Quan chức tiểu bang Terangganu của Malaysia phát biểu tại lễ đón chào cựu thuyền nhân Việt về thăm lại Bidong

Một đài tưởng niệm tương tự đã bị phá bỏ trên đảo Galang của Indonesia.

Theo AFP ngày 30.06, chính quyền Malaysia giải thích với hãng thông tấn Bernama rằng họ cần xem xét đến quan hệ hai nước Việt Nam và Malaysia.

Lời giải thích của ông Bộ trưởng Muhatar Abdullah là bộ Ngoại giao Việt Nam đã yêu cầu phía Malaysia phá bỏ bia.

Một nhà báo địa phương xin được giấu tên xác nhận với BBC rằng có chuyện chính trị ở đây và chính quyền tiểu bang Terangganu nghe theo lệnh của cấp trên:

Ông nói: Họ hoàn toàn đồng ý với yêu cầu của phía chính phủ Việt Nam rằng hai bên cần hợp tác với nhau và vấn đề này không nên chắn đường quan hệ hai bên. Tấm bia bị coi là một trường hợp xây dựng bất hợp pháp vì không có giấy phép xây dựng.

Công nhận rồi dù không có giấy

Hình chụp tấm bia tại Pulau Bidong

Ông Trần Đông, Giám đốc Văn khố Thuyền nhân Việt Nam tại Úc, người đã đồng tổ chức việc dựng đài tưởng niệm và đưa những chuyến cựu thuyền nhân về thăm hai đảo Bidong và Galang tháng Ba vừa qua giải thích về việc giấy phép xây dựng với BBC rằng đúng là không có một tờ giấy phép xây cất nhưng các quan chức địa phương đều dự lễ đón chào việc dựng đài tưởng niệm.

Theo nhà báo địa phương vừa nêu, hiệp hội các khách sạn và du lịch Terangganu tỏ ý không hài lòng về chuyện đập bỏ bia thuyền nhân Việt Nam và muốn tìm một giải pháp cứu vãn tình thế.

Ông cho biết: Họ cảm thấy rằng tấm bia tưởng niệm có ý tốt. Nó sẽ thu hút cựu thuyền nhân Việt Nam đến thăm hòn đảo. Nhưng từ khi xảy ra vụ việc, họ nghĩ là lời lẽ trong tấm bia gây ra tranh cãi nên họ muốn, hay là sửa đổi nó đi, chỉ sửa lời lẽ thôi, để cho tấm bia có thể được duy trì. Nhưng việc đập bỏ nay chỉ còn là vấn đề mấy ngày tới.

Nội dung dòng chữ trên bia ghi rằng hàng nghìn người Việt vượt biên đã bỏ mình trên biển khi đi tìm tự do.

Bản thân nhà báo địa phương nọ cho biết ông và các đồng nghiệp phóng viên và một phần dư luận dân chúng địa phương coi việc có tấm bia tưởng niệm thuyền nhân không gây ra vấn đề đối với chính phủ Việt Nam cả:

Tôi không hiểu tại sao lại phải phá bỏ bia. Họ đã chịu nhiều đau khổ, lời ghi trên bia chỉ ghi lại những gì đã xảy ra. Các thuyền đã chết trên biển, gia đình, thân nhân của họ, cả trẻ em nữa, đã chết trên con đường đi tìm tự do. Tấm bia chẳng có gì xúc phạm, chẳng có gì tấn công hay hạ thấp chính quyền ở Việt Nam hiện nay cả.

Được biết các tổ chức Việt Kiều tại Hoa Kỳ đã vận động các Bộ Du lịch, Ngoại giao và gửi cả thư lên thủ tướng Malaysia về việc này. Bộ thông tin Malaysia nói với BBC họ chỉ biết nhưng không nắm chi tiết vụ việc này và cho đó là vấn đề của Bộ Ngoại giao.

Giới chức Malaysia cũng nhắc đến việc Indonesia cho đập bỏ bia tương tự trên đảo Galang như một ví dụ rằng để họ noi theo.

Có vẻ như quan hệ giữa hai nhà nước cần được đặt lên trên tình cảm của những cựu thuyền nhân Việt Nam và cả một phần dư luận dân chúng và báo chí địa phương.

Câu chuyện cũng phần nào cho thấy chính trị ASEAN trước hết vẫ́n là công chuyện của các chính phủ.

--------------------------------------------------------

Ngô Trang, TP HCM
Trăm năm bia đá thì mòn. Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.