Adam Easton BBC News, Warsaw

	Tướng Sikorski lãnh đạo chính phủ Ba Lan lưu vong thuộc phe Cộng hòa

Tướng Wladyslaw Sikorski, người đứng đầu chính phủ kháng chiến Ba Lan ở Tây Âu bị chết vì rơi máy bay ở Gibraltar năm 1943.

Công tố viện nay muốn xác định đó là tai nạn hay một vụ ám sát.

Trước đó, một cuộc điều tra của Anh cho rằng cái chết của tướng Sikorski chỉ là tai nạn nhưng một số sử gia ở Ba Lan vẫn tin rằng ông bị hại.

Cả Tổng thống và Thủ tướng đương chức của Ba Lan ủng hộ cuộc điều tra mới nay.

Trong hai tuần tháng 11 này, hài cốt của Tướng Sikorski sẽ được khai quật lên từ hầm mộ trong Giáo đường Krakow, nơi chôn cất các vị vua và anh hùng dân tộc Ba Lan.

Các công viên nói có thể việc này sẽ giúp thêm chỉ dấu để xác định có phải Tướng Gen Sikorski bị ám sát hay không.

Giả thuyết

Trong thời Thế chiến II, ông là Thủ tướng của chính phủ lưu vong đóng ở London, tập hợp lực lượng quân sự và là đại diện dân sự cho những người Ba Lan không cộng sản.

Tháng 7/1943 chiếc phi cơ Liberator ông đi cùng hai dân biểu nghị viện Anh lao xuống biển sau khi cất cánh khỏi căn cứ Gibraltar thuộc Anh.

Một cuộc điều tra đã từ lâu của Anh cho rằng bộ phận điều khiển bị kẹt, khiến máy bay gặp nạn.

Nhưng một cuộc điều tra khác của phía Ba Lan không loại trừ khả năng ông Sikorski bị ám sát.

Cái chết của vị lãnh tụ Ba Lan kháng chiến đã đem lại không ít thuyết đầy màu sắc về các âm mưu khác nhau dù không có chứng cớ.

Vào thời điểm đó, chính Tướng Sikorski đã yêu cầu điều tra các cáo buộc rằng Liên Xô, chính thức là một đồng minh chống phát-xít, đã thảm sát hơn 20 nghìn sĩ quan Quân đội Cộng hòa Ba Lan tại rừng Katyn ba năm trước đó.

Nhưng có người tin rằng Thủ tướng Anh Winston Churchill có thể đã ra lệnh giết vị tướng Ba Lan để giữ quan hệ tốt với Stalin.

Nhưng nay công tố viện Ba Lan nói họ điều tra "tội ác cộng sản”, với hàm ý rằng nghi ngờ hướng về phía Liên Xô khi ấy.