Azərbaycan Fransanın Ermənistana silah satmasından narazıdır

Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi Əli Nağıyev ATƏT Parlament Assambleyasının Prezidenti Pia Kauma ilə görüşündə deyib ki, bəzi dövlətlərin Ermənistanı "silahlandırması qəbuledilməz"dir, qurumun saytında bildirilib.

Bu yaxınlarda Fransa və Ermənistan arasında hərbi əməkdaşlıq imzalanıb və Azərbaycan mediasının yazdığına görə, Fransa istehsalı olan Bastion çoxfunksiyalı zirehli avtomobillərin artıq Ermənistana çatdırılıb.

Çərşənbə axşamı günü ATƏT rəsmisi Pia Kauma ilə görüşən Əli Nağıyev deyib ki, regionda dayanıqlı sülhün yaranmasına "əlverişli imkanın mövcud olduğu bir vaxtda bəzi dövlətlərin bölgədə vəziyyəti yenidən gərginləşdirmək məqsədilə Ermənistanı silahlandırması" qəbuledilməzdir və belə hallar yenidən müharibənin alovlanmasına səbəb olacaq, DTX-nın saytında yazılıb.

Məlumatda deyilir ki, Pia Kauma təmsil etdiyi təşkilatın Azərbaycanla Ermənistan arasında "etimad quruculuğu prosesinə lazımi dəstək verə biləcəyini və bölgənin gələcək təhlükəsizliyi ilə bağlı öz mövqeyini" açıqlayıb.

Oktyabrın 23-də Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanın fransalı həmkarı Sebastien Lecornu ilə imzaladığı hərbi əməkdaşlıq sazişinə görə, Ermənistan Fransanın “Thales” müdafiə qrupundan üç “Ground Master 200” (GM200) radar sistemi, eləcə də digər növ hərbi texnika və sursat alacaq.

Rəsmi Bakı Fransanın Ermənistana hərbi texnika göndərməsini pisləyib və Parisin bu addımını regionda “destruktiv fəaliyyət” kimi qiymətləndirib. Fransa hökuməti bu tənqidə cavab verməyib.

Ermənistan həmçinin Hindistan ilə də hərbi sahədə əməkdaşlığı dərinləşdirməkdə maraqlı görünür.

Hindistanın “EurAsian Times” xəbər saytının bu həftə verdiyi məlumata görə, Ermənistan və Hindistan arasında 41,5 milyon dollar dəyərində antidron sistemlərinin alınması üçün müqavilə imzalanıb.

Türkiyədə yaşayan jurnalist Könül Şahin Ermənistanın müdafiə sistemində yeni tərəfdaşlar axtarışı barədə BBC Azərbaycanca üçün yazıb.

Fransa-Ermənistan hərbi əməkdaşlığında Azərbaycanı narahat edən məqamlar

Azərbaycan mediası Fransa istehsalı olan Bastion çoxfunksiyalı hərbi zirehli avtomobillərin bazar günü Ermənistana çatdırılması ilə bağlı məlumat yayıblar.

Sosial mediada yayılan videoda Bastion olduğu deyilən hərbi zirehli avtomobillərin daşındığını əks etdirən görüntülər yayılıb.

Zirehli avtomobillərin Gürcüstanın Poti limanından quru yolu ilə Gürcüstan ərazisindən keçməklə Ermənistana aparıldığı iddia olunur, Caliber.az saytı yazıb və Potidən çəkildiyini iddia etdiyi foto və video paylaşıb.

Saytın bildirdiyinə görə, Gürcüstan hökuməti uzun müddət Fransa silahlarının Ermənistana daşınması təklifini rədd etsə də, zirehli avtomobillərin tranzitinə yaşıl işıq yandırıb.

Gürcüstan hökuməti bu iddialarla bağlı hələlik mövqe bildirməyib.

Rəsmi Bakı Fransadan hərbi avtomobillərin Ermənistana keçidini təsdiqləyib və bunu sərt tənqid edərək, Fransanı regionda "destruktiv fəaliyyətdə" ittiham edib.

"Özünü beynəlxalq hüququn təbliğatçısı, bölgədə sülh və sabitliyin tərəfdarı kimi təqdim edən Fransanın bu addımları regionda dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq sərhədlərinin qarşılıqlı şəkildə tanınması və hörmət edilməsi əsasında əlaqələrin normallaşdırılması səylərini ciddi şəkildə sual altına qoyur və vəziyyətin gərginləşdirilməsinə xidmət edir," - Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyinin bazar ertəsi yaydığı bəyanatda bildirilir.

Rəsmi Yerevan bunun müdafiə məqsədi daşıdığını bildirib və bu qərarın ölkənin təhlükəsizlik mühitini daha əhatəli etməyə yönəlik bir addım olduğunu söyləyib.

Azərbaycan Ermənistan və Fransanı bölgədə silahlanmaya və hərbiləşmə siyasətinə son qoymağa çağırıb.

"Bu ölkələr bölgədə sülh və əməkdaşlığın alternativinin olmadığını nəhayət anlamalıdırlar", - nazirliyin sözçüsü Ayxan Hacızadə deyib.

Fransa ilə hərbi əməkdaşlıq nələri nəzərdə tutur?

Oktyabrın 23-də Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanın fransalı həmkarı Sebastien Lecornu ilə imzaladığı hərbi əməkdaşlıq sazişinə görə, Ermənistan Fransanın “Thales” müdafiə qrupundan üç “Ground Master 200” (GM200) radar sistemi alacaq.

Bu radar sistemi PUA, helikopter, qanadlı raketlər kimi təhlükələri aşkar etmək və izləmək qabiliyyətinə malikdir.

Bu saziş Ermənistanın Qərb ölkəsilə imzaladığı ilk belə müqavilədir.

Parisdə Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanla keçirdiyi birgə mətbuat konfransında Lecornu bildirmişdi ki, hazırda Ukraynada istifadə edilən bu radar sistemi “müstəsna aşkarlama imkanları” ilə tanınır.

“Erməni xalqının tarixinin çətin anlarında olduğu kimi, bu gün də Ermənistan ətrafındakı mürəkkəb hərbi-siyasi vəziyyətdə Fransa və fransız xalqı bizim tərəfimizdədir, bu da ən böyük təqdirə layiqdir və buna görə mən bir daha minnətdaram”, - Suren Papikyan deyib.

Müdafiə nazirləri, həmçinin “Mistral” qısa mənzilli hava hücumundan müdafiə raketlərinin alınması ilə bağlı niyyət memorandumu imzalayıblar.

Fransanın müdafiə naziri silahların müdafiə xarakteri daşıdığını qeyd edib.

“Bu, öz təbiətinə görə yalnız Ermənistan ərazisinə təcavüz olduqda və əksər hallarda mülki əhali hücum altında olanda müdafiəni həyata keçirən silah sistemidir”.

Lecornu sosial media hesabından verdiyi açıqlamada “Ermənistan özünü müdafiə etməli və xalqını qoruya bilməlidir” deyib və əlavə edib ki, Fransa Ermənistanın qurudan müdafiə qüvvələrinə təlim keçəcək, ordunun islahatı və modernləşdirilməsinə dəstək verəcək.

O bildirib ki, fransalı bir zabit Ermənistan Müdafiə Nazirliyinə hərbi məsləhətçi kimi göndəriləcək.

Silah-sursatın xərci necə qarşılanacaq?

Azərbaycanlı hərbi ekspert Aqil Rüstəmzadə BBC News Azərbaycancaya deyib ki, “Ground Master 200” müasir radar sistemi 250 km uzaqlığında hava hədəflərini aşkar etmək imkanına malikdir.

“Görünən odur ki, Ermənistan Silahlı Quvvələri hava hücumundan müdafiə qoşunlarının itirilmiş döyüş qabiliyyətini bərpa etmək istəyir. Xatırlatmaq istəyirəm ki, 44 günlük və ondan sonrakı hərbi toqquşmalarda Azərbaycan Ermənistanın hava hücumundan müdafiə qoşunlarının texniki vasitələrinin çoxunu sıradan çıxarmışdı”, - o bildirib.

Aqil Rüstəmzadə Ermənistanın Fransa ilə hərbi əməkdaşlığı genişləndirmək istədiyini, amma Qərb ölkələrinin istehalsal etdiyi silahların baha olduğunu və Ermənistanın buna büdcəsinin yetərli olmadığını deyir.

"Bildiyimiz kimi, hava hümundan müdafiə sistemlərinin tərkibində fərqli zenit-raket kompleksləri də olur. Böyük ehtimalla, Ermənistan bundan sonrakı mərhələdə Fransadan zenit-raket komplekslərini də alacaq. Amma onu qeyd etmək lazımdır ki, inkişaf etmiş ölkələrin istehsal etdiyi silahlar bahadır və Ermənistan maliyyə vəsaiti çox olmayan bir ölkədir. Bu proses necə intensiv şəkildə və hansı miqyasda baş verəcək, bu məndə suallar doğurur”, o bildirir.

Fransanın “Le Monde” qəzetində saziş imzalanandan sonra dərc edilən məqalədə bu müqaviləyə radar və zenit-raket komplekslərinin satışı ilə yanaşı, Fransanın Ermənistana dəstəyi üçün təlimlərin də daxil olduğu xatırladılıb və Ermənistanın bu xərcləri necə ödəyəcəyinin sual altında olduğu qeyd edilib:

“Bunlar Ukraynaya hərbi yardımda olduğu kimi silah tədarükü deyil, məbləği bir neçə yüz milyon avroya çata biləcək müqavilələrdir. Amma Yerevanın onların pulunu necə ödəyəcəyi hələ məlum deyil”, -Le Monde yazıb.

“Qərb düşərgəsilə münasibətlərdə “mühüm hadisə”

Erməni politoloq Hraçya Arzumanyan Ermənistanla Fransa arasında hərbi-texniki sahədə əməkdaşlıq haqqında müqavilənin imzalanmasını təkcə Ermənistan-Fransa münasibətlərində deyil, ümumiyyətlə Qərb düşərgəsi ilə münasibətlərdə “mühüm hadisə” kimi qiymətləndirir.

O, BBC News Azərbaycancaya bildirib ki, Ermənistanın formal olaraq, hələ də KTMT üzvü və Rusiyanın hərbi müttəfiqi olmasına baxmayaraq, bu, öz öhdəliklərini yerinə yetirməmiş və faktiki olaraq, “Ermənistana xəyanət etmiş” Rusiya ilə əlaqələr əvəzinə, Qərbdə yeni əlaqələr yaratmaq və təhlükəsizlik sahəsində yeni müttəfiqlər axtarmaq üzrə ilk addımdır.

“Bu, əvvəllər Rusiya, Türkiyə və İran tərəfindən tamamilə avtoritar rejimlərin nəzarəti altında hesab edilən Cənubi Qafqaz üçün Qərbin strategiyası çərçivəsində yeni regional təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasında iştirak etmək üzrə mühüm addımdır”, - Hraçya Arzumanyan deyir.

Fransadan alınan silah sursatın necə çatdırılacağı bəlli deyil, ancaq daha öncə Hindistandan tədarük edilən silahlar İran ərazisindən Ermənistana çatdırılmışdı.

Ermənistan Hindistandan hansı silahları alır?

Ermənistan Fransa ilə yanaşı, Hİndistanla hərbi əməkdaşlığı genişləndirməkdə maraqlı görünür.

Adının açıqlanmasını istəməyən rəsmi şəxs EurAsian Times-a bildirib ki, Ermənistan Hindistanın Zen Technologies şirkətilə bu müəssisənin istehsalı olan Zen Anti-Dron Sisteminin (ZADS) alınması barədə razılığa gəlib.

Hindistanın Hərbi Hava Qüvvələri şirkətin anti-dron sistemlərini 2021-ci ildə öz arsenalına daxil edib. Ölkənin quru qoşunları isə Zen Technologies şirkətinə 20 ədəd ZADS sifarişi verib və anti-dron sistemlərinin 2024-cü ildə quru qoşunlarına təslin ediləcəyi bildirilir.

Bu sistem dronları aşkarlayıb sinifləndirir və onların rabitə sistemini pozaraq neytrallaşdırır.

Ermənistanla imzalanan müqaviləyə sistemlərlə işləmək üçün hərbi personalın hazırlanmasını nəzərdə tutan təlimlər də daxil edilib.

Zen Technologies oktyabrda Ermənistanda şirkətin filialını açmaqla bağlı razılaşmanın əldə olunduğunu bildirib. Bundan əlavə, müəssisə Ermənistanda biznes imkanlarını yaratmaqla yanaşı, Yerevanı satış, dəstək və xidmətlərlə təmin etmək niyyətindədir.

Ermənistan hələ 2022-ci ildə Hindistanla ümumi dəyəri 250 milyon dollar olan PINAKA - Qrad-tipli reaktiv yaylım atəş sistemlərinin, eləcə də tank əleyhinə raketlərin və digər növ hərbi sursatların alınmasına dair müqavilə imzalayıb, The Economic Times yazıb.