Chuyện 'người Thượng Hải'
Phân loại: Thượng Hải, Trung Quốc
|2010-05-20, 17:18
Kính chào qúy vị,
Hai ngày tiếp theo của chúng tôi ở Thượng Hải trôi đi nhanh hơn nhiều so với dự kiến. Việc quay video tốn thời gian hơn gấp nhiều lần so với đơn giản là lấy tin và chụp ảnh. Tôi bắt đầu có cảm giác chuyến đi một tuần là quá ngắn.
Nhân vật đầu tiên chúng tôi gặp trong ngày thứ hai là Sue Anne Tay, người Singapore và hiện đang làm cho một ngân hàng tại khu tài chính Thượng Hải.
Sue Anne là cô gái mảnh mai nhưng trông đầy nghị lực và tự tin. Cô tới Thượng Hải sau 10 năm ở Hoa Kỳ và một năm sống tại London. Mặc dù mới ở Thượng Hải chưa đầy ba năm nhưng cô khá thông thạo thành phố này.
Sue Anne có thú chụp ảnh và từ nhiều tháng nay cô đã tới các con hẻm ở Thượng Hải để ghi lại cảnh sống của những người Thượng Hải gốc và cũng là những người nghèo. Rất nhiều người trong số họ phải chuyển đi để Thượng Hải có thể phát triển cơ sở hạ tầng.
Sue Anne nói cô đã theo dõi quá trình chuyển nhà ở một khu hẻm trong suốt sáu tháng liền.
Trang Shanghaistreetstories.com của cô chia sẻ những hình ảnh này với thế giới, nhưng những ai ở Trung Quốc sẽ không thấy được các hình ảnh này vì trang web bị chặn.
Sue Anne nói không phải tất cả những người phải rời bỏ nhà cửa đều cảm thấy họ là nạn nhân của sự phát triển. Nhiều người kiếm được nhiều tiền đền bù cho những ngôi nhà cũ kỹ của họ.
Chúng tôi đứng nói chuyện cả tiếng đồng hồ ngay trước Tháp Đông Phương Minh Châu nổi tiếng của Thượng Hải. Đằng sau chúng tôi là một cầu qua đường cho người đi bộ mà Dawn Trump, đồng nghiệp của tôi, nói là mang dáng vẻ "tương lai", phía dưới cầu là một vòng tròn với hoa và cây cảnh trông rất đẹp mắt.
Bên tay phải chúng tôi là tấm biển quảng cáo điện tử lớn với các hình ảnh khác nhau. Một trong số các hình đó có ảnh lãnh tụ Trung Quốc Đặng Tiểu Bình với câu căn dặn khi về thăm Pudong (Phố Đông - nằm ở phía Đông của sông Hoàng Phố), đại ý nói 'đừng bao giờ ngừng tay, đừng bao giờ bỏ cuộc cho tới khi mọi việc hoàn thành'.
Nếu Đặng Tiểu Bình sống lại có lẽ ông cũng sẽ ngạc nhiên về Phố Đông hôm nay với những ngôi nhà chọc trời, những bến tàu điện ngầm mới, những khách sạn nguy nga, lộng lẫy và sự nhộn nhịp của nơi mà cách đây 20 năm chỉ là những cánh đồng.
Sue Anne nói với tôi người Thượng Hải rất thực dụng, họ thích những câu chuyện về bất động sản và cổ phiếu. Chính vì vậy cô thường bàn chuyện chính trị và thời cuộc với bạn bè ở Bắc Kinh.
Rời bỏ Việt Nam
Sau cuộc nói chuyện với Sue Anne, chúng tôi tiếp tục quay các hình ảnh ở khu tài chính Lục Gia Chủy thêm vài tiếng nữa. Dawn Trump sợ rằng thể nào cô cũng bị cảnh sát hỏi thăm nhưng rất nhiều cảnh sát qua lại mà không ai hỏi tới cô. Họ chỉ làm những người bán rong vội vã cho hết đồ bày trên những chiếc túi rác đen vào trong túi đợi cảnh sát đi qua lại bày ra bán.
Tối đến chúng tôi hẹn gặp Garrick Yang, người gốc Quảng Châu giờ mang hai quốc tịch Úc và Hồng Kông nhưng từ 10 năm nay sống ở Thượng Hải. Garrick là chuyên gia tư vấn cho BBC World Service ở Thượng Hải
Garrick giúp đỡ tôi nhiều trong việc chuẩn bị cho chuyến đi. Anh là người nhanh nhẹn và hiểu biết. Câu chuyện với Garrick cũng là câu chuyện khá ly kỳ. Tôi có dùng điện thoại di động quay một đoạn phim ngắn trong bữa ăn tối cùng Garrick, nhưng rất tiếc không chụp tấm hình nào.
Garrick nói với tôi bố anh từng sống ở Sài Gòn, Việt Nam và trở về Trung Quốc theo "lời kêu gọi về xây dựng tổ quốc" hồi năm 1957, nhưng ông nội ông ở lại Việt Nam. Tới cuối những năm 70, ông của Garrick muốn về sống với con cháu ở Quảng Châu và, theo lời Garrick, chính phủ Việt Nam nói ông phải tặng lại nhà cho chính phủ mới được về Trung Quốc.
Tuy nhiên sau khi ông viết giấy tặng nhà, chính quyền đã không những không cho ông về quê hương mà còn đưa đi trại cải tạo ở miền trung. Ông đã quá già và phải thuê người chăm sóc. Garrick nói ông vẫn nhớ lúc bố ông nhận được phong bì viền đen của người chăm sóc báo tin ông qua đời.
Bản thân Garrick khi lớn lên đi du học tại Úc và nhập quốc tịch nước này năm 1989. Anh nói một số người họ hàng của anh ở Việt Nam nay cũng đã ở Úc sau khi rời Việt Nam bằng thuyền trong những năm 80.
Tôi hỏi anh lý do nào đưa anh tới Thượng Hải. Anh nói hồi năm 2000, gia đình anh sở hữu hai tên miền internet Shanghai.com và Beijing.com. Anh đã kêu gọi được hai triệu đô la để phát triển trang Shanghai.com (Shanghai là tên tiếng Anh của Thượng Hải). Anh ở Thượng Hải từ năm 2000 tới giờ. Anh nói mấy năm qua anh phải chịu không khí bụi bặm để Thượng Hải có bộ mặt như ngày hôm nay tôi thấy.
Khi tôi chia tay Garrick, Thượng Hải đã bước sang đêm. Khu Phố Đông lung linh trong ánh đèn với các tòa nhà sáng nhiều màu. Thượng Hải chắc chắn đã hoàn thành phần lớn cơ sở hạ tầng phần cứng cho thành phố của thế kỷ thứ 21. Nhưng, như lời Sue Anne nói, cơ sở hạ tầng phần mềm, cụ thể là con người và dịch vụ là điểm cho thấy Thượng Hải vẫn là thành phố đang phát triển.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Cảm ơn anh Anh Tuấn đã Việt hóa giúp một số địa danh ở Thượng Hải!
Bình luậnĐể lại lời bình
Câu nhận xét cuối bài rất xúc tích về Thượng Hải "cơ sở hạ tầng phần mềm, cụ thể là con người và dịch vụ là điểm cho thấy Thượng Hải vẫn là thành phố đang phát triển". Điều này cho thấy con người mới là quan trọng nhất, và để nâng cao chất lượng thì chỉ nhờ giáo dục, cái này làm tốt và đi đúng hướng thì vẫn phải mất hàng thế hệ.
Anh Hùng lấy tin bằng tiếng Anh và không biết tiếng Hoa, cũng biết anh rất bận vì chuyến đi quá ngắn, lại dồn dập, nhưng nếu có thể xin anh ghi các tên riêng như địa danh bằng tiếng Việt cho bà con dễ cảm nhận, chứ nửa Hán nửa Tây thì khó hiểu, nghe Thượng Hải xa xôi khó hiểu với bà con. Như Tháp Oriental Pearl (东方明珠塔) là Tháp Đông Phương Minh Châu, khu tài chính Lujiazu (陆家嘴)là Lục Gia Chủy. Trong khi Shanghai.com tức là Thượng Hải không cần giải nghĩa thì anh lại chú thích rõ ràng. Còn tên người Hoa Kiều đã kèm tiếng Anh như Sue Anne, Garrick Yang thì khỏi cần dịch cũng được vì đâu có biết tên tiếng Hoa đầy đủ của họ. Như Jerry Yang của Yahoo mà gọi là Dương Trí Vĩ (杨致远 - giản thể) thì lại chả biết là ai ấy. Mấy cái tên địa danh có thể tìm trên internet đối chiếu một hồi là ra không khó, còn tên người dịch ra tiếng Việt với người không biết tiếng Hoa thì đúng là khó.
Xin nói thêm bên Trung Quốc là họ dịch tên Tây nước ngoài ra tiếng Trung hết cho dân dễ đọc vì mẫu tự khác, nhiều khi thành ra gượng ép chẳng có ý nghĩa gì tương ứng. Nhưng các tên Tiếng Việt chính thống họ đều dịch chuẩn sang Hán tự cả. BBC Tiếng Việt có cái hay là đăng các tin về Trung Quốc và các cộng đồng Hoa ngữ đa số đều dịch tên và địa danh sang âm Việt rất dễ hiểu, bằng cách nào BBC chuyển ngữ được tôi cũng không rõ, có thể có nhân viên biết tiếng Hoa, chứ báo nhà nước ở Việt Nam là cứ nửa gà nửa vịt, đừng nói báo mạng. Khiến Trung Quốc xa xôi, khó hiểu hơn cả Triều Tiên, Hàn Quốc. Mấy tên riêng của nhóm này đều dịch qua lại đều đảm bảo về ngữ nghĩa vì hệ ngữ giống nhau. Riêng trường hợp tên Triều Tiên thì trước đây cũng đều được dịch qua chữ Hán ra thành như Bình Nhưỡng, Hán Thành, sau thời phim Hàn là cứ bê nguyên âm, dần thành quen khỏi cần dịch nữa ai cũng hiểu, nói Pyeongyang chẳng mấy người biết mà Seoul thì ai cũng hiểu. Đố mọi người biết Bùi Dũng Tuấn, Trương Đông Kiện là diễn viên nào của Hàn Quốc. Hay ông bố thì người Việt gọi là Kim Nhật Thành (Kim Il-sung), Con lại gọi Kim Jong In hoặc Kim Châng In (Kim Chính Nhật) rất là bất nhất).