တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, အကြမ်းဖက်ပုဒ်မတွေနဲ့ လွှတ်ပေးသူ ၇ ထောင်ကျော်ထဲက ၂၅၀ ခန့်ရဲ့စာရင်းကိုသာ ရရှိထားသေးတယ်လို့ AAPP ပြော

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကအမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးပေါင်းပြီး အီရန်ကိုတိုက်ခိုက်မှု ၄ ရက်မြောက် - ဟော်မုစ် ရေလက်ကြားကို ပိတ်မယ်လို့ အီရန်ခြိမ်းခြောက်

   အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ ပဋိပက္ခအရှိန်မြင့်တက်လာချိန်မှာပဲ ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့ရာလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ ဟော်မုစ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းတဲ့ဘယ်သင်္ဘောကိုမဆို ပစ်ခတ်မယ်လို့ အီရန်အရာရှိတစ်ဦးက သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

   အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုကတော့ အီရန်ကို ပြုလုပ်မယ့် ‘‘အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ခိုက်မှုတွေ လာဖို့ရှိတယ်’’ လို့ ပြောပြီး ‘‘ကျွန်တော်တို့ရဲ့တိုက်ရေးခိုက်ရေးနည်းဗျူဟာအသေးစိတ်ကိုတော့ ပြောမှာမဟုတ်ဘူး’’ လို့ ဆိုပါတယ်။

   ယီရတ်မြို့မှာရှိတဲ့အမေရိကန်သံရုံးလည်း ဒရုန်း ၂ စင်းထိမှန်ခဲ့ပြီး ‘‘အသေးစားမီးလောင်မှုတစ်ခုနဲ့ အဆောက်အဦ အနည်းငယ်ပျက်စီးမှု’’ ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆော်ဒီအာရေးဗျကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။

   အမေရိကန် သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်မှာ အုပ်စိုးနေတဲ့လူတစ်စု ဆက်ပြီး မအုပ်စိုးနိုင်တော့အောင် ‘‘ရပ်တန့်ဖို့နောက်ဆုံးနဲ့ အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးဖြစ်တာကြောင့်’’ အီရန်ကို တိုက်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရတာလို့ပြောအပြီးမှာ ဒီအခြေအနေတွေ ထွက်ပေါ်လာတာဖြစ်ပါတယ်။

   အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုလုပ်ချိန်ကတည်းကဆိုရင် ပထမဆုံးအကြိမ် အိမ်ဖြူတော်မှာ ပြောတဲ့မိန့်ခွန်းမှာတော့ သမ္မတထရမ့်က အမေရိကန်ဟာ ‘‘ကြီးမားတဲ့တိုက်ရေးခိုက်ရေး စစ်ဆင်မှုတွေ’’ ကို ဆက်လုပ်နေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

   အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ဟာ အီရန်ကို စနေနေ့မှာ ပူးတွဲလေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံ့ဦးသျှောင်ရာထူးယူထားတဲ့ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကတည်းက အစ္စရေး စစ်တပ်ဟာ တီဟီရန်ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်တွေ ပြုလုပ်ထားပါတယ်။

   အစ္စရေးဘက်ကလည်း လက်ဘနွန်နိုင်ငံထဲမှာရှိတဲ့ ဟစ်ဇ်ဘိုလာ ပစ်မှတ်တွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အကြိမ်ကြိမ်ပြုလုပ်ထားပြီး ‘‘ခြိမ်းခြောက်မှုကို အပြည့်အဝ မဖယ်ရှားနိုင်ခင်အထိ’’ စစ်ဆင်ရေးဆက်ရှိမယ်လို့ သတိပေးပါတယ်။

   လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကတော့ အစ္စရေးရဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၅၂ ဦး သေဆုံးပြီး ဘေရွတ်မြို့ခံတွေဟာ ဗုံးကြဲခံရတာကြောင့် ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းနေကြရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

   ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတားမာကတော့ အမေရိကန်- အစ္စရေးတို့က အီရန်ကို ပူးပေါင်းလေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုမှာ ဗြိတိန်မပါဝင်ဖို့ တမင်ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး သူ့အစိုးရဟာ ‘‘အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲကို ကောင်းကင်ကနေ ပြောင်းလဲနိုင်မယ်လို့ မယုံကြည်တာကြောင့်’’ လို့ဆိုပြီး ပြောပါတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကဘီဘီစီ ၂၀၂၄ ထူးချွန်ထင်ရှားအမျိုးသမီး ၁၀၀ မှာရွေးချယ်ခံရတဲ့ ရှင်ဒေဝီ မလွတ်သေး

   မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူ ရှင်ဒေဝီဟာ မနေ့က စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ လွတ်ငြိမ်းနဲ့ ပြန်လွတ်မြောက်ပြီလို့ သတင်းထွက်ခဲ့ပေမဲ့ ဒီနေ့အထိပြန်လွတ်လာတာမရှိသေးဘူးလို့ မိသားစုဝင်ဖြစ်သူက ဘီဘီစီကို အတည်ပြုပါတယ်။

   ဘာကြောင့် ပြန်မလွှတ်တာလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကိုလည်း မိသားစုဘက်က မေးမြန်းစုံစမ်းပေမဲ့ ဒီနေ့မနက်ပိုင်းအထိ အဖြေမရသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။

   သူလွတ်မြောက်လာပြီလို့ ကနဦးသတင်းတွေထွက်ပေါ်လာချိန်မှာ သူနဲ့နီးစပ်တဲ့အသိုင်းအဝိုင်းက ဝမ်းသာကြောင်း လူမှုကွန်ရက်မှာ ရေးသားခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

   ဆုရ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီး ထုတ်လုပ်သူ ရှင်ဒေဝီဟာ ဘီဘီစီရဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အားကျစရာနဲ့ လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး ထူးချွန်ထင်ရှား အမျိုးသမီး ၁၀၀ စာရင်းမှာ ရွေးချယ်ခဲ့ရသူဖြစ်ပါတယ်။

   သူဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာတုန်းက ရန်ကုန်မြို့၊ မြောက်ဥက္ကလာမြို့နယ်က အောင်မင်္ဂလာအဝေးပြေးကွင်းမှာ အွန်လိုင်းကနေမှာယူထားတဲ့ ရိုက်ကူးရေးဒရုန်းကို သွားယူချိန်မှာ စစ်ဆေးဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီမှာ ပုဒ်မ ၅၀(ည)နဲ့ အင်းစိန်‌ထောင်တွင်းတရားရုံးကနေ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်ချမှတ်ခံလိုက်ရတာဖြစ်ပါတယ်။

   ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီလမှာတော့ စစ်ကောင်စီက ထောင်ဒဏ်တစ်သက်ကနေ ‌ထောင်ဒဏ် ၁၅ နှစ်လျှော့ပေးသူ ၁၄၄ ဦးထဲမှာ ပါဝင်လာခဲ့ပြီး နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ် ဆက်လက်ကျခံနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

   ၁၉၈၈ ခုနှစ်ကတည်းက စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ဆန့်ကျင်သူ ရှင်ဒေဝီဟာ လူမှုစီးပွားအကျပ် အတည်းကြောင့် ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် အရေးအခင်းအကြောင်း ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းတင်ရိုက်ကူးခဲ့သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

   သံဃာတွေ ဦးဆောင်တဲ့မြန်မာပြည်တွင်းက ၂၀၁၇ လူထုဆန္ဒပြမှုကို စစ်တပ်က လက်နက်နဲ့အင်အားသုံး ပစ်ခတ်ခဲ့တဲ့အကြောင်း သူ့မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်နဲ့ နိုင်ငံတကာကို သိစေခဲ့တဲ့အမျိုးသမီးသတင်းထောက်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ပါတယ်။

   ရှင်ဒေဝဟာ လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ(RFA) မြန်မာဘာသာဌာနမှာ ပြင်ပဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာအမျိုးသမီးသတင်းမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းက ချီးမြှင့်တဲ့ Wallis Annenberg အမျိုးသမီးသတင်းသမားဆုရှင်လည်းဖြစ်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကအကြမ်းဖက်ပုဒ်မတွေနဲ့ လွှတ်ပေးသူ ၇ ထောင်ကျော်ထဲက ၂၅၀ ခန့်ရဲ့စာရင်းကိုသာ ရရှိထားသေးတယ်လို့ AAPP ပြော

   အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည)နဲ့ ပုဒ်မ ၅၂ (က) တွေနဲ့ အကျဥ်းချခံထားရသူ ၇၃၃၇ ဦးကို လွတ်ငြိမ်းပေးတယ်လို့ စစ်ကောင်စီက မနေ့က ကြေညာခဲ့ပေမဲ့ မနေ့ညနေပိုင်းအထိ ၂၄၆ ဦးရဲ့စာရင်းကိုသာ အတည်ပြုထားနိုင်သေးတယ်လို့ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားများကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း(AAPP)က မတ် ၂ ရက်ညမှာထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ဒီထဲက ၁၀၄ ဦးကိုသာ နာမည်နဲ့အတိအကျ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီဆိုတာ အတည်ပြုထားနိုင်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြပါတယ်။

   ဒေသတွင်းသတင်းဌာနအချို့နဲ့ ဘီဘီစီက သိရှိရတဲ့အချက်အလက်တချို့အရ မနေ့က လွတ်မြောက်လာသူတွေထဲမှာ ထောက်ပို့တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ Kpay နဲ့ Wave pay လို ပြည်တွင်း မိုဘိုင်းငွေကြေးစနစ် သုံးစွဲမှုကနေတဆင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး အကြမ်းဖက်ပုဒ်မ အတပ်ခံရပြီးတဲ့နောက် ဖမ်းဆီး ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူ ဆယ်ချီလည်း ပါဝင်နေပါတယ်။

   AAPP ကတော့ လွတ်ငြိမ်းစာရင်းတွေကို ဒီနေ့အထိ ဆက်လက်အတည်ပြုနေဆဲဖြစ်ပြီး ဆက်ထုတ်ပြန်ဖို့ရှိတယ်လို့လည်း AAPP အဖွဲ့က ဦးအောင်မျိုးကျော်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

   “သေချာတာတော့ ၅၀(ည)တွေ လွတ်တယ်ပြောပေမဲ့ အကုန်မလွှတ်ဘူး။ စာရင်းပါပြီး မလွှတ်ဘဲ ပြန်ခေါ်တာလည်းကြားရတယ်။ ပြန်ခေါ်ပေမဲ့ ဒီနေ့ပြန်လွှတ်မလားဆိုတာနဲ့ ဒီတစ်ပတ်လုံး ဖြည်းဖြည်းချင်း လွှတ်မလားဆိုတာလည်း စောင့်ကြည့်ရမယ်” လို့ ဦးအောင်မျိုးကျော်က ပြောပါတယ်။

   မနေ့က ညပိုင်းအထိ အကျဥ်းထောင်တွေရှေ့မှာ မိသားစုဝင်တွေက အကျဥ်းကျသူတွေ လွတ်လာဦးမလားဆိုပြီး စောင့်ဆိုင်းတာတွေရှိခဲ့တာပါ။

   မနေ့က စစ်ကော်မရှင်လွတ်ငြိမ်းမှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့တွေက ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတာဝန်ယူခဲ့သူတွေနဲ့ ခေါင်းဆောင်ဟောင်းတချို့လည်း အကျဉ်းထောင်တွေကနေ ပြန်လွတ်လာပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်(ဗကသ) မှာ ပါဝင်လှုပ်ရှားတဲ့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေတော့ မပါလာခဲ့ဘူးလို့ ဗကသဘက်ကနေ သိရပါတယ်။

   “လွတ်မလွတ်က အမှုအပေါ်မှာ ထဲထဲဝင်ဝင်ပါဝင်သူနဲ့ ပူးပေါင်းပါဝင်တာဆိုတဲ့ အတိမ်အနက်ပေါ် မူတည်မယ်လို့ ယူဆတယ်။ နောက်တစ်ခုက ထောင်ဘက်ကနေ တင်ပြချက်အပေါ်လည်းမူတည် နိုင်ပါတယ်” လို့တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဒေါ်ဇာလီအေးက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

   ဒေါ်ဇာလီအေးကတော့ သူလိုက်ပါဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ အမှုတွေထဲ အကြမ်းဖက်ပုဒ်မတွေနဲ့ တရားရင်ဆိုင်ဆဲဖြစ်တဲ့ အမှုသည်တွေထဲကလည်း လွတ်မြောက်လာသူမရှိသေးဘူးလို့ပြောသလို ‘’လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအရ တရားရုံးရှေ့ကပဲ လွှတ်ပေးနိုင်တယ်’’ လို့ သူကယူဆပါတယ်။

   ဒါကြောင့် စစ်ကော်မရှင်က အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပါ ပုဒ်မတွေနဲ့ရင်ဆိုင်ရနေရသူတွေကို အမှုရုပ်သိမ်းလိုက်တယ်ဆိုပေမဲ့ အမှုရင်ဆိုင်နေရသူတွေဟာ သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံး ရုံးချိန်ရက်အထိ စောင့်ပြီးမှ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ ပြန်လွတ်မယ့်သဘောလို့ နားလည်ရပါတယ်။

   စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ မတ် ၂ ရက်လွတ်ငြိမ်းမှာ အကျဥ်း‌ထောင် ၂၅ ခုက နိုင်ငံ‌ရေးအကျဥ်းသား၊ အကျဥ်းသူ ၁၈၉၅ ဦးလွတ်မြောက်လာတယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားများကွန်ရက်(PPNM)က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   PPNM ကလည်း အချက်အလက်တွေ ဆက်လက်ကောက်ယူနေဆဲဖြစ်ပြီး ဆက်လက်ထုတ်ပြန်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။ မတ် ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။