကိုက် လေးတင်ပြီး ပစ်လွှတ်ခဲ့ပါတယ်။

အော့တိုက သူ့ရဲ့အတွေ့အကြုံကိုအခြေခံပြီး အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုကလွတ်မြောက်လာသူတွေကို အသိပညာ ပေးတဲ့အလုပ်လုပ်လာတာ ၅ နှစ်နီးပါးရှိပါပြီ။

နိုင်ငံရေးနဲ့ အသိပညာဖြန့်ဝေမှု

လာတီရှာ မက်ခရူဒန် , အိုင်ယာလန်

အိုင်ယာလန် ထရာဗလာ လှုပ်ရှားမှု တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ

လာတီရှာ မက်ခရူဒန်ဟာ အသက် ၂၀ ပဲရှိပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ အိုင်ယာလန် ထရာဗလာ (ဌာနေလူမျိုးစု ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ) လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှာ ရဲရင့်တဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးအဖြစ် သူ့ကို လူတွေ သိနေကြပါပြီ။

အိုင်ယာလန် ထရာဗလာ လှုပ်ရှားမှု ဆိုတဲ့အဖွဲ့မှာ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး အိုင်ယာလန်က လူနည်းစု လူမျိုးစုတွေကြား မပြောရဲ မထိရဲကြတဲ့ ကိစ္စရပ်တွေကို တိုက်ဖျက်ချင်နေပါတယ်။ သူကိုယ်တိုင် အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု ခံခဲ့ရသူတစ်ဦးအဖြစ် သူ့အသံကို အသုံးချပြီး အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်နေပါတယ်။

ဂဲလ်ဝေးတက္ကသိုလ်က ဥပဒေကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မက်ခရူဒန်ဟာ အိုင်ယာလန် ထရာဗလာ လှုပ်ရှားမှု နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာလူငယ်ဖိုရမ်၊ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ အမျိုးသမီး ကောင်စီ နဲ့ ထရာဗလာ အထောက်အကူပြုအဖွဲ့ မင်ကန်းစ် ဝှီဒန်တို့မှာ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၉ မှာ ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲမှာ ဝင်ပြိုင်ဖို့နဲ့ အိုင်ယာလန်အနာဂတ်အတွက် အပြောင်းအလဲတွေ ယူဆောင်ပေးနိုင်ဖို့ သူ မျှော်လင့်နေပါတယ်။

ကာရှာ ဂျက်ကလင်း နာဘာဂက်ဆီရာ , ယူဂန်ဒါ

မတူကွဲပြားမှုနဲ့ အားလုံးပါဝင်ရေး လှုပ်ရှားသူ

လိင်တူချင်းကြိုက်တာက ယူဂန်ဒါမှာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ထောင်ဒဏ်ထိ ကျခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို ဖိနှိပ်တဲ့ဥပဒေတွေကို ပြောင်းလဲဖို့ LGBTQ+ အရေး လှုပ်ရှားသူ ကာရှာ နာဘာဂက်ဆီရာက တိုက်ပွဲဝင်နေပါတယ်။

သူကိုယ်တိုင် လိင်တူချစ်သူဖြစ်တယ်ဆိုတာ လူသိရှင်ကြား ကြေညာထားတဲ့ နာဘာဂက်ဆီရာဟာ အာဖရိကတစ်လွှား LGBTQ+ တွေအပေါ် မကောင်းတဲ့အရာလို့ ယူမှတ်နေမှုကို တိုက်ဖျက်ဖို့အရေးမှာ သူ့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်က ကြီးမားတဲ့ ထိရောက်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

LGBTQ+ တွေကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ပြောဆိုမှုတွေအပေါ် သတင်းစာတွေနဲ့ ယူဂန်ဒါအစိုးရတို့ကို နာဘာဂက်ဆီရာက အောင်အောင်မြင်မြင် တရားစွဲဆိုနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လိင်တူချစ်ခင်မှုကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဥပဒေတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ယူဂန်ဒါတရားရုံးတွေမှာ နှစ်ကြိမ်တိုင် ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိလည်း ၂၀၂၃ အက်ဥပဒေတစ်ခုကို ကန့်ကွက်ထားပါတယ်။

သူဟာ ယူဂန်ဒါက အန်ကွန်ဘာတက္ကသိုလ်ကနေ စီးပွားရေးဘွဲ့ယူခဲ့ပြီး စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှာလည်း ဖဲလိုးရှစ်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကုလသမဂ္ဂ၊ ဥရောပပါလီမန်နဲ့ အာဖရိက ကော်မရှင်တို့လို အဆင့်မြင့်ဖိုရမ်တွေမှာ မတူကွဲပြားမှုနဲ့ဆိုင်တဲ့ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားမှုလုပ်ငန်းတွေမှာလည်း သူ ပါဝင်ထားပါတယ်။

အမန်ဒါ ဇူရာဝေါ့စကီး , အမေရိကန်

မျိုးဆက်ပွားအခွင့်အရေးဆောင်ရွက်သူ

၂၀၂၂ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ အမန်ဒါဇူရာဝေါ့စကီးရဲ့ ကိုယ်ဝန်ဟာ အချိန်မတန်ခင် ရေမွှာပေါက်ခဲ့တာကြောင့် သူ့ သန္ဓေသားလေး အသက်မရှင်နိုင်ဘူးလို့ ဆရာဝန်တွေက ပြောပေမဲ့ သူ့ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့် နှောင့်နှေးနေခဲ့ပါတယ်။

ဇူရာဝေါ့စကီးက တက္ကဆက်မှာ နေထိုင်တာပါ။ အဲဒီမတိုင်ခင် ၂ လက တရားရုံးချုပ်က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့် Roe v Wade ဥပဒေကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး လူနာအတွက် အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ ကိစ္စကလွဲပြီး သူတို့ပြည်နယ်မှာ အဲဒီလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို တားမြစ်ထားပါတယ်။ နောက်သုံးရက်ကြာတော့ သူ့မှာအသက်အန္တရာယ်နဲ့နီးကပ်တဲ့အခြေအနေ ကြုံခဲ့ရပါတယ်။ ‌နောက်ဆုံးမှာတော့ သူမရဲ့ အသက်အန္တရာယ်ကြောင့်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၃ မှာ ဇူဝါစကီးအပါအဝင် သူလို ကြုံရတဲ့ အမျိုးသမီး ၁၉ ဦးက ပြည်နယ်ကို တရားစွဲပါတယ်။ ဒါဟာ Roe v Wade ဥပဒေ ပြောင်းသွားပြီးနောက် အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့် ငြင်းပယ်ခံရမှုအတွက် ပထမဆုံး တရားရုံးရောက်လာတဲ့အမှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တက္ကဆက် တရားရုံးချုပ်က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့် တားမြစ်ထားတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စွဲဆိုတဲ့အမှုကို ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။

အခုတော့ သူက “နိုင်ငံတွင်း မျိုးဆက်ပွားမှုအခွင့်အရေးများ ပြန်လည်ရရှိရေးနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး” အတွက်ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်မယ်လို့ ကတိပြုထားပါတယ်။

အိုင်နက် ဇန်းဂူကာ , အစ္စရေး

ဓားစာခံများ လွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားသူ

ဓားစာခံများ လွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားသူဖြစ်သလို တစ်ကိုယ်ရည် မိခင် ဖြစ်တဲ့ ဇန်းဂူကာ ရဲ့ ၂၄ နှစ်အရွယ် သား ဖြစ်သူ မာတန် ဟာ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်က ဟားမတ်စ်ဦးဆောင်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။ သားဖြစ်သူရဲ့ လက်တွဲဖော် အိုင်လန်နာကလည်း သီးခြား ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးအကျဉ်းသားလဲလှယ်မှုမှာမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်ကစပြီး သူဟာ ဓားစာခံအကျပ်အတည်းကို အဆက်မပြတ်အာရုံစိုက်ခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်တွေကို အရေးယူဖို့နဲ့ အပတ်တိုင်း ဆန္ဒပြဖို့ လူထုကို ဆော်သြခဲ့ပါတယ်။

ဇန်းဂူကာဟာ ဝန်ကြီးချုပ် ဘန်ဂျမင်နေတန်ညာဟုရဲ့ အာဏာရပါတီကို အရင်က မဲပေးခဲ့ဖူးပေမဲ့ ဓားစာခံတွေကို အိမ်ပြန်ပို့နိုင်ရေး နည်းလမ်းရှာဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး အစ္စရေးအစိုးရကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဝေဖန်သူ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ကျန်နေသေးတဲ့ ဓားစာခံတွေ လွတ်မြောက်လာနိုင်ဖို့အတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် တစ်ရပ် လုပ်ဖို့ကိုလည်း သူက တောင်းဆိုနေပါတယ်။

အန်း ချူမပွန်း (ဝါဒဒို), ထိုင်း

LGBTQ+ အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူ

ထိုင်းနိုင်ငံဟာ အခုနှစ်မှာ လိင်တူလက်ထပ်ထိမ်းမြားခွင့် ဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့တဲ့ အရှေ့တောင်အာရှရဲ့ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာတာက လိင်တူသမဂ္ဂ က အန်း ဝါဒဒို ချူမပွန်းအတွက် ဂုဏ်ယူစရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

သူဟာ အောက်လွှတ်တော်မှာရော အထက်လွှတ်တော်မှာပါ ဥပဒေရေးရာသုံးသပ်သူအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပါလီမန်ကနေ တဆင့် ဒီဥပဒေကို အတည်ပြုချက်ရဖို့အတွက် ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။

Bangkok Pride ပူးတွဲတည်ထောင်သူလည်းဖြစ်သလို အမျိုးသမီးလိင်တူချစ်ကြိုက်သူလည်းဖြစ်တဲ့ ချူမပွန်းဟာ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းကျေးလက်ဒေသမှာကြီးပြင်းလာခဲ့သူပါ။ သူဟာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ LGBTQ မိသားစုဝင်တွေရဲ့ အခွင့်အရေး တွေနဲ့ပတ်သက်လို့ အသိပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် ဆယ်စုနှစ်တစုကျော်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တုန်းက ထိုင်းလူငယ်ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ဒီမိုကရေစီလိုလားတဲ့ အမျိုးသမီးလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး မှာ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့တာကြောင့် နိုင်ငံရေးပုဒ်မ ၈ ခု နဲ့ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပါတယ်။

ဒန်နီယဲလ် ကန်တာ, အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ

ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာလှုပ်ရှားသူ

Culture of Solidarity ရဲ့ ပူးတွဲတည်ထောင်သူအနေနဲ့ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း အခြေခံလူတန်းစားတွေအတွက် ထောက်ပံ့ရေးစီမံကိန်းတခုကို ဒန်နီယဲလ် ကန်တာ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ တယ်လဗိမြို့က ဒေသခံဆင်းရဲတဲ့မိသားစုတွေကို အစားအသောက်နဲ့ အကူအညီတွေ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပါတယ်။

ပူးတွဲတည်ထောင်သူ အယ်လ်မာဘက် နဲ့အတူ ဒန်နီယဲလ် ကန်တာက အစ္စရေးနဲ့ ပါလက်စတိုင်းက လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေအကြောင်း အများပြည်သူ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးငြင်းခုံဖို့အတွက် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာပွဲတွေနဲ့ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေအတွက် အခြားရွေးချယ်စရာနေရာတစ်ခုဖြစ်လာတဲ့ House of Solidarity ကိုဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်။

မကြာသေးမီက သူဟာ အစ္စရေးနဲ့ပါလက်စတိုင်း လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ ဝိသေသလက္ခဏာ၊ နိုင်ငံရေးခံယူချက်နဲ့ အစားအစာတွေကအစ ကွဲပြားမှုတွေကို ဆန်းစစ်ထားတဲ့ Spreads ဆိုတဲ့ အနုပညာဓာတ်ပုံ စာအုပ်တစ်အုပ် ကိုထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

ကန်တာဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ရရေး တောင်းဆိုဖို့ Women Peace Sit-In ဆိုတဲ့ အမျိုးသမီးများစုပေါင်းအဖွဲ့က တခြား အမျိုးသမီးအဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ အတူ ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ စာနာမှုကို အားသာချက်အနေနဲ့ အသုံးချနိုင်မယ်ဆိုရင် မတရားမှုစနစ်တွေကို သိမြင်လာနိုင်ပြီး ရှေ့ဆက်နိုင်ရေးကို ပြန်စဉ်းစားတွေးခေါ်လာနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒန်နီယဲလ် ကန်တာ

ဆူဇန် ကောလင်းစ်, အမေရိကန်

အထက်လွှတ်တော်အမတ်

သူဟာ လက်ရှိမှာ မိန်းပြည်နယ် လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ငါးကြိမ်မြောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး သူဟာ အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်မှာ သက်တမ်းအကြာဆုံး တာဝန်ထမ်းတဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အမျိုးသမီးလွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ အရေးကြီးတဲ့ ဥပဒေကိုတွေ ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ဖို့ မကြာခဏ တခြားပါတီကိုယ်စားလှယ်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အမျိုးသမီးသွေးဆုံးမှုနဲ့ လူလတ်ပိုင်း အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးဥပဒေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ရှိတဲ့ အထက်လွှတ်တော် အမတ် ခြောက်ဦးထဲက တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအရေးကိစ္စအတွက် သွေးဆုံးမှုဆိုင်ရာ သုတေသန၊ ကုသမှုနဲ့ လူထု အသိပညာပေးလုပ်ငန်းတွေကို လာမယ့် ငါးနှစ်အတွင်း ဒေါ်လာ ၂၇၅ သန်း မြှုပ်နှံလုပ်ကိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကောလင်းစ်ဟာ အမျိုးသား အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ စီမံကိန်း ဥပဒေကိုလည်း ပူးတွဲ ရေးဆွဲခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ကာကွယ်၊ကုသရေး အမျိုးသားစီမံကိန်းနဲ့ ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ဒီစီမံကိန်းအတွက် ၂၀၃၅ ခုနှစ်အထိ ရန်ပုံငွေရဖို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒေါင်းဆင်ဒရုံးရောဂါခံစားနေရသူတွေ အပါအဝင် အကူအညီမရသူတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထည့်သွင်းစဥ်းစားဖို့လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

လီလီယာ ချာနီရှက်ဗာ, ရုရှား

နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ၊ အကျဉ်းသူဟောင်း

နိုင်ငံတကာ အကျဉ်းသားလဲလှယ်ရေး သဘောတူချက်ကြီးတစ်ခုအရ အခုနှစ် သြဂုတ်လက ပြန်လွတ်လာခဲ့တဲ့ အကျဉ်းသား ၂၆ ဦးထဲက တစ်ဦးဖြစ်သူ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ လီလီယာ ချာနီရှက်ဗာ ဟာ အကျဉ်းထောင်ကနေ ပြန်လွတ်လာလာချင်းမှာပဲ ရုရှားနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။

ချာနီရှက်ဗာဟာ ရုရှားနိုင်ငံ ဘက်ရှ်ကော့တော့ဆန်ဒေသက ကွယ်လွန်သူ အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးသမား အလက်ဆီ နဗာလ်နီရဲ့ ရုံးဌာနမှာ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ အဂတိလိုက်စားမှုတွေကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်တာမျိုးတွေ၊ လွတ်လပ်တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရေးနဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ရရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားတာတွေကို သူလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

နဗာလ်နီအတွက် အလုပ်မလုပ်ပေးခင်မှာ ချာနီရှက်ဗာ ဟာ အောင်မြင်တဲ့ စီးပွားရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်စကိုမြို့က နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီတွေအတွက် အခွန်ကိစ္စ အကြံပေးသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာတော့ အစွန်းရောက်ဝါဒ စွဲချက်တွေနဲ့ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်ခွဲ ချမှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ထောင်ထဲမှာ ၂ နှစ်နဲ့ ၉ လ နေခဲ့ရအပြီး ပြန်လွတ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဇီနာ မိုဒါရက်စ် ဂေါ့ဂျီ, အီရန်

အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး တောင်းဆို လှုပ်ရှားသူ

ကာ့ဒ် လူမျိုး ဂျာနယ်လစ် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဇီနာ မိုဒါရက်စ် ဂေါ့ဂျီဟာ အမျိုးသမီးတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ပညာရေးနဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေကို သုံးပြီး ဇီဗာနို အမျိုးသမီးများ အစည်းအရုံးကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

အီရန် အမျိုးသမီးများ ဘဝနဲ့ လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ စတင်ခဲ့ချိန်ကစပြီး မိုဒါရက်စ် ဂေါ့ဂျီဟာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပါတယ်။ “အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တဲ့ ဝါဒဖြန့်မှု” အပါအဝင် စွဲချက်များစွာနဲ့ မိုဒါရက်စ် ဂေါ့ဂျ်ကို ကနဦးမှာ ထောင်ဒဏ် ၂၁ နှစ် ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ မိုဒါရက်စ် ဂေါ့ဂျ်ဟာ လျှော့ပေါ့ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်နဲ့ လေးလ ကျခံနေရပါတယ်။

သူဟာ အီရန်မှာ အမျိုးသမီးများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ ဥပဒေတွေ ပြောင်းလဲရေးဆွဲရေး လူထုထောက်ခံမှုရဖို့ စည်းရုံးလှုပ်ရှားတဲ့ One Million Signatures လက်မှတ်ရေးထိုး လှုပ်ရှားမှုမှာ ပါဝင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ကာ့ဒ်အမျိုးသမီး ဓာတ်ပုံအဖွဲ့၊ အမျိုးသမီး ပေါ့ကတ်စ်နဲ့ အတုယူစရာ ကာ့ဒ်အမျိုးသမီးတွေအကြောင်း ကလေးစာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားရာမှာ နောက်ကွယ်ကနေ စီစဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

ဂျဲလ်လင်း အမ် ဂျိုးဇက်, ဟေတီ

လူဝင်မှုအခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ

အမေရိကန်မှာ နိုင်ငံရေး နဲ့ လူမျိုးရေး အတွက် ဆောင်ရွက်သူ ဂျဲလ်လင်း အမ် ဂျိုးဇက်က လူဝင်မှုအခွင့်အရေးအတွက် တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ပါတယ်။

သူဟာ အာဖရိကန်နွယ်ဖွားတွေကို အာရုံစိုက်ဆောင်ရွက်ပေးတဲ့ အမျိုးသမီးတွေဦးဆောင်တဲ့ Haitian Bridge Alliance ကို တည်ထောင်ခဲ့သူပါ။

ဂျိုးဇက်ရဲ့ ညွှန်ကြားမှုအောက်ကနေ သူ့ရဲ့မဟာမိတ်အဖွဲ့ဟာ သမ္မတလောင်းရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်ကာလတုန်းက အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ စပရင်းဖီးလ်မြို့မှာ ဒေါ်နယ်ထရမ့် က ဟေတီရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေဟာ “အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေကိုစားသူတွေ” လို့ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့စွပ်စွဲချက်ကို မိန့်ခွန်းထဲထည့်ပြောခဲ့တာနဲ့ပတ်သက်လို့ အခုနှစ်ထဲမှာပဲ ရာဇဝတ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

ဟေတီတွေကို နိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာခိုင်းဖို့ လုပ်ဆောင်နေတာနဲ့ပတ်သက်လို့ ဂျိုးဇက် က ဆက်တိုက်ရှုတ်ချ ပြောဆိုနေခဲ့သူ ပါ။ မိခင်နိုင်ငံတွေမှ ာအကြမ်းဖက်မှုတွေရင်ဆိုင်ရလို့ အမေရိကန်မှာ ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံသူတွေကို နေရပ်ပြန်မပို့ဖို့အတွက် သူ့အဖွဲ့အစည်းကနေ ဘိုင်ဒန်အစိုးရကို လတ်တလောမှာ တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ယုမိ စူဇူကီး, ဂျပန်

အဓမ္မသားကြောဖြတ်မှုအတွက် တရားစွဲသူ

ဦးနှောက်အကြောသေရောဂါနဲ့ မွေးဖွားလာတဲ့ ယုမိ စူဇူးကီးဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက ခွဲခြားဆက်ဆံခံရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်မှာတင် သားအိမ်ခွဲထုတ်ခံရဖို့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဂျပန်မှာ ၁၉၅၀ ကနေ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေအထိ စူဇူကီးလို မသန်စွမ်းမှုနဲ့ မွေးလာတဲ့သူတချို့ဟာ အဓမ္မ သားကြောဖြတ်ခံရပါတယ်။ ဒါက မျိုးကောင်းမျိုးသန့် မွေးထုတ်ရေး ဆိုတဲ့ ဥပဒေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေကို ၁၉၉၆ မှာမှ ပြင်ဆင်ခဲ့ကြပါတယ်။

စူဇူကီးအပြင် နောက်ထပ် ၃၈ ဦးကလည်း အစိုးရကို တရားစွဲခဲ့ပါတယ်။ တရားရုံးမှာ နှစ်အတော်ကြာ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ပြီးနောက် စူဇူကီး အနိုင်ရပါတယ်။ ဇူလိုင်လတုန်းက ဂျပန်ရဲ့ တရားရုံးချုပ်က ဒီလို သားကြောဖြတ်တာက အခြေခံဥပဒေနဲ့ မကိုက်ညီဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး သားကြောဖြတ်ခံရသူတွေကို အစိုးရက လျော်ကြေးပေးဖို့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

သားကြောဖြတ်မှု ၁၆,၅၀၀ မှာ သက်ဆိုင်သူတွေရဲ့ သဘောတူညီမှုမယူဘဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်ဆိုတာ အာဏာပိုင်တွေက ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။

ဂျီဇဲလ် ပယ်လီကို, ပြင်သစ်

အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှုမှ ရုန်းထွက်နိုင်ခဲ့သူ၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ

အမည်မဖော်ဘဲ နေနိုင်ခွင့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး သူရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်အကြောင်း ကမ္ဘာကို ထုတ်ပြခဲ့ခြင်းအားဖြင့် ဂျီဇဲလ် ပယ်လီကိုဟာ သတ္တိနဲ့ ခံနိုင်ရည်စွမ်းသင်္ကေတ ပြယုဂ် တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

သူ့ခင်ပွန်းဟောင်းနဲ့ လက်ထပ်ထားစဉ်မှာ ခင်ပွန်းဟောင်းက သူ့ကို မူးယစ်ဆေး တိုက်ပြီး အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့သလို တခြားအများအပြားကိုလည်း အဓမ္မပြုကျင့်ခိုင်းခဲ့ပါတယ်။ အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့တယ် ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်အများစုကို ဗီဒီယို ရိုက်ယူထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဥပဒေအရ ပယ်လီကို ဟာ သူ့အမည်ကို လျှို့ဝှက်ထားလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့ကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့သူအဖြစ် တရားစွဲခံထားရသူကသာ ရှက်စရာဖြစ်တယ်ဆိုတာ ပြဖို့ ကြိုးစားတဲ့အနေနဲ့ ကြားနာစစ်ဆေးမှုကို လူထုရှေ့မှောက်လုပ်ဖို့နဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို တရားခွင်မှာ ဖွင့်ပြဖို့ ပယ်လီကို က ပန်ကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအမှုမှာ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့တဲ့ တခြားလူ ၅၀ ထဲက တချို့က သူတို့ အဓမ္မမှု ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အများစုကတော့ သူတို့ဟာ လိင်ဆက်ဆံတဲ့အထဲ ပါခဲ့ကြရုံ သက်သက်ပဲလို့ လျှောက်လဲခဲ့ကြပါတယ်။

ကြားနာစစ်ဆေးမှု နောက်ဆုံးအဆင့် ရောက်လာချိန်မှာ အဘွားတစ်ယောက်ဖြစ်နေပြီဖြစ်တဲ့ ဂျီဇဲလ် ပယ်လီကို ကြောင့် ကမ္ဘာတဝန်းက အမျိုးသမီးတွေ အားတက်စရာ ဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။ ဒီအမှုကြောင့် အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှုနဲ့ အလိုတူ လိင်ဆက်ဆံမှုအပေါ် ပြင်သစ်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေနဲ့ လူတွေရဲ့ သဘောထား ပြောင်းလဲလာနိုင်ဖို့ ပယ်လီကို က မျှော်လင့်နေပါတယ်။

ဖုန်ရန်း, တရုတ်

အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားပညာပေးသူ

တရုတ်နိုင်ငံမှာ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအတွက် နှစ်ရှည်လများ လှုပ်ရှားလာသူ ဖုန်ရန်း ဟာ Equality Beijing - တရားမျှတမှု ဘေဂျင်းအဖွဲ့ ကို တည်ထောင်သူ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တရားရေးဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၊ စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေးတို့ကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်နေသလို ကျား-မ ခွဲခြား အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရေးတွေကို အရေးပေါ်အကူအညီ ဖုန်းလိုင်း တွေကနေတဆင့် ဆောင်ရွက်ပေးနေပါတယ်။

မကြာသေးမီ နှစ်တွေအတွင်း သူဟာ တရုတ်နိုင်ငံမှာ လိင်ပိုင်းနှောင့်ယှက်ခံခဲ့ရသူတွေ ဖွဲ့ ထားတဲ့ MeToo ဆိုတဲ့ အဖွဲံ့မှာ ပါဝင်သူတွေကို ဖေးမကူညီမှုတွေ လုပ်နေသလို လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှုတွေကို တားဆီးဟန့်တားနိုင်ဖို့ အတွက် အလုပ်ရှင်တွေကို သင်တန်းပေးတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။

ဖုန်ဟာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွင်း အမျိုးသမီးရေးကိစ္စတွေအကြောင်း အဓိက သတင်းပေးပို့တဲ့ သတင်းထောက်တစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်ပိုင်း ကာလကတည်းကစပြီး သူဟာ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မီဒီယာ၊ HIV/Aids ရောဂါ၊ ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ လူငယ်စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး စတဲ့ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အစိုးရမဟုတ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း အတော်များများကို ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ အခြားနိုင်ငံတွေမှာ စာပေတွေကို ရေးသား တည်းဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

မာဟရမ် ဘလော့ရ်, ပါကစ္စတန်

ဆရာဝန်၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ

ဘယ်လိုချီစတန်ပြည်နယ်အတွင်း အဓမ္မဖမ်းဆီးခံရတာကို ဆန့်ကျင်တဲ့ အမျိုးသမီးရာနဲ့ချီပါဝင်တဲ့ ပါကစ္စတန်တလွှားက ဆန္ဒပြပွဲတွေထဲ မာဟရမ် ဘလော့ရ်လည်းပါဝင်ပါတယ်။

၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ သူ့ဖခင်ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက မတရားခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်အကြာမှာ နှိပ်စက်ထားတဲ့ လက္ခဏာနဲ့ အလောင်းပြန်တွေ့ခဲ့ပြီးနောက် တရားမျှတမှုအတွက် သူစပြီး တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာတော့ ဘလော့ရ် ဟာ ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့မိသားစုဝင်တွေရဲ့ ဘယ်မှာလဲဆိုတာ တောင်းဆိုတဲ့၊ မြို့တော် အစ္စလာမ်မာဘတ်ကို ဦးတည်တဲ့ မိုင်ပေါင်းတထောင် (ကီလိုမီတာ ၁,၆၀၀) ရှည်လျားတဲ့ ခရီးစဉ်မှာ အမျိုးသမီးရာချီကို ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခရီးစဉ်အတွင်း သူ နှစ်ကြိမ်တိတိအဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။

အမျိုးသားရေးတက်ကြွသူတွေ လှုပ်ရှားထကြွနေတဲ့ ဘယ်လိုချီစတန်ပြည်နယ်ကလာတဲ့ ဆန္ဒပြသူတွေကတော့ သူတို့ချစ်မြတ်နိုးရသူတွေဟာ ပါကစ္စတန်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်ရဲ့ သောင်းကျန်းသူ နှိမ်နင်းဖို့စစ်ဆင်ရေးဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်တာခံခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အစိုးရအာဏာပိုင်တွေကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆန်ထားပါတယ်။

ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့သူဟာ အဲဒီအချိန်ကစလို့ ဘလော့ရ်ညီညွတ်မှုလို့အဓိပ္ပာယ်ရတဲ့ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လူ့အခွင့်အရေး ကော်မတီ BYC အောက်ကနေ ထင်ရှားတဲ့တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတဦး ဖြစ်လာပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေးနယ်ပယ်မှာ သူ့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် TIME မဂ္ဂဇင်းရဲ့ တက်သစ်စ ခေါင်းဆောင်အယောက် ၁၀၀ စာရင်းမှာ ထည့်သွင်းဖော်ပြခံခဲ့ရပါတယ်။

လော့ဒက်စ် ဘာရက်တို, ဘရာဇီး

လိင်အလုပ်သမား အခွင့်အရေး ဆောင်ရွက်သူ

လူ့အခွင့်အရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားမှု အတော်များများကို နောက်ကွယ်ကနေ ဦးဆောင်ခဲ့သူ လော့ဒက်စ် ဘာရက်တို ဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံက ပြည့်တန်ဆာတွေအတွက် ပိုကောင်းမွန်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ရလာရေးကို တောက်လျှောက် တောင်းဆိုလာခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာရက်တိုဟာ အမေဇုန်ဒေသက ဘယ်လမ် ဒို ပါရာမြို့မှာ စတင်စည်းရုံးလှုပ်ရှားခဲ့ပြီး အဲဒီနောက် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ဘရာဇီး ပြည့်တန်ဆာကွန်ရက်အဖွဲ့ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီကွန်ရက်အဖွဲ့ဟာ လက်တင်အမေရိကဒေသမှာ ပထမဆုံး စနစ်တကျ လှုပ်ရှားဖွဲ့စည်းတဲ့ ပြည့်တန်ဆာအဖွဲ့တွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

အခုအခါ အသက် ၈၀ ပိုင်းရောက်နေပြီ ဖြစ်တဲ့ ဘာရက်တို ဟာ ပြည့်တန်ဆာတွေအပေါ်ထားတဲ့ အမြင်သဘောထား ပြောင်းလဲလာနိုင်ရေး စည်းရုံးလှုပ်ရှားနေတာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ဘရာဇီးနိုင်ငံမှာ HIV ရောဂါတိုက်ဖျက်ကာကွယ်ရေး ပေါ်လစီတွေ ချမှတ်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရွှေတွင်းတူးဖော်တဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းအကြား HIV ရောဂါပျံ့ပွားမှု ဟန့်တားနိုင်ရေးကို လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ ဘာရက်တိုဟာ သူ့ရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း အထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။

ကျွန်မတို့ရဲ့ ဘဝဇာတ်လမ်းတွေကို ထိန်ချန်မထားဘဲ တန်ဖိုးထားနိုင်ကြပါစေ။ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိတဲ့ ကျွန်မတို့ အမျိုးသမီးတွေမှာ စိတ်ကူးအိပ်မက်တွေ ထားဖို့၊ အောင်မြင်အောင်လုပ်ဖို့၊ စဉ်းစားတွေးခေါ်ဖို့၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့ ကြီးမားတဲ့ စွမ်းရည်တွေ ရှိကြပါတယ်။

လော့ဒက်စ် ဘာရက်တို

ခဲမီ ဘေဒါနော့, ယူကေ

ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီခေါင်းဆောင်

နိုဝင်ဘာလက ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီရဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရတဲ့ ခဲမီ ဘေဒါနော့ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရေးပါတီကြီးတစ်ခုကို ဦးဆောင်တဲ့ ပထမဆုံး လူမည်းအမျိုးသမီး ဖြစ်လာပါတယ်။

သူဟာလက်ရှိမှာ North West Essex မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်ပြီး အရင်က စီးပွားရေးအတွင်းဝန်နဲ့ အမျိုးသမီးများနှင့် တန်းတူညီမျှရေးဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။

ဘေဒါနော့ကို နိုင်ဂျီးရီးယားမိဘတွေက လန်ဒန်မှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး လေးဂေါ့စ်၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနဲ့အမေရိကန်တို့မှာ ကြီးပြင်းခဲ့ပါတယ်။ အသက် ၁၆ နှစ်မှာ နိုင်ဂျီးရီးယားမှာ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး အခြေအနေများ ဆိုးရွားလာမှုကြောင့် ဗြိတိန်ကို ပြန်လာခဲ့ပြီး ကွန်ပျူတာ အင်ဂျင်နီယာနဲ့ ဥပဒေဘွဲ့တွေ ရယူခဲ့ပါတယ်။

သူနိုင်ငံရေးလောကမှာ မကျင်လည်ခင်မှာ ပုဂ္ဂလိကဘဏ် Coutts ရဲ့ တွဲဖက်ဒါရိုက်တာနဲ့ The Spectator မဂ္ဂဇင်းရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဒါရိုက်တာဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

နာဒီယာ မရတ်, အီရတ်

နိုဘယ်ဆုရှင်

အခုအခါ လိင်အကြမ်းဖက်မှုက ပြန်လွတ်မြောက်လာသူတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ဦးဆောင်လှုပ်ရှားသူဖြစ်ပြီး နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်ဖြစ်သူ နာဒီယာ မရတ်ဟာ အီရတ်မှာ အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့လို့ သူတို့ကိုယ်သူတို့ခေါ်တဲ့ အိုင်အက်စ်အဖွဲ့ကနေ ယာဇီဒီတွေအပေါ် လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုကို ၂၀၁၄ မှာ ကြုံတွေ့ခံစားခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူ့ကို အိုင်အက်စ် စစ်သွေးကြွတွေက ဖမ်းပြီး လိင်ကျွန်အဖြစ် အတင်း ခိုင်းခဲ့ကြပါတယ်။ သုံးလအကြာမှာ မရတ်ပြန်လွတ်လာပြီး ပဋိပက္ခနေရာတွေက လိင်အကြမ်းဖက်မှုတွေအကြောင်း ကမ္ဘာက သိစေဖို့ သူ့ရဲ့ ဒုက္ခတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြန်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။

အိုင်အက်စ်တွေ ကျူးလွန်ခဲ့တာတွေကို တာဝန်ယူစေဖို့၊ လိင်ကျွန်ဘဝက လွတ်မြောက်လာသူတွေ တရားမျှတမှုပြန်ရဖို့နဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းကို ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့အတွက် သူဟာ လူ့အခွင့်အရေး ရှေ့နေ အမားလ် ကလူနီနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး နာဒီယာ လှုပ်ရှားမှုကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

ယာဇီဒီလူမျိုးတွေ အစုလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ၁၀ နှစ်အကြာမှာ မာရတ်ဟာ ကြံ့ခံစွမ်းသူ ကမ္ဘာ့ပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေပါတယ်။

တန်းတူညီမျှမှုနဲ့ တရားမျှတမှုအတွက် ကျွန်မတို့တွေ အမှန်တရား၊ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ သနားစာနာမှုဆိုတဲ့ ‘စိတ်ခွန်အားလက်နက်တွေ‘နဲ့ တိုက်ရပါမယ်။

နာဒီယာ မရတ်

ကက်သရင်း မာတီးနက်စ်, ဗင်နီဇွဲလား

လူ့အခွင့်အရေး‌ရှေ့နေ

ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ ကရားကက်စ်မြို့က ဟိုဆေး မန်ဝဲ ဒလော့စ် ရီရော့စ် လို့အမည်ရတဲ့ ကလေးဆေးရုံမှာတက်ရောက်တဲ့ လူငယ်လူနာအများစုဟာ ဝင်ငွေနည်းပြီး မိဘတဦးပဲရှိတဲ့ မိသားစုတွေကနေလာသူတွေပါ။

ကက်သရင်း မာတီးနက်စ် တည်ထောင်ထားတဲ့ Prepara Familia ဆိုတဲ့ အစိုးရမဟုတ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းဟာ သူတို့တွေလိုအပ်မယ့် အဝတ်အစား၊ ဆေးဝါး နဲ့ စားစရာအပြင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကူအညီတွေပါ ထောက်ပံ့ပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးရှေ့နေတယောက်အနေနဲ့ မာတီးနက်စ် နဲ့ သူအဖွဲ့ဝင်တွေဟာ ဆေးရုံကိုရောက်ရှိလာတဲ့ ကလေးငယ် နဲ့ အမျိုးသမီးတွေကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရတာတွေကို မတရားခံရသူတွေဘက်က နစ်နာမှုတွေ အလျော်အစားတောင်းဆိုနိုင်အောင် ဒါတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။

ဗင်နီဇွဲလားမှာ အာဟာရချို့တဲ့နှုန်းမြင့်လာတာနဲ့ရင်ဆိုင်ရချိန်မှာလည်း Prepara Familia က ကလေးငယ်နဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေကို အာဟာရဖြည့်စွက်ဆေးတွေ နဲ့ ဗီတာမင်တွေကို အခမဲ့ပေးတဲ့ စင်တာတခုကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

ဟာနာ ရာဟီတီ မိုင်ပီကလပ်, နယူးဇီလန်

နိုင်ငံရေးသမား

အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် ဟာနာ ရာဟီတီ မိုင်ပီကလပ်ဟာ နယူးဇီလန် လွှတ်တော်အတွက် ရွေးချယ်ခံရတဲ့ အသက်အငယ်ဆုံး မော်ရီ အမျိုးသမီးအမတ် ဖြစ်ပါတယ်။

လွှတ်တော်အတွင်း သူ့ရဲ့ ပွဲဦးထွက် မိန့်ခွန်းပြောစဉ်မှာ မော်ရီရိုးရာပွဲတွေမှာ ကလေ့ရှိတဲ့ ဟာကာ အကကို မိုင်ပီကလပ်က ကပြခဲ့ပါတယ်။ လွှတ်တော်တွင်း ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့အသံတွေ ပိုမိုကြားရဖို့လည်း သူက ဆော်သြခဲ့ပါတယ်။ မကြာသေးခင်က လွှတ်တော်တွင်းမှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို ဆန္ဒပြတဲ့အနေနဲ့ ဟာကာ အက ကပြတာကိုလည်း သူက ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

မိုင်ပီကလပ်ဟာ မော်ရီတွေရဲ့ အခွင့်အရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး တက်တက်ကြွကြွ လှုပ်ရှားနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ အသက် ၁၇ နှစ်မှာ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံးစာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အဲဒီစာအုပ်က လကိုကြည့်ပြီးသတ်မှတ်တဲ့ မော်ရီတွေရဲ့ ပြက္ခဒိန်အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးကဏ္ဍမှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့အသံတွေကို မြှင့်တင်ပေးတဲ့ သူ့ရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုအတွက် အထင်ကရ One Yong World တစ်နှစ်အတွင်း ထူးခြားထင်ရှားတဲ့ လူငယ်နိုင်ငံရေးသမားဆု ရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒေသန္တရအဆင့်၊ နိုင်ငံအဆင့် ဒါမှမဟုတ် ကမ္ဘာ့အဆင့် နိုင်ငံရေးလောကမှာ အမျိုးသမီးတွေကို မဖိတ်ကြားတဲ့နေရာတွေက တံခါးတွေကို အမျိုးသမီးတွေက ကန်ချပစ်ရမယ်။

ဟာနာ ရာဟီတီ မိုင်ပီကလပ်

အန်နီ စီနန်းဒူကူ မွမ့်ချ်, ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ

သတ္တုတွင်းအလုပ်သမား

အန်နီစီနန်းဒူကူ မွမ့်ချ်ဟာ အမျိုးသမီးအလုပ်သမားထက်ဝက်လောက်နဲ့ လည်ပတ်နေတဲ့ ကွန်ဂိုက အသေးစား သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းမှာ မညီမျှမှုတွေနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိပါးစော်ကားခံရတာတွေကို တိုက်ဖျက်ဖို့ နင်းပြားဘဝသမားတွေရဲ့လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို ဦး‌ဆောင်သူပါ။

သူကိုယ်တိုင် နိုင်ငံအဆင့် သတ္တုတွင်းအမျိုးသမီးအလုပ်သမားကွန်ရက် RENAFEM မှာ အမေလို ခေါင်းဆောင် တစ်ယောက်အဖြစ်ခံယူထားသူပါ။ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အမျိုးသားလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက လိင်အမြတ်ထုတ်လို့မရအောင် သတ္တုတွင်းတာဝန်ခံနေရာမှာ အမျိုးသမီးတွေခန့်အပ်ရေးကို လုပ်ဆောင်ပါတယ်။

ကမ္ဘာကြီးမှာ လျှပ်စစ်ကားလို သန့်ရှင်းတဲ့စွမ်းအင်သုံးထုတ်ကုန်တွေအတွက် ကိုဘော့ နဲ့ တခြားသတ္တု တွေ ဝယ်လိုအားမြင့်တက်နေချိန်မှာ ဒီနယ်ပယ်ထဲက အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ကလေးအလုပ်သမား လျှော့ချဖို့ကိုလည်း သူက ရည်ရွယ်ပါတယ်။

အန်ဂျလာ ရိန်နာ, ယူကေ

ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်

ယူကေနိုင်ငံရေးမှာ အမြင့်ဆုံးရာထူးတစ်ခုကို ရယူထားတဲ့ အန်ဂျလာရိန်နာဟာ ဇူလိုင်လ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပါတယ်။

စတော့ပေါ့မြို့မှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့တဲ့ ရိန်နာဟာ သူ့အမေကို ငယ်စဥ်ကတည်းက စောင့်ရှောက်ပေးခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ မှာ ကိုယ်ဝန်ရှိပြီး ကျောင်းထွက်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ဒေသန္တရကောင်စီမှာ လူမှုစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး အလုပ်သမား သမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ရိန်နာဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ အက်ရှ်တန်-အန်ဒါ-လိုင်း မဲဆန္ဒနယ်ကနေ လေဘာပါတီ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရပြီး အဲဒီမဲဆန္ဒနယ်ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဖြစ်လာပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ တခြားရာထူးတွေအပါအဝင် အတိုက်အခံပါတီက အမျိုးသမီးရေးရာနဲ့ တန်းတူညီမျှရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ လက်ရှိမှာ အိမ်ရာ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနဲ့ ဒေသန္တရအစိုးရရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်နေပါတယ်။

အာရွန်နာ ရွိုင်, အိန္ဒိယ

လူမှုရေး လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ

အိန္ဒိယနိုင်ငံက ဆင်းရဲသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးအတွက် တောင်းဆိုလှုပ်ရှားနေသူ အာရွန်နာ ရွိုင်ဟာ ကျေးလက်ဒေသ အသိုင်းအဝိုင်းက လူတွေနဲ့ တိုက်ရိုက် ပိုထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်ဖို့အတွက် အစိုးရအလုပ်တစ်ခုကနေ ထွက်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ပွင့်လင်းမြင်သာရေးနဲ့ လုပ်ခလစာညီမျှရေးကို အဓိကထား တောင်းဆိုလှုပ်ရှားနေတဲ့ မက်ဇ်ဒူရ် ကီဆန် ရှက်တီ ဆန်ဂါသန် အောက်ခြေလူတန်းစားအဖွဲ့ (MKSS)ဆိုတဲ့အဖွဲ့ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူပါ။ အစိုးရရဲ့ တာဝန်ခံမှုကို အရပ်သားတွေ တောင်းဆိုပိုင်ခွင့် ရှိလာစေတဲ့ ၂၀၀၅ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ဥပဒေတစ်ရပ် အတည်ပြုနိုင်မှုမှာ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ရွိုင် ဟာ လူထုဦးဆောင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ရှေ့တန်းကနေ ပါဝင်လာခဲ့တာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်း ၄ ခုလောက် ရှိပြီဖြစ်ပြီး “အာရှတိုက်ရဲ့ နိုဘယ်လ်ဆု” အဖြစ် တချို့က တင်စားခေါ်ကြတဲ့ “ရာမွန် မက်ဆေးဆေး” ဆုအပါအဝင် ဆုအများအပြား ဆွတ်ခူးရထားပါတယ်။

သူဟာ အိန္ဒိယအမျိုးသမီး ဖက်ဒရေးရှင်းအဖွဲ့ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ပြီး “ပုဂ္ဂိုလ်ရေးက နိုင်ငံရေးပဲ” လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတဲ့ “The Personal is Political” ဆိုတဲ့ သူ့ရဲ့ဘဝမှတ်တမ်းအကြောင်း စာအုပ်ကို ဒီနှစ်မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။

ကြီးကျယ်လှတဲ့ မြင်ကွင်းကို မြင်ယောင်တပ်မက်နေမိတဲ့အတွက် ကိုယ့်လက်တစ်ကမ်းက အိပ်မက်ကို ကျွန်မတို့ လက်လွှတ်ရတတ်တယ်။

အာရွန်နာ ရွိုင်

ရု လိုပက်ဇ်, အယ်လ် ဆာဗေးဒိုး

ရှေ့နေ

ဥပဒေနဲ့တရားရေးမှာ စိတ်အားထက်သန်တဲ့ ရု လိုပက်ဇ်ဟာ ဗဟိုအမေရိကဒေသမှာ ဒီမိုကရေစီစနစ်ပြန့်ပွားရေး ဆောင်ရွက်နေတဲ့ ခရစ်တိုဆယ်လ် ဆိုတဲ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဥပဒေရေးရာ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ် ပါတယ်။

သူက အယ်လ် ဆာဗေးဒိုးမှာ လာဘ်စားမှုပပျောက်ရေး၊ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ကိစ္စရပ် တွေ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

အစိုးရနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်တဲ့သူတစ်ယောက်ဖြစ်တာနဲ့ အညီ နိုင်ငံရေးအရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိဖို့ နဲ့ နိုင်ငံသားတွေကိုယ်တိုင် အများပြည်သူဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတွေကို ကြီးကြပ်ခွင့်ရဖို့ တို့ကို လူမှုကွန်ရက်ကနေ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့ပါတယ်။

အယ်လ် ဆာဗေးဒိုး သမ္မတ နာရိ ဘုခေးလီ ဒုတိယသက်တမ်းထပ်မံရွေးကောက်ခံရတဲ့ ဒီနှစ်မှာတော့ သူ့ရဲ့လှုပ် ရှားမှုတွေက ပိုပြီးထင်ရှားလာပါတယ်။ ဘုခေးလီဟာ ရာဇဝတ်မှုဖြိုခွင်ရေးမှာ တဟုန်ထိုးနာမည်ကြီးလာပြီး သူကိုယ့်သူလည်း ကမ္ဘာ့အပြောင်မြောက်ဆုံး အာဏာရှင်အဖြစ် ညွှန်းပါတယ်။

ရို့စ်မေရီ ဝိုင်ဒလာ-ဝေါ်တီ, ဆွစ်ဇာလန်

ဆရာမ၊ ရာသီဥတုအရေး စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သူ

ဆွစ်ဇာလန် သက်ကြီးအမျိုးသမီးတွေနဲ့ဖွဲ့ထားတဲ့ KlimaSeniorinnenရဲ့ တွဲဖက်ဥက္ကဋ္ဌအနေနဲ့ရော ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု ကာကွယ်ရေးလှုပ်ရှားတဲ့ သက်ကြီးအမျိုးသမီးအနေနဲ့ပါ ရို့စ်မေရီ ဝိုင်ဒလာ-ဝေါ်တီဟာ ဆွစ်ဇာလန် အစိုးရကို ဥရောပလူ့အခွင့်အရေးတရားရုံးမှာ ပထမဆုံးရာသီဥတုအမှုအနိုင်ရဖို့ ၉ နှစ်တိုင်တိုင် ဦးဆောင် ခဲ့ပါတယ်။

မူလတန်းကြိုဆရာမ နဲ့ အတိုင်ပင်ခံဖြစ်သူ ဝိုင်ဒလာ-ဝေါ်တီက ဆွစ်ဇာလန်အစိုးရရဲ့ ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုအပေါ် တုံ့ပြန်ပုံဟာ သူတို့ရဲ့ကျန်းမာ‌စွာအသက်ရှင်နေထိုင်ခွင့်ကို ထိခိုက်စေတယ်လို့ တခြားအမျိုးသမီးပေါင်း ၂,၀၀၀ နဲ့အတူ ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။ အပူလှိုင်းကြောင့် သူတို့လို အသက်အရွယ်ကြီးသူနဲ့ အမျိုးသမီးဖြစ်သူတွေမှာ ပိုပြီးထိခိုက်ခံစားကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဧပြီလမှာတော့ တရားရုံးက ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထုတ်လွှင့်မှုလျှော့ချရေးလုပ်ဆောင်ချက်‌ တွေဟာ မလုံလောက်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ပါတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာ ဆွစ်ဇာလန်လွှတ်တော်ကနေ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပေမဲ့ ဒီအမှုဟာ ရာသီဥတုနဲ့ ဆက်စပ်တရားစွဲရာမှာတော့ ဥပမာကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဟွမ်ဂျေ, ထိုင်ဝမ်

နိုင်ငံရေးသမား

ကျားမ တန်းတူရေး ဦးဆောင်မှုအတွက် ထင်ရှားသူ ဟွမ်ဂျေဟာ အခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ လွှတ်တော်ကို ရောက်လာပြီး ထိုင်ဝမ်ရဲ့ ပထဆုံး လူသိထင်ရှား LGBTQ+ ဥပဒေပြုအမတ်တစ်ဦး ဖြစ်လာပါတယ်။

သူရဲ့ နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှု တစ်လျှောက်လုံးမှာ ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အိမ်ထောင်မရှိသူ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ အမျိုးသမီးချင်းချစ်ကြိုက်တဲ့စုံတွဲတွေ မျိုးဆက်ပွား ကုသခွင့်ရဖို့၊ ဝင်ငွေနည်းသူနဲ့ မသန်စွမ်း အမျိုးသမီးတွေအတွက် လစဥ်သုံး ပစ္စည်းတွေ အစိုးရက ထောက်ပံ့ပေးဖို့ စတာတွေကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ မှာ သူ့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကို ထုတ်ပြောအပြီးမှာ သူကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ နှောင့်ယှက်စော်ကားခံရတာတွေကို ဖွင့်ချပြောပြခဲ့ပါတယ်။ ဒိဖိတ်ခ် နည်းပညာနဲ့ ပုံအတုတွေလုပ်ပြီး လိင်နှိုးဆွတဲ့ ပုံတွေမှာ အသုံးချခံခဲ့ရသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့တဲ့သူဟာ ဒစ်ဂျစ်တယ် လိင်အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်ဖို့ လက်ရှိ ဥပဒေတွေ တင်းကြပ်အောင် တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်ရှိမှု အစစ်အမှန်ဆိုတာ မတူကွဲပြားတာတွေကို လက်ခံပေးတာပါ။ အသံတွေ မျိုးစုံကြားရလေ လူတွေ၊ အထူးသဖြင့် အားနည်းသူလို့ အရင်က ယူဆကြတဲ့ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ LGBTQ+ တွေ ပိုသန်မာလာလေပါပဲ။

ဟွမ်ဂျေ

ဟာလာ အယ်လ်ကာရစ်, ဆူဒန်

စစ်ပွဲအတွင်း လိင်အကြမ်းဖက်မှု ဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားသူ

အာဖရိကဦးချိုဒေသ အမျိုးသမီးများအတွက် မဟာဗျူဟာ အစပျိုးဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (SIHA) ရဲ့ ဌာနေ ညွှန်ကြားရေးမှူးလည်းဖြစ်၊ ထင်ရှားတဲ့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူလည်းဖြစ်တဲ့ စာရေးဆရာမ ဟာလာ အယ်လ်ကာရစ် ဟာ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ဒေသတွင်း ကျား-မ ခွဲခြားမှုအခြေခံတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို မီးမောင်းထိုး ဖော်ထုတ်ပေးတဲ့ အစပျိုးဆောင်ရွက်မှုတွေကို ဦးဆောင်လှုပ်ရှားနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆူဒန်နိုင်ငံမှာ စစ်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလကစပြီး SIHA အဖွဲ့ဟာ စစ်ပွဲနဲ့ ဆက်နွှယ်နေတဲ့ လိင်အကြမ်းဖက်မှုတွေကို ခြေရာခံ စုံစမ်းဖော်ထုတ်နေပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့ဟာ အမျိုးသမီး ကြီးငယ်တွေကို အားပေးကူညီမှုတွေ လုပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလက ထုတ်ပြန်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂ အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှာ ဒီပြဿနာ အကြီးအကျယ် ကြီးထွားလာနေကြောင်း သတိပေးထားပြီး RSF တပ်ဖွဲ့ဟာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ကျူးလွန်နေတယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။ RSF တပ်ဖွဲ့ကတော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေကို ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအစီရင်ခံစာထဲမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ စစ်ပွဲနဲ့ ဆက်နွှယ်နေတဲ့ လိင်အကြမ်းဖက်မှုတွေကနေ လွတ်မြောက်ခဲ့သူ အနည်းဆုံး ၄၀၀ လောက်ကို ထောက်ပံ့ကူညီဖို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဒါဟာ တကယ်တမ်းခံနေရသူတွေနဲ့နှိုင်းစာရင် မပြောပလောက်တဲ့ အရေအတွက် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဖော်ဇီယာ အယ်လ် အိုတိုင်ဘီ, ဆော်ဒီအာရေးဗျ/ယူကေ

အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားသူ

သူ့အသံကို အများကြားအောင် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ကနေ ထုတ်ဖော်တင်ပြရင်း ဖော်ဇီယာ အယ်လ် အိုတိုင်ဘီ ဟာ ဆော်ဒီအာရေးဗျနိုင်ငံမှာ အမျိုးသားအုပ်ထိန်းတဲ့စနစ် ဆုံးခန်းတိုင်နိုင်ရေးအတွက် တောင်းဆိုလှုပ်ရှားမှုတွေကို ဟိုးကတည်းက လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူ့ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းဖို့ အာဏာပိုင်တွေရဲ့ ဆင့်ခေါ်ခံခဲ့ရအပြီးမှာတော့ ဖော်ဇီယာ အယ်လ် အိုတိုင်ဘီ တိုင်းပြည်ကို စွန့်ခွာထွက်ပြေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။

သူ့လိုပဲ အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားသူ သူ့ညီမ မာနာဟယ်လ် အယ်လ် အိုတိုင်ဘီကတော့ အခုနှစ်အစောပိုင်းမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ထောင်ဒဏ် ၁၁ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ သူရွေးချယ် ဝတ်ဆင်တဲ့ အဝတ်အစားတွေ၊ အွန်လိုင်းပေါ်ကနေ ထုတ်ဖော်ပြခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့အမြင်တွေကြောင့် မာနာဟယ်လ် အယ်လ် အိုတိုင်ဘီ စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့တွေက ပြောပါတယ်။

ဖော်ဇီယာ အယ်လ် အိုတိုင်ဘီ ဟာ သူ့ညီမ ပြန်လွတ်လာရေးအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် တောင်းဆို လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံမှာ အတိုက်အခံတွေကို ခြေရာခံ လိုက်လံဖမ်းဆီးမှုတွေ လတ်တလော လုပ်နေရာမှာ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်ကနေ ပို့စ်တွေ တင်ခဲ့မှုနဲ့ လူအတော်များများ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချ ခံခဲ့ရပါတယ်။

နက်ဂျ်လာ အီဆစ်, တူရကီ

ရပ်ရွာအကြီးအကဲ၊ သစ်တောထိန်းသိမ်းရေး လှုပ်ရှားသူ

တူရကီနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း အီကစ်ဇ်ကွိုင်ဒေသမှာ ရပ်ရွာအကြီးအကဲအဖြစ် မကြာသေးခင်က တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသူ၊ လယ်ယာမြေစိုက်ပျိုးသူ နက်ဂျ်လာ အီဆစ် ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်တာကာလအတွင်း သစ်တောပြုန်းတီးလာတာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုတွေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောက်မီးသွေးတွင်းလုပ်ငန်းတစ်ခု အတွက် အနီးက အက်ဘယ်လန် သစ်တော ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခံရဖို့ ဖြစ်လာချိန်မှာ နက်ဂျ်လာ အီဆစ်နဲ့ တခြားဒေသခံအမျိုးသမီးတွေက မိုင်းလုပ်ငန်းစီမံကိန်းတွေအတွက် သစ်တော ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းမှုတွေ လုပ်လာမှာကို ဟန့်တားဖို့အတွက် ဥပဒေကြောင်းအရ တရားစွဲတာတွေ၊ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြတာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအချိန်တုန်းက သူတို့ရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး လှုပ်ရှားဆန္ဒပြမှုတွေအတွင်း သစ်တောတွေကို ကာကွယ်တဲ့အနေနဲ့ ပိတ်ဆို့ဆန္ဒပြနေကြသူတွေနဲ့ ရဲတွေအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတွေ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သစ်တောထဲ ဝင်ရောက်မှုနဲ့ ဒဏ်ကြေးချမှတ်ခံရမှု အပါအဝင် ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ၊ စိန်ခေါ်မှုအခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပေမဲ့လည်း အီဆစ်နဲ့ တခြား ရွာသားတွေက အခိုင်အမာ ဆက်ရပ်တည် ကန့်ကွက်သွားဖို့ သန္နိဋ္ဌာန်ချခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ ဒဏ်ကြေးချမှတ်မှုတွေကို ပြန်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။

အိမ်မှာ၊ လယ်ကွင်းတွေထဲမှာ၊ လမ်းပေါ်မှာ၊ ဘယ်နေရာမှာပဲဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသမီးတွေ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေရပါတယ်… သူတို့ဟာ ကမ္ဘာကြီး လှပအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနေသူတွေ ဖြစ်သလို ကမ္ဘာကြီးကို ကယ်တင်ပေးမယ့်သူတွေဆိုတာ သံသယဖြစ်စရာ မလိုပါဘူး။

နက်ဂျ်လာ အီဆစ်

သိပ္ပံ၊ ကျန်းမာရေးနဲ့ နည်းပညာ

ဆာရှာလူခီးနီ , ကနေဒါ

ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင်

ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာရဲ့ လျင်မြန်တဲ့ တိုးတက်မှုတွေကို အမီလိုက်နေရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ ဒီလုပ်ငန်းကနေ ဖန်လုံအိမ်ဓါတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုကို တခါတရံ သတိမမူမိတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဆော့ဖ်ဝဲရေးသူတွေ သူတို့ ကုဒ်ရေးနေချိန်မှာ ကာဗွန်ထုတ်လုပ်မှု ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာ တိုင်းတာနိုင်မယ့်ကိရိယာ ဖန်တီးဖို့ အထင်ကရ အေအိုင်ပညာရှင် ဆာရှာလူခီးနီက ကူညီပေးခဲ့ပြီး အဲ့ဒီကိရိယာကို ဒေါင်းလုတ်ရယူမှု အကြိမ်ရေ ၁.၃ သန်းအထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။

လူခီးနီဟာ ဟတ်ဂင်းဖေ့စ်(Hugging Face)မှာ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဦးဆောင်သူဖြစ်ပါတယ်။ ဟတ်ဂင်းဖေ့စ်ဟာ အများပြည်သူအခမဲ့ရယူနိုင်တဲ့ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာမော်ဒယ်တွေ ဖော်ဆောင်နေတဲ့ တက်သစ်စ နည်းပညာ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး အများသုံးနိုင်တဲ့ Machine Learning ကောင်းတစ်ခုဖြစ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာကို စဉ်ဆက်မပြတ် တိုးတက်စေချင်တာဖြစ်ပါတယ်။ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ စတင်လုပ်ကိုင်သူတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုတွေကို ချိန်ဆနိုင်မယ့် စွမ်းရည်အဆင့်သတ်မှတ်တဲ့စနစ်ကို တီထွင်နိုင်ဖို့ ရည်မှန်းနေပါတယ်။

ဆာရာ ဘာကိုင် , ယူကေ/အီရီထရီးယား

ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးရတဲ့ DIY သိပ္ပံပညာ ကစားစရာ ဒီဇိုင်းဖန်တီးသူ

ဆူဒန်နိုင်ငံမှာ မွေးဖွားပြီး လန်ဒန်မြို့မှာ ကြီးပြင်းခဲ့သူ အဲရစ်ထရီးယားလူမျိုး ဆာရာ ဘာကိုင် ဟာ သူ့မိသားစုမှာ ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ တက္ကသိုလ်မှာ ကလေး ဖွံ့ဖြိုးမှုပညာရပ်ကို ဆည်းပူခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ ကလေးငယ်တွေ ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးတတ်လာဖို့ ပညာပေးတဲ့ DIY အရုပ်ပစ္စည်းတွေကို ဒီဇိုင်းဆွဲထုတ်လုပ်တဲ့ Ambessa Play လူမှုရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ကလေးတွေကို အရုပ်ဒီဇိုင်းတွေ ထွင်တတ်လာအောင် အားပေးဆောင်ရွက်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာကိုင် ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေဟာ နိုင်ငံအတော်များများက ကျောင်းမနေနိုင်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် ဆော့ကစားရင်းနဲ့ ပညာဆည်းပူးနိုင်စေဖို့ အခွင့်အလမ်းရလာစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။၂၀၁၉ ခုနှစ်က အီသီယိုပီးယားနဲ့ အဲရစ်ထရီးယားနိင်ငံတွေမှာ စစ်ဘေးရှောင် ကလေးငယ်တွေအတွက် သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ သင်္ချာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ သင်ကြားပေးနေရင်း ဒီလိုလုပ်ဖို့ စိတ်ကူး ရလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူ့ရဲ့ ဆန်းသစ်တဲ့ စိတ်ကူးတွေကြောင့် ဆိုရှယ်မီယာကနေတဆင့် အကျိုးရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သူ အသက် ၃၀ အောက် Forbes 30 စာရင်းထဲမှာ ဘာကိုင် ထည့်သွင်း အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်ရှိမှုဟာ အကောင်းမြင်တတ်တဲ့ အလေ့အထ ဖြစ်ပါတယ်-ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို အရင်းခံပြီး ပိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်အတွက် ခိုင်ခိုင်မာမာ လုပ်ဆောင်သွားကြပါစို့။

ဆာရာ ဘာကိုင်

ကောင်နာ မာလ်ဂွီ , နိုင်ဂျီးရီးယား

အကြောင်းအရာ စိစစ်ကြီးကြပ်မှု သမဂ္ဂခေါင်းဆောင်

ကောင်နာ မာလ်ဂွီဟာ နည်းပညာနဲ့ အေအိုင်လုပ်ငန်းနယ်ပယ်မှာ အလုပ်သမားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးအတွက် တောင်းဆိုလှုပ်ရှားနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ မာလ်ဂွီ ဟာ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရဲ့ Content Moderators Union သမဂ္ဂအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်နေပြီး မမြင်မတွေ့နိုင်တဲ့ လုပ်အားတွေအားလုံး AI စနစ်လေ့ကျင့်မှုထဲ ရောက်သွားကုန်တဲ့အကြောင်း အသိပညာပေးမှုတွေ လုပ်နေပါတယ်။

အရင်က ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အတွက် ပြင်ပအကြောင်းအရာ စိစစ်သူတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့စဉ်တုန်းက သူဟာ အဓမ္မပြုကျင့်မှု၊ သေကြောင်းကြံမှု၊ ကလေးသူငယ်တွေအပေါ် မတော်မတရားပြုမှုတွေ ပါတဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို တွေ့ခဲ့ရတာကြောင့် အိပ်မပျော်တဲ့ ဝေဒနာ၊ အကြောက်လွန်တဲ့ ဝေဒနာတွေ ခံစားခဲ့ရတယ်လို့ မာလ်ဂွီ က ပြောပြပါတယ်။

အဲဒီမှာ လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေ ဆိုးရွားမှုအကြောင်း အတွင်းသတင်းတွေ လူတစ်ယောက်က ဖွင့်ချခဲ့အပြီးမှာ အလုပ်သမားတွေကို ဥပဒေနဲ့မညီ အလုပ်ကနေ ထုတ်ပယ်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ရဲ့ ပင်ရင်းကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ မက်တာ ကုမ္ပဏီနဲ့ ကင်ညာမှာရှိတဲ့ ကုမ္ပဏီခွဲကို တရားစွဲခဲ့ကြတဲ့ အကြောင်းအရာ စိစစ်သူဟောင်း ၁၈၄ ဦးထဲမှာ မာလ်ဂွီ လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

သူဟာ အကြောင်းအရာ စိစစ်သူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို တောင်းဆိုလှုပ်ရှားဖို့ ဥရောပပါလီမန်မှာ ထွက်ဆိုတင်ပြခဲ့ပါတယ်။

နည်းပညာတိုးတက်မှုပိုင်းကိုရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာမှုပိုင်းကိုပါ တန်ဖိုးထားတဲ့ ခြုံငုံတဲ့အမြင်တွေ ထားရှိခြင်းအားဖြင့် အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ ပျက်စီးနေတဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ လက်တွေ့ကမ္ဘာကြီး ပြောင်းလဲလာရေးအတွက် စိန်ခေါ် ဆောင်ရွက်နိုင်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကောင်နာ မာလ်ဂွီ

ရှရီးအာဘက် , ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ

ကလေးအထူးကု

အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ဆိုးဆိုးရွားရွား မလုံလောက်တဲ့ကြားက ရှရီးအာဘက်ဟာ ဂါဇာက မွေးစကလေးတွေကို ဆက်ပြီး စောင့်ရှောက်ပေးနေခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ အစ္စရေး-ဂါဇာစစ်ပွဲစတင်ပြီးနောက် သူ့ အိမ်လည်းပျက်စီးသွားခဲ့ပြီး ရွှေ့ပြောင်းဒုက္ခသည်စခန်းကိုရောက်လာပါတယ်။ သူဟာ အဲဒီမှာပဲ ကလေးတွေကို ဆက်ပြီးစောင့်ရှောက်ခဲ့ပါတယ်။

ဂါဇာက အဓိကဆေးရုံကြီးတွေက မွေးစကလေးကုသခန်းတွေမှာ အတွေ့အကြုံတွေရှိခဲ့တဲ့သူဟာ လက်ရှိမှာ အယ်လ်ရှီဖာဆေးရုံ သားဖွားစင်တာမှာ ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်နေပါတယ်။ ဆေးဝါးတွေ အကန့်အသတ်ရှိနေတဲ့ကြားက ရနိုင်သမျှ အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ အသက်ကယ်ကုသပေးနိုင်မယ့် အရေးပေါ် တုံ့ပြန်ရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး တခြားဆရာဝန်တွေကိုလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ပါတယ်။

ဂါဇာကနေသူထွက်ခွာစေဖို့ တွန်းအားပေးအကြောင်းဖန်လာတာတွေကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အစောပိုင်းမှာ သမီးနှစ်ယောက်နဲ့အတူ ဂါဇာကထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာဘက်က မြေပြင်ကဆရာဝန်တွေကို အဝေးကနေ ဆက်ပြီးကူညီပေးနေတုန်းပါပဲ။

အီနက်အယ်လ်ဂိုး , ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ

စိုက်ပျိုးရေးအင်ဂျင်နီယာ

စစ်ပွဲကြောင့် ဂါဇာမှာ ရေရှားပါးလာတဲ့အခါ အီနက်အယ်လ်ဂိုးက ဒါအတွက်အဖြေ ရှာရမယ်လို့ သူတွေးခဲ့ပါတယ်။

စိုက်ပျိုးရေးအင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့သူက သစ်သား၊ ဖန်နဲ့ တာပေါ်လင်တွေလို ပစ္စည်းတွေကို အသုံးပြုပြီး ပင်လယ်ရေကို သောက်သုံးနိုင်တဲ့ ရေအဖြစ်ကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်တဲ့ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ရေသန့်စင်စက်ကို ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတည်းက ရေနဲ့မိလ္လာဆိုင်ရာ အဆောက်အဦတွေ ပျက်စီးခဲ့တာတွေကြောင့် ဂါဇာကမ်းမြောင် တောင်ဘက်၊ ခန်းယူနစ်နယ်မြေထဲက ရွက်ဖျင်တဲတွေထဲမှာ နေထိုင်သူအများအပြားအတွက် အီနက်အယ်လ်ဂိုးရဲ့ နည်းလမ်းသစ်က ရေအတွက်အရေးကြီးတဲ့ အသက်သွေးကြောတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ပါလက်စတိုင်းတွေကို ကူညီဖို့ သူ့ရဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုကို အသုံးချဖို့ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားတဲ့ အယ်လ်ဂိုးက ဆိုလာစွမ်းအင်သုံး မီးဖိုကို ဖန်တီးခဲ့သလို အိပ်ရာခင်းမွေ့ရာနဲ့ အိတ်တွေလို ပစ္စည်းတွေကိုလည်းဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။

ကက်တလင်း ကာရီကို, ဟန်ဂေရီ

ဟန်ဂေရီက ဇီဝဓာတုပညာရှင် ကက်တလင်း ကာရီကိုဟာ ပြုပြင်ထားတဲ့ messenger RNA (mRNA) ကို သုတေသနလုပ်ပြီး ထင်ရှားလာသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ mRNA ကို ဘိုင်ယွန်တက်/ဖိုင်ဇာ နဲ့ မဒါးနား ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။

သူ့ရဲ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဒရူး ဗိုက်စ်မန်းနဲ့အတူ နိုဘယ်လ်ဆု ရခဲ့ပါတယ်။ ‘‘ယနေ့ခေတ်အခါမှာ လူသားတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် အကြီးမားဆုံးခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအတွင်း မကြုံစဖူးထူးခြားတဲ့ နှုန်းနဲ့ ကာကွယ်ဆေးဖော်ရာမှာ’’ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကြောင့် နိုဘယ်လ်ဆု ရခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

mRNA ဟာ မျိုးဗီဇကို ပရိုတင်းတွေဆီ သယ်ပို့ပေးတဲ့အရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အလွန်ထိခိုက်ပျက်စီးလွယ်သလို ကိုင်တွယ်ရတာလည်း ခက်ခဲပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကာရီကိုကတော့ ဒါက ဆေးပညာမှာ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေတယ်ဆိုတာ ယုံကြည်ထားခဲ့ပါတယ်။

ကပ်ရောဂါကြီးမဖြစ်ခင်က ဒီနည်းပညာက စမ်းသပ်ဆဲ အဆင့်မှာပဲ ရှိပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုအခါ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ပြင်းပြင်းထန်ထန် မဖြစ်စေဖို့ ဒီနည်းက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက လူသန်းပေါင်းများစွာကို အကာအကွယ်ပေးနိုင်နေပါပြီ။

တခြားသူ ဘာလုပ်သင့်တယ်ဆိုတာကို အာရုံမထားဘဲ ကိုယ်ဘာလုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာကို အမြဲအာရုံထားပြီး ကိုယ့်ရဲ့ပန်းတိုင်တွေဆီ လျှောက်လှမ်းပါ။ ကျရှုံးခဲ့ရင် အဲဒီကနေ သင်ခန်းစာယူပါ။ ပြန်ထပါ။ ယခင်အတိုင်း စိတ်အားထက်သန်မှုနဲ့အတူ ဆက်လုပ်ပါ။

ကက်တလင်း ကာရီကို

နာရိုမီ ချန်ဒါ, ဇမ်ဘီယာ

တောင်သူ၊ သင်တန်းဆရာ

နာရိုမီ ချန်ဒါ ဟာ စိုက်ပျိုးရေးလမ်းညွှန်အဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာသင်ကြားရေးခြံမှာ လုပ်ကိုင်ပါတယ်။ မြေယာတွေကို လေးစား ထိန်းသိမ်းကာကွယ်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေသုံးပြီး စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြဖို့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို အသိပညာပေးနေပါတယ်။

သူက 'ရာသီဥတုအသိအမြင်ရှိမှု' ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတွေ အပိုင်းကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်ပါတယ်။ ရေနည်းတဲ့ဒေသတွေမှာ ရေကိုချွေတာနိုင်တဲ့ ရေအစက်ချ စိုက်ပျိုးတဲ့နည်း ဒါမှမဟုတ် ရေသိပ်မလိုတဲ့ ကာလတိုသီးနှံများစိုက်ပျိုးဖို့ လမ်းညွှန်တာတွေကို လုပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူက ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအတွက် အမျိုးသမီးတွေကိုယ်တိုင် အဖြေရှာလုပ်ဖို့ လှုံ့ဆော်ပါတယ်။

မိန်းကလေးပညာရေး NGO Camfed နဲ့ အတူ ချန်ဒါက အမျိုးသမီးငယ် ၁၅၀ ခန့်ကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နည်းပညာတွေကို လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် သင်ကြားပေးပါတယ်။ ဇမ်ဘီယာရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက်စွန်းရှိ ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းကို ရင်ဆိုင်ရာမှာ ဒီစိုက်ပျိုးရေးနည်းတွေက ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဂါဘရီလာ ဆလစ် ဂါဗရဲလာ, မက္ကဆီကို

ပရိုဂရမ် နဲ့ အချက်အလက်သိပ္ပံပညာရှင်

ဂါဘရီလာ ဆလစ် ဂါဗရဲလာ မပါဝင်ခင်အထိ သူ့ရဲ့ မိခင်ဘာသာစကား Náhuatl ကို ဂူးဂဲလ်ဘာသာပြန်ပလက်ဖောင်း မှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးမပြုနိုင်ခဲ့ပါဘူး။

အင်ဂျင်နီယာဖြစ်တဲ့သူဟာ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာပရောဂျက်တွေကိုလုပ်ကိုင်တဲ့ နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဒီဘာသာစကားအပါအဝင် မက္ကဆီကိုရဲ့ အခြားရိုးရာဘာသာစကားတွေကိုပါ ဂူးဂဲလ်ဘာသာပြန်မှာပါဝင်လာအောင်အထိ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ Náhuatl ဘာသာပြန်ကို အခုနှစ်အစောပိုင်းမှာပဲ အများပြည်သူအသုံးပြုနိုင်အောင် ခွင့်ပြုလိုက်ပါပြီ။

ဆလစ်ရဲ့ အလုပ်ဟာ ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာကိုအသုံးပြုပြီး လူသုံးနည်းတဲ့ဘာသာစကားတွေကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သလို နည်းပညာနယ်ပယ်မှာ ဌာနေတိုင်းရင်းအမျိုးသမီးတွေပါဝင်မှုကို မြှင့်တင်လိုက်တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စပိန်နိုင်ငံ၊ မက်ဒရစ်က Universidad Politécnica တက္ကသိုလ်မှာ OOP ပရိုဂရမ်နဲ့ အေအိုင်ကို အထူးပြုပြီး အချက်အလက်သိပ္ပံဘာသာရပ်ကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ခံနိုင်ရည်ဆိုတာ ဘယ်တော့မှမသေမယ့် မီးတောက်လိုပါပဲ၊ နာကျင်မှုကို ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ်ပြောင်းလဲ ပြီး အတူလိုက်ပါမယ့်သူတွေအတွက် အလင်းပေးလမ်းပြပေးနိုင်တယ်။

ဂါဘရီလာ ဆလစ် ဂါဗရဲလာ

စီဗာနာ ဆန်းတို့စ်, ဘရာဇီး

ဇီဝဗေဒပညာရှင်

ထိပ်တန်း ဇီဝဗေဒပညာရှင် စီဗာနာ ဆန်းတို့စ် ကတော့ သူနေထိုင်ရာလမ်းမှာ အမည်မသိရောဂါတစ်ခု ခံစားနေရတဲ့ မိသားစုတစ်စုနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ရာကနေ မျိုးရိုးဗီဇပညာရပ်နယ်ပယ်မှာ အလုံးစုံအပြောင်းအလဲ ဖြစ်စေမယ့် တွေ့ရှိချက် တစ်ခုကို ရှာတွေ့ခဲ့ပါတယ်။

အရှေ့မြောက်ဘရာဇီးဒေသက မသန်စွမ်းဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ရှားပါးမျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဦးနှောက်နဲ့ အာရုံကြောချို့တဲ့မှု SPOAN ရောဂါအကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ (SPOAN ရောဂါဟာ ခြေလက်အကြောသေတာ၊ မျက်လုံးအာရုံကြော ချို့ယွင်း တာ နဲ့ အာရုံကြောပျက်စီးတာတွေ ဖြစ်စေပါတယ်။)

ဆဲလ်ဟင်းဒို့စ် ပင်းတိုစ့်မြို့မှာ သုတေသနလုပ်ငန်းတွေ စတင်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၂၀ ကာလအတွင်း ဝေဒနာခံစားရသူတွေကို ဆန်းတို့စ်က အရေးကြီးတဲ့ ရောဂါရှာဖွေမှုတွေ လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

သူဟာ အဲဒီ ရှားပါးမျိုးဗီဇရောဂါတွေဟာ ဘရာဇီးက ဆင်းရဲတဲ့ဒေသတွေက ဆွေနီးမျိုးစပ်ချင်း လက်ထပ်မှုနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်မှုရှိလည်းဆိုတာကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

ခံနိုင်ရည်စွမ်းအားကို ကျွန်မတို့ဘယ်လိုထုတ်ဖော်ပြသကြမလဲ။ ဘဝဟာ စက်ဝိုင်းတစ်ခုလိုပဲဆိုတာ သိလိုက်ရတယ်။ ဆိုးရွားတဲ့မိုးခေါင်မှုတွေကြားမှာဆိုရင် ကျွန်မတို့ မသေရုံတမယ်ပဲပေါ့။ မိုးရာသီမှာဆိုရင်တော့ ကျွန်မတို့မှာ ပြန်စိမ်းစိုလန်းဆန်းလာတယ်။

စီဗာနာ ဆန်းတို့စ်

ဆာမီယာ, ဆီးရီးယား

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးဆွေးနွေးသူ

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဆာမီယာ ဟာ (လုံခြုံရေးကြောင့် သူ့ရဲ့ နာမည်ရင်းကို ဘီဘီစီက လွှဲပြောင်းဖော်ပြထားပါတယ်) နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ စစ်ပွဲကြောင့် စိတ်ဒဏ်ရာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရသူ ဆီးရီးယားပြည်သူတွေကို အားပေးကူညီမှုတွေ လုပ်နေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ကာလတာရှည် ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း လူသိန်းပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ကြရပြီး အသက်ရှင် ကျန်ခဲ့သူ အတော်များများဟာလည်း ဆိုးရွားတဲ့ အခြေအနေမှာ နေထိုင်နေကြရသလို စိတ်ကျဆင်းမှု၊ စိုးရိမ်သောကရောက်မှု လို စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေကြရပါတယ်။

နိုင်ငံတကာ ကယ်ဆယ်ရေးကော်မတီက ကြီးမှူး ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးခန်းတစ်ခုမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း ဆာမီယာဟာ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းက ဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုမှာ ခိုလှုံနေရတဲ့ စစ်ပြေးရှောင် မိသားစုတွေအတွက် စိတ်ကျန်းမာရေး အကြံပေးဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ပေးနေပါတယ်။

အရင်းအမြစ် ရရှိမှု ရှားပါးနေပေမဲ့လည်း ဆာမီယာ ဟာ လူနာတွေရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်လာရေးကို ကိုယ်ရောစိတ်ပါ မြှုပ်နှံပြီး ဆောင်ရွက်ပေးနေဆဲ ဖြစ်ပြီး အကျပ်အတည်း ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားရာနေရာတွေမှာ စိတ်ကျန်းမာရေးအကြောင်း ပညာပေးဟောပြောမှုတွေ လုပ်နေပါတယ်။

အာဒန်နီကဲ တီတီလိုပဲ အိုလဒိုစု , နိုင်ဂျီးရီးယား

ရာသီဥတုတရားမျှတရေးအသိပညာပေးသူ

အမျိုးသမီးနဲ့ လူငယ်တွေပါဝင်တဲ့ ရပ်ရွာအခြေပြု ရာသီဥတုပြောင်းလဲဖောက်ပြန်မှု တိုက်ဖျက်ရေးလှုပ်ရှားတဲ့ I Lead Climate Action အဖွဲ့ကို နိုင်ဂျီးရီးယား သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အ‌ရေး အမျိုးသမီးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတဦးဖြစ်တဲ့ အာဒန်နီကဲ တီတီလိုပဲ အိုလဒိုစုက ဦးစီးတည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ဂျီးရီးယား၊ နီဂျဲ၊ ချတ်ဒ် နဲ့ ကင်မရွန်း နိုင်ငံ ၄ ခုဆုံရာမှာရှိတဲ့ ချက်ဒ်ရေကန်မှာ ရေလမ်းကြောင်းကျုံ့သွားတာ ကြောင့် ပဋိပက္ခတွေ ပိုဆိုးနေပြီး ဒီလိုသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရေးပေါ်အခြေအနေနဲ့ပတ်သက်လို့ သူဟာ အသိပညာပေးရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်နေပါတယ်။

အိုလဒိုစုက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အရေးရော လူမှုပြဿနာတွေ အတွက်ပါ ဆောင်ရွက်သလို အစားအသောက် ဘေးကင်းစိတ်ချရေး အပေါ်သက်ရောက်မှုရှိလာတဲ့ ကန္တာရဖြစ်လာတဲ့မြေပေါ်မှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ဖို့အတွက် အာဖရိကန်အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ကျွမ်းကျင်အရည်အသွေးတွေ မြှင့်တင်ဖို့လည်း သူက ဆောင်ရွက်ပါသေးတယ်။

ကုလသမဂ္ဂရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာညီလာခံမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကစပြီး ဆက်တိုက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေတဲ့ သူဟာ အာဖရိကတိုက်က မူဝါဒချမှတ်နိုင်သူတွေအနေနဲ့ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိရေး ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ဖို့ တိုက်တွန်းနေပါတယ်။

ရာသီဥတုအရေး အကျပ်အတည်းဟာ ခံနိုင်ရည်စွမ်းအား ပြဿနာတခုဖြစ်လာပြီး ဒါကို အနိုင်ယူဖို့ကလွဲလို့ အခြားရွေးချယ်စရာမရှိပါဘူး။ ဒီအကျပ်အတည်းကိုကျော်လွှားဖို့အတွက် နည်းပညာနဲ့ တီထွင်မှုတွေမှာ အလေးပေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ကျွန်မတို့လိုအပ်နေပါပြီ။

အာဒန်နီကဲ တီတီလိုပဲ အိုလဒိုစု

ဆူဘင် ပါ့ခ်, တောင်ကိုရီးယား

လှေကားချိုးဖျက်သူများကလပ် တည်ထောင်သူ

ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သုံးရတဲ့ ဆူဘင်ပါ့ခ်ဟာ ဆိုးလ်က သူသွားချင်တဲ့နေရာတွေကို ဘီးတပ်ကုလားထိုင်နဲ့သွားလို့ မရမှန်း သိလာရတဲ့အခါ အိုင်တီလုပ်ငန်းမှာ မန်နေဂျာလုပ်ကိုင်ဖူးတဲ့သူ့ရဲ့ နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုကို သုံးပြီး အဲဒီကိစ္စကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပါတယ်။

ပါ့ခ်ဟာ လှေကားချိုးဖျက်သူများကလပ်ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအဖွဲ့ဟာ တောင်ကိုရီးယားမှာ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သုံးလို့မရတဲ့လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ နေရာတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုဆောင်းတဲ့ အကျိုးအမြတ်မယူတဲ့ အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစီမံကိန်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဘီးတပ်ကုလားထိုင်သုံးနိုင်တဲ့လမ်းကြောင်း မြေပုံဖန်တီးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

အခုထိ လူပေါင်း ၂,၀၀၀ လောက်က သူတို့ရဲ့ အချက်အလက်ဘဏ်ထဲကို အချက်အလက်တွေ ကူညီပေးခဲ့ကြပြီး နိုင်ငံအနှံ့ နေရာပေါင်း ၁၄,၀၀၀ ကိုလည်း ဘီးတပ်ကုလားထိုင်သုံးနိုင်အောင် သုံးသပ်စစ်ဆေးနေပါပြီ။

ဘရစ်ဂျစ် ဘတ်တစ်, ကိုလံဘီယာ

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပညာရှင်

လိင်ပြောင်းအမျိုးသမီး ဇီဝဗေဒပညာရှင်ဖြစ်တဲ့ ဘရစ်ဂျစ် ဘတ်တစ်ဟာ ဇီဝမျိုးကွဲ နဲ့ လိင်သတ်မှတ်မှုကြားက တူညီချက်တွေကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သူပါ။

သူဟာ ဂေဟစနစ်ကိုပိုမိုကာကွယ်နိုင်ဖို့ “သဘာဝ” ကို ပိုပြီးသိနိုင်ဖို့အတွက် မျိုးစိတ်တွေနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သဘောတရားကို လေ့လာတဲ့အချိန်မှာ လိင်စိတ်ခံယူမှုကွဲပြားသူတွေရဲ့ အမြင်ရှုထောင့်ကို အသုံးပြုခဲ့သူပါ။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် TEDx talk မှာ သူက ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရဲ့ သင်္ကေတမှတ်အသား ကွင်ဒီယိုအုန်းပင်ကို နမူနာပြပြီး မျိုးစိတ်တွေရဲ့ သက်တမ်းတစ်လျှောက် “လိင်နဲ့ အထီး၊အမ ပြောင်းလဲမှုတွေကို သိပ္ပံပညာမှာ ပုံမှန် တွေ့ရှိနေကြောင်း” ပြောခဲ့ပါတယ်။

လူသိများတဲ့ ပညာရှင်တဦးဖြစ်တဲ့ ဘတ်တစ်ဟာ စဉ်ဆက်မပြတ်စွန့်ဦးတီထွင်ရေးကိုအလေးထားသင်ကြားပေးရာမှာ အမြင့်ဆုံးပညာရေးအင်စတီကျုဖြစ်တဲ့ ဘိုဂိုတာမြို့အခြေစိုက် Universidad EAN တက္ကသိုလ်ရဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လက်ရှိ မှာ ဆောင်ရွက်နေသလို the Alexander von Humboldt အင်စတီကျု ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်း ၁၀ နှစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ ပါတယ်။

ဒါအပြင် လိင်စိတ်မတူကွဲပြားသူ LBTQ+ တွေရဲ့ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအတွက်လည်း ထောက်ပံ့ငွေပိုရရှိအောင် ရံပုံငွေရှာဖွေရေးလှုပ်ရှားမှုတွေလည်း သူဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

ရစ်တာ အက်တာ ဘာနု, ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်

သူနာပြု၊ ကျောင်းတည်ထောင်သူ

သူနာပြုဆရာမ ရစ်တာ အက်တာ ဘာနု နေတဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မြောက်ပိုင်းမှာ အော်တစ်ဇင်ကလေးတွေနဲ့ မသန်စွမ်းကလေးတွေကို ကံဆိုးမှုတစ်ခုလို့ မြင်ကြပါတယ်။

အော်တစ်ဇင်ကလေးဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်အကြောသေလည်း ဖြစ်သူ သူ့သမီးကို သူတို့နယ်က မူလတန်းကျောင်းက လက်မခံတဲ့အခါမှာ သူပိုင်မြေကို ရောင်းပစ်ပြီး သမီးအတွက် ကျောင်းဆောက်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ရစ်တာ အက်တာ ဘာနု မသန်စွမ်းသင်တန်းကျောင်းဟာ ကျောင်းသား ၃၀၀ ရှိနေပြီး မသန်စွမ်းသူတွေကို အသိုင်းအဝိုင်းက အကောင်းမြင်တဲ့ဘက်ဆီကို ပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။

ကျောင်းဆောက်တုန်းက အော်တစ်ဇင်နဲ့ မသန်းစွမ်းကလေးတွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဆောက်ခဲ့ပေမဲ့ အခုဆိုရင် ဥာဏ်ရည်နဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာမသန်စွမ်း အမျိုးမျိုးရှိတဲ့ ကလေးတွေကို သင်ကြားပေးနေပါတယ်။

အော်လ်ဂါ ရက်ညာဗာ, ယူကရိန်း

မဟာလူသားများစင်တာ တည်ထောင်သူ

ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော်စစ်ဆင်နွှဲလာတဲ့နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲ ဒဏ်ရာရသူတွေကို ကူညီဖို့ တစ်ခုခု လုပ်ဖို့လိုပြီလို့ အော်လ်ဂါ ရက်ညာဗာ သိလိုက်ပါတယ်။

စစ်မြေပြင်မှာ ခြေလက်ဆုံးရှုံးခဲ့သူတွေကို စတေးခံတွေအနေနဲ့ လူတွေ မြင်ကြပေမဲ့ ရက်ညာဗာကတော့ သူကူနိုင်သလောက်ကူရမဲ့ အကူအညီတွေနဲ့ ထိုက်တန်တဲ့ စူပါမန်းတွေလို့ မှတ်ယူပါတယ်။

သူက လဗိဗ်မြို့မှာ မဟာလူသား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးစင်တာကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အနေနဲ့ တာဝန်ယူပြီး အထူးကုဆရာဝန်တွေပါတဲ့အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နဲ့အတူ အလုပ်တွေ လုပ်ပါတယ်။ စင်တာက လူနာတွေအတွက် လက်တုခြေတုတွေ တပ်ဆင်ပေးနေတဲ့အပြင် မကြာသေးခင်ကမှ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးစင်တာလည်း ထပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။

လုပ်ငန်းလည်ပတ်တဲ့ ပထမ ၂ နှစ်အတွင်းမှာပဲ လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းဆိုတာက မနက်တိုင်း အချက်ပေးဥသြသံကြားတာနဲ့ နိုးထပြီး နိုင်ငံအတွက်ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်တာပဲ။ “ငါ့ကျမှ လို့ဖြစ်ရလဲ” ဆိုတဲ့အတွေးမှာ တဝဲလည်လည်ဖြစ်နေတာထက် “ဘာအတွက်လုပ်နေတယ်” ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ပြန်ရှာဖွေတာပါ။ ရှိတာလေးနဲ့ ဘယ်လိုဖြစ်အောင်လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းရှာရတာပါပဲ။

အော်လ်ဂါ ရက်ညာဗာ

ဆနီဟာ ရက်ဗနာ, အမေရိကန်

အေအိုင်ကျွမ်းကျင်သူ

အသက် ၂၀ မှာပဲ ဆနီဟာ ရက်ဗနာဟာ ရှေ့ကို အများကြီး ရောက်နေပါပြီ။ သူဟာ နိုင်ငံ ၃၀ ကျော်က အဖွဲ့ဝင် ၁,၃၀၀ ကျော် ပါဝင်တဲ့ အေအိုင်ကို ဘေးကင်းပြီး အညီအမျှ အသုံးပြုနိုင်ရေး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူငယ်လှုပ်ရှားမှုကို Encode Justice ထူထောင်ခဲ့သူပါ။

ရက်ဗနာဟာ ပြောင်းလဲလာတဲ့ နည်းပညာရဲ့ ဘေးရန်တွေကို လျော့ပါးအောင်နဲ့ လူငယ်တွေကို လေးနက်တဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ ပါဝင်လာအောင်တို့ကို လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်နေပြီး အေအိုင်နဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် စင်တာမှာ ပါဝင်လေ့လာနေပါတယ်။

သူဟာ တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်းက မကြာခင်က မိတ်ဆက်လိုက်တဲ့ အေအိုင်နယ်ပယ်မှာ အလွှမ်းမိုးဆုံး အယောက် ၁၀၀ စာရင်းဝင် အသက်ငယ်ဆုံးသူ ဖြစ်ပါတယ်။

အေအိုင်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေ တကယ်မကျရောက်လာခင်မှာ ကြိုပြင်ဆင်ထားဖို့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။ ကျွန်မအတွက်တော့ အတိတ်ကို ကျော်ပြီး အနာဂတ်ကို မြင်ကြည့်တာက ခံနိုင်ရည်ရှိမှုလို့ ယူဆပါတယ်။

ဆနီဟာ ရက်ဗနာ

ဂျော်ဂျီနာ လောင်း, သြစတြေးလျ

ကင်ဆာဆိုင်ရာ ဆေးပညာရှင်

တိတိကျကျပစ်မှတ်ထားကုသတဲ့ ရောဂါကုထုံးတွေနဲ့ ခုခံအားသုံး ကင်ဆာကုထုံးတွေကတစ်ဆင့် ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးမှုတွေမရှိတဲ့ ကမ္ဘာကြီးဖြစ်လာစေချင်နေသူက ဂျော်ဂျီနာ လောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မယ်လာနိုမား (အရေပြားကင်ဆာ) အင်စတီကျု သြစတြေးလျရဲ့ ပူးတွဲဒါရိုက်တာဖြစ်တဲ့ လောင်းဟာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ကင်ဆာကုသမှုတစ်ခုကို ပူးတွဲရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ မှာ လူသိများလာပါတယ်။ သူ့ရဲ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်လည်းဖြစ် သူငယ်ချင်းလည်းဖြစ်သူ ရစ်ချက် စကိုလယာမှာရှိတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဦးနှောက်ကင်ဆာတစ်မျိုးကို ကုသပေးနိုင်ခဲ့ပြီး စကိုလယာမှာ အခု ကင်ဆာမရှိတော့ပါဘူး။

ကင်ဆာအကျိတ်ကို ခွဲမထုတ်ခင်အချိန်မှာ ဆေးဝါးနဲ့အတူ ခုခံအားသုံး ကုထုံး အသုံးပြုတာက ပိုကောင်းတယ်ဆိုတာကို လောင်းနဲ့အတူ စကိုလယာပါ ပါဝင်တဲ့ သူတို့အဖွဲ့က တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။

အရေပြားကင်ဆာနဲ့ပတ်သက်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာသုတေသနလုပ်မှုကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သူတို့ရဲ့ ခေတ်မီဆန်းသစ်တဲ့ လုပ်ငန်းဟာ အရေပြားကင်ဆာရောဂါရှိတဲ့ ထောင်နဲ့ချီတဲ့ လူနာတွေရဲ့အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး ဂုဏ်ပြုခံရပါတယ်။

ခေတ်မမီတော့တဲ့ စနစ်တွေကို စိန်ခေါ်ပြီး ပြဿနာတွေအပေါ် ဆန်းသစ်တဲ့အဖြေတွေရဖို့ ကြိုးပမ်းနေသူတွေကို စွမ်းအားဖြည့်ပေးခြင်းအားဖြင့် အနာဂတ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ စာနာတတ်မှုနဲ့ တူညီတဲ့ လူသားဖြစ်တည်မှုတွေကို စွမ်းဆောင်နိုင်သူတွေ ဖြစ်သင့်တယ်။

ဂျော်ဂျီနာ လောင်း

ဆူနီတာ ဝီလျံ, အမေရိကန်

အာကာသယာဥ်မှူး

နာဆာ အာကာသယာဥ်မှူး ဆူနီတာ ဝီလျံ ဇွန်လ ဇွန်လ ၅ ရက် မှာ ဘိုးရင်း စတားလိုင်နာ အာကာသယာဥ်ပေါ် လိုက်ပါသွားတုန်းက နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း ISS မှာ ရှစ်ရက်ကြာ နေထိုင်မယ့် ခရီးစဥ်အတွက် ဆိုပြီး လိုက်ပါသွားခဲ့တာပါ။

ဒါပေမဲ့ ယာဥ်ရဲ့ နည်းပညာ ပြဿနာတွေကြောင့် ဝီလျံနဲ့ သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဘယ်ရီ ဝယ်လ်မိုးတို့ဟာ ကမ္ဘာဆီကို ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ကျမှ ပြန်နိုင်ကြတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဝီလျံဟာ ရေတပ်က အငြိမ်းစား ရဟတ်ယာဥ်မှူး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အာကာသထဲလမ်းလျှောက်မှု အများဆုံး လုပ်ထားတဲ့ စံချိန်ရထားဖူးသူ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၀၇ မှာ အာကာသထဲ ပထမဆုံး မာရသွန်ပြေးသူလည်း ဖြစ်လာပါတယ်။

မိသားစုတွေ၊ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ဝေးရာ ကမ္ဘာရဲ့ အထက် ကီလိုမီတာ ၄၀၀ မှာ ရောက်နေပေမဲ့ အာကာသထဲ မမျှော်လင့်ပဲ အချိန်တွေကြာ နေနေရတာကို သူက ကြည်ကြည်ဖြူဖြူ သည်းခံနေထိုင်နေပြီး အာကာသယာဥ်ဟာ သူ“ပျော်တဲ့နေရာ”လို့ ပြောပါတယ်။

ရိုဇာ ဗတ်စ်ကက်ဇ် အက်စ်ပင်နိုဇာ, ပီရူး

ဓာတု-ဇီဝ ပညာရှင်

သူ့အဘွားရဲ့ ရိုးရာကုထုံးနည်းလမ်းတွေကို မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင် ရိုဇာ ဗတ်စ်ကက်ဇ် အက်စ်ပင်နိုဇာဟာ နောက်ဆုံးပေါ် သိပ္ပံပညာရပ်နဲ့ ရိုးရာ ဗဟုသုတတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ပီရူး အမေဇုန်တောထဲက ဇီဝမျိုးကွဲတွေကို ကာကွယ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာ အမေဇုန် သုတေသနအဖွဲ့ရဲ့ တည်ထောင်သူ ဖြစ်တဲ့ သူဟာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားတွေနဲ့ ပေါင်းပြီး တောနက်ထဲက ဇီဝမျိုးကွဲသစ်တွေကို ရှာဖွေနေပါတယ်။

သူဟာ ကမ္ဘာပေါ်က ဝေးလံခေါင်ဖျား သဘာဝဂေဟစနစ်တွေဆီကိုလည်း သွားလေ့လာတတ်ပါတယ်။ သူလုပ်ဆောင်နေတာတွေကတော့ အမေဇုန်ရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ရေပူမြစ်ထဲမှာ ဘက်တီးရီးယားပိုးသစ်တွေ စူးစမ်းရှာဖွေတာ၊ မတုပ်တဲ့ ပျားတွေကို ပထမဆုံး ဓာတုသုတေသနပြုလုပ်ရာမှာ ဦးဆောင်တာနဲ့ ပီရူးက ဆေးဘက်ဝင် ပျားရည်သုတေသနလုပ်ဆောင်တာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ တောင်အမေရိကက အကြီးဆုံး ဌာနေတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အာရှန်နင်ကာ မျိုးနွယ်ရဲ့ နိုင်ငံတကာ သံတမန်တွေထဲက တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

စီစီလာ အချာရီယာ, နီပေါ

စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ စွန့်ဦးတီထွင်သူ

စီစီလာ အချာရီယာဟာ နီပေါနိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံး ပလတ်စတစ်ပြန်လည်အသုံးချရေးကွန်ရက်ကို ဦးဆောင်နေသူပါ။ သူ့ရဲ့ စွန့်ပစ်အမှိုက် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ Avni Ventures မှာ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းက အပယ်ခံထားရသူတွေကို အလုပ်သမားအဖြစ်ခန့်အပ်ထားပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းကဏ္ဍမှာ အမျိုးသမီးတွေ ပိုပြီးပါဝင်လာနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ “မလိုအပ်ပါဘူး၊ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်အိတ်နဲ့ထည့်ပါမယ်” ဆိုတဲ့ ပလတ်စတစ် ဈေးဝယ်အိတ်တွေအသုံးပြုတာရပ်ဖို့အတွက်လှုပ်ရှားမှုမှာ အချာရီယာက ဦးဆောင်သူတွေထဲ ပါဝင်ပါတယ်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်ကစတင်တဲ့ နှစ်စဉ် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းပေါ်မှာ တောင်တက်သူတွေချန်ထားရစ်တဲ့ တန်ချိန် ၁၁၉ တန် ရှိတဲ့ အမှိုက်တွေ ကောက်ယူရေးလှုပ်ရှားမှုကိုလည်း သူက ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။

သူရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကတဆင့် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားလက်မှုကျွမ်းကျင်တဲ့အမျိုးသမီးတွေဟာ စွန့်ပစ်အမှိုက်တွေ ကို ခြင်းတောင်း၊ ဖျာ နဲ့ အဆင်တန်ဆာတွေအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုကြပြီး နေထိုင်စားသောက်ရေးအတွက် အကူအညီ ဖြစ်စေပါတယ်။

ဆာဖာ အလီ , ဆူဒန်

သားဖွားဆရာဝန်

ဆူဒန်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က သူ့ဆေးရုံနားမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖြစ်ပြီး ဗုံးတွေ အဆက်မပြတ် ကျရောက်နေပေမဲ့ ဒေါက်တာ ဆာဖာ အလီနဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေဟာ ဆေးရုံကို စွန့်သွားဖို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြပါတယ်။

သူက သားဖွားမီးယပ် အတိုင်ပင်ခံ သမားတော်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး စစ်တပ်နဲ့ RSF လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကြားက တိုက်ပွဲတွေကြားကနေ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေကို ပိုပြီးလုံခြုံရာကို ကယ်ထုတ်ဖို့ ကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။

လက်ရှိမှာ သူဟာ အယ်ဆော်ဒီ သားဖွားဆေးရုံမှာ ခွဲစိတ်မွေးဖွားတာနဲ့ အမျိုးသမီး ကျန်းမာရေး ကိစ္စတွေကို ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ဖြစ်လာတဲ့ အခက်အခဲတွေကြားမှာ လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

ဆေးဝန်ထမ်း မလုံလောက်မှုကို လျော့နည်းစေဖို့ အတွက် ဘွဲ့ရပြီးစ အမျိုးသမီး ဆရာဝန် ၂၀ ကိုလည်း သူက လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနေပါတယ်။

အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ခံနိုင်ရည်စွမ်းကြောင့် ကုစားပေးမှု၊ တရားမျှတမှုနဲ့ အနာဂတ်မှာ ကြောက်ရွံ့စရာမလိုဘဲ နေထိုင်နိုင်ဖို့တွေ ဖြစ်လာမှာပါ။ သူတို့ရဲ့ ခွန်အားတွေက အမှောင်ဆုံးအချိန်တွေမှာတောင် မျှော်လင့်ချက်ရှိသေးတယ်ဆိုတာ သတိရစေပါတယ်။

ဆာဖာ အလီ

အော်လ်ဂါ အိုလီဖိုင်ရန်ကို, ယူကရိန်း

လယ်သမား

၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့ချိန်မှာ အိုလီဖိုင်ရန်ကိုက လယ်ယာလုပ်ငန်း တည်ထောင်ချင်ခဲ့တဲ့ ဖခင်ရဲ့ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လယ်ယာသုံး ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်တွေ ဝယ်ယူပြီး လုပ်ငန်းစခဲ့ပေမဲ့ ငွေကြေးအခက်အခဲကြောင့် အတော်ရုန်းကန်ခဲ့ရပါတယ်။ နောက်ပိုင်းတော့ တိရစ္ဆာန်တွေကို ရောင်းချပြီး လုပ်ငန်းရပ်ခဲ့ရပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒွန်းဘတ်စ်က ရှေ့တန်းတစ်နေရာမှာ ရေတပ်အထူးတပ်ဖွဲ့ တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ကျနေစဉ် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ သူ့ဖခင်ရဲ့ လယ်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ချင်တဲ့ဆန္ဒကို သူ မစွန့်လွှတ်ချင်ခဲ့ပါဘူး။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကတော့ သူဟာ စီးပွားရေး စီမံကိန်းတစ်ခုအတွက် ယူကရိန်း စစ်ပြန်များရန်ပုံငွေအဖွဲ့ဆီကနေ ရန်ပုံငွေ လျှောက်ထားတာ အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။

အိုလီဖိုင်ရန်ကိုဟာ သူ့ရဲ့ ဥယျာဥ်ခြံလုပ်ငန်းကို ခေတ်မီ စိုက်ပျိုးနည်းပညာသစ်တွေ သုံးပြီး တကျော့ပြန် ပြန်လည်ပတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီစိုက်ပျိုး‌ရေးနည်းနာသစ်နဲ့အတူ ဒေသခံလူထုအတွက် အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးပေးနိုင်သလို သူ့ရဲ့ ဦးစီးဦးဆောင်ပြုမှုတွေအတွက် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြအဖြစ် ရှုမြင်ခံရပါတယ်။

နူးလ် အီမန်, အီဂျစ်

အမျိုးသမီးနည်းပညာသမား စွန့်ဦးတီထွင်သူ

လိင်ကျန်းမာရေးအသိပညာပေးသူ နူးလ် အီမန်ဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နဲ့ အာဖရိကမြောက်ပိုင်းဒေသတွေမှာ အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့မပြောသင့်ဘူးလို့ ယူဆကြတဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအသိပညာပေး၊ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာကျန်းမာရေး နဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ဓမ္မတာ စတဲ့ ခေါင်းစဉ်တွေကို အဓိကထား ပြောလေ့ရှိပါတယ်။

အီမန်ဟာ ပူးတွဲတည်ထောင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းတာဝန်ယူထားတဲ့ Motherbeing လို့ အမည်ရတဲ့ အမျိုးသမီးနည်းပညာကုမ္ပဏီဟာ ကိုင်ရိုမြို့မှာ ဆေးပေးခန်းဖွင့်လှစ်ထားသလို အမျိုးသမီးကျန်းမာရေးကိစ္စတွေကို ဒီဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းကနေလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနေပါတယ်။

သူဟာ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့ သူတို့ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ပတ်သက်လို့ အချက်အလက်ပေါ်အခြေခံတဲ့ဗဟုသုတတွေရအောင် မြှင့်တင်ပေးသလို သန္ဓေတားခြင်းဆိုင်ရာဆက်စပ်အချက်အလက်တွေကို ရနိုင်အောင်ဆောင်ရွက်ပေးတာ၊ ထိလွယ်ရှလွယ်တဲ့ကိစ္စရပ်တွေကို ရှက်ကြောက်တာမျိုးမရှိအောင်လည်း ကူညီပေးပါတယ်။

ထိပ်ဆုံးကိုပြန်သွားပါ

အမျိုးသမီး ၁၀၀ ဆိုတာဘာလဲ

ဘီဘီစီ အမျိုးသမီး ၁၀၀ ဆိုတာ ကမ္ဘာတဝန်းက အတုယူ အားကျဖွယ်ရာ သြဇာရှိ အမျိုးသမီး အယောက် ၁၀၀ ရဲ့ နာမည်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဘီဘီစီက သူတို့ရဲ့ ရုပ်သံမှတ်တမ်းတွေ၊ ရုပ်သံဆောင်းပါးတွေ၊ အင်တာဗျူးတွေကို ဖန်တီးပြီး အမျိုးသမီးတွေကို အလေးပေး ရှေ့တန်းတင်တဲ့ သူတို့ဘဝ သူတို့ဇာတ်ကြောင်းတွေကို ဘီဘီစီ ပလက်ဖောင်းတွေအားလုံးမှာ ဖြန့်ချိ ထုတ်လွှင့် တင်ဆက်ပါတယ်။

အင်စတာဂရမ်နဲ့ ဖေ့ဘွတ်ခ်မှာ BBC 100 Women ဆိုပြီး ဖော်လိုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ #BBC100Women ဆိုတဲ့ ဟတ်ရှ်တက်ခ်ကို သုံးပြီးတော့လည်း လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေထက်မှာ ရေးသား ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။

အမျိုးသမီး ၁၀၀ ကို ဘယ်လို ရွေးသလဲ

ဘီဘီစီ ရဲ့ အမျိုးသမီး ၁၀၀ အဖွဲ့က ကမ္ဘာတလွှား အသံလွှင့်ဌာန၊ဘီဘီစီဘာသာစကားဌာန ၄၁ ခုအပြင် နဲ့ မီဒီယာအက်ရှင် တို့ရဲ့ ကွန်ရက်တွေကနေရတဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုဆောင်းပြီး စာရင်းပြုစုပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၁၂ လအတွင်း ခေါင်းစီးသတင်းများ ဒါမှမဟုတ် လွှမ်းမိုးခဲ့တဲ့အမျိုးသမီးတွေထဲကမှ ဆန်ခါတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး သိသာထင်ရှားစွာ အောင်မြင်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လွှမ်းမိုးနိုင်သူတွေကို ရှာဖွေထားပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်အတွင်း သတင်းခေါင်းကြီးမှာ ဖော်ပြခံခဲ့ကြရ သူတွေ၊ အရေးကြီး သတင်းတွေမှာ လွှမ်းမိုးခဲ့ကြသူတွေ၊ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ၊ နယ်ပယ် တခုခုမှာ ထူးချွန် အောင်မြင်ခဲ့ကြသူတွေ၊ ထိပ်တန်းသတင်းတွေထဲမှာ မပါပေမဲ့ လူ့ဘောင်အသိုင်းအဝိုင်အပေါ် တနည်းနည်းနဲ့ သြဇာသက်ရောက်မှု ရှိသူတွေကို ရှာဖွေ စုဆောင်းခဲ့ကြပါတယ်။

နိုင်ငံရေးရပ်ဝန်း၊ လူမှုအသိုက်အဝန်း နယ်ပယ်ပေါင်းစုံက အသံတွေကို ကိုယ်စားပြုထားသလို အမြင်သဘောထားကွဲလဲတဲ့အကြောင်းအရာခေါင်းစဥ်တွေအောက်က နာမည်တွေလည်းပါဝင်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အပြောင်းအလဲဖန်တီးတဲ့အမျိုးသမီးတွေကိုလည်း ဆန်ကာတင်စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့ပါတယ်။

နာမည်တွေကို နောက်ဆုံးအဆင့်ရွေးချယ်မှုမလုပ်ခင်မှာ ဒေသတွင်းကိုယ်စားပြုခွင့်နဲ့ ဘက်မလိုက်မှုတို့နဲ့အတူ ဒီစာရင်းကို ချိန်ညှိတိုင်းတာထားပါတယ်။

ခရက်ဒစ်

ဘီဘီစီ အမျိုးသမီး ၁၀၀ ထုတ်လုပ်ရေးအဖွဲ့ Valeria Perasso, Natalia Pianzola, Maria Zaccaro, Rebecca Thorn, Lara Owen, Natasha Fernandes, Niamh Hughes, Shaina Oppenheimer, Sarah Tiamiyu and Rubab Batool.

ထုတ်လုပ်မှု ကူညီပံ့ပိုးသူများ Vandana Vijay, Kateryna Khinkulova, Mariam Aman, Vera Kwakofi, Mouna Ba, Rupa Jha, Julien El-Hajj, Mark Shea, Chris Clayton, Yuna Ku, Issariya Praithongyaem, Paula Adamo Idoeta, Laura García, Ana Pais, Zhanna Bezpiatchuk, Zlata Onufrieva, Berza Simsek, Farhat Javed, Anastasia Soroka, Thais Carranca, Celestine Karoney, Shahnewaz Rocky, Khayrulla Ubaidullaev, Abdybek Kaziev, Katerina Tse, Sylvia Chang, Laura Bicker, Aye Thu San, Bui Thu, Do Hung.

ဘီဘီစီ အမျိုးသမီး ၁၀၀ အယ်ဒီတာ Golnoosh Golshani.

အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ: Claire Williams.

ကမ္ဘာတစ်လွှား ဘာသာစကားများ ထုတ်လုပ်ရေး Rafael Chacón, Pip Joy and Carol Olona.

ဒီဇိုင်း Lily Huynh, Prina Shah, Jenny Law, Matt Thomas, Pauline Wilson and Oli Powell.

Development Scott Jarvis, Arun Bhari, Alexander Ivanov, Matthew Taylor and Preeti Vaghela.

ဓာတ်ပုံမူပိုင်ခွင့်များ Getty Images, Lauren Hurley/No. 10 Downing Street, Tracey Emin, Yoshimoto Entertainment, United World Wrestling, Stephanie King, Derrick Evans, Asta Kristjans, Shahnewaz Rocky, Annette Hornischer, Farhio Mohamed Hussein, Billsatya, Mohanad Elhussein, Mataara Stokes, Joe O'Shaughnessy, Tapas Mallick, @KuchuTimes, Melanoma Institute Australia, Christopher Michel, LeYa, M. Sven Torfinn, Mundele Badimubungi Alain, USA Archery, Daryna Lavrenko, Ko Oo, Alix McIntosh, Steve Gerrard, Kellys Portillo, Bangkok Pride, Mariana Castiñeiras, Diaspora Arts Connection, Acción Interna, Juan Pablo Orellana, Jean Francois Carly for Kathrine Hamnett/Samsung Global series, Paige Censale/Haitian Bridge Alliance, Gonzalo Marroquín, Raj Kumar Shrestha, Ravshan Musaev, HK studio, Lisa Palomino, Harold Levine, Media Wales, Nensi Ragab, Alexandre Nunis, Manon Obel/Clandestina, Hila Shiloni/Women of the Wall, Felix Speller/Design Museum, Kazım Kızıl, Hugo Mathy, Dmitry Aychuvakov, Ula Osman, Naver Sports, NASA, Peter Giodano, Yero Adugna, Jumadyl Tokkojoev, Marco Conti Sikic, François Barrère, Social Fund for Development, Membley Studios, Greg C. Holland, Ben Cohen, Hagar Bader/Laba Impact House, Keiko Atsuta, Doan Duc Thang, nominees’ own.