Đại tướng Than Shwe sinh năm 1933 và hiện là nhân vật cao cấp nhất của Myanmar

Thông cáo được đưa ra bởi tướng Thura Shwe Mann, thành viên Hội đồng Hòa bình và Phát triển Quốc gia, cơ quan quyền lực cao nhất của liên bang Myanmar, đã cáo buộc cựu tướng Khin Nyunt đe dọa đến sự đoàn kết trong quân đội.

Theo ngôn ngữ chính trị đặc thù của Miến Điện thì đây là tội nặng thứ nhì, chỉ sau tội đe dọa sự đoàn kết và thống nhất của Liên bang Myanmar.

Nhưng thông cáo không nói đến chuyện có đưa ông Khin Nyunt ra tòa hay không. Trên thực tế, toàn bộ hệ thống chỉ huy quân báo dưới quyền ông Khin Nyunt đã bị giải tán và các đơn vị này, vốn chỉ mang vũ khí nhẹ, nay nằm dưới quyền bên tác chiến.

Không nên bất ngờ

Vụ tướng Khin Nyunt bị hạ bệ bất ngờ đã gây ngạc nhiên cho thế giới bên ngoài nhưng không phải là điều lạ đối với những nhà quan sát tình hình nước này.

Kể từ thập niên 60, vòng quay quyền lực tại Miến Điện hay Myanmar trong giới quân nhân cầm quyền như đã trở thành một quy luật.

Nhìn chung, quân đội Miến gồm hai lực lượng là các đơn vị tác chiến và các đơn vị quân báo và cơ chế điều chỉnh quan hệ hai bên là đấu tranh nội bộ và sự điều hòa quyền lợi. Và cũng tùy vào sức mạnh của từng bên mà các viên tướng cầm quyền tối cao lợi dụng bên tác chiến để thanh lọc bên quân báo hay ngược lại.

Tướng Thein Sein tại một cuộc họp của Đại hội Dân tộc Liên bang Myanmar

Còn trong các năm 1968, 83, 84 và năm nay, các sỹ quan từ cấp tá và tướng thuộc ngành quân báo như Lin, Thein Shwe, Tin Sein, Myo Aung, Anung Koe bị loại trừ.

Giống như đại tướng Than Shwe hiện nay, nhân vật tối cao trước đây của Miến Điện là tướng Ne Win, liên tục thanh lọc các sĩ quan cao cấp dưới quyền khi thấy rằng họ có thể đe dọa đến quyền lực của mình.

Miến Điện và ASEAN

Với ASEAN, vụ phế truất đột ngột thủ tướng Khin Nyunt thời gian qua là một bài học về ngoại giao cho hiệp hội.

ASEAN từng hy vọng rằng bằng chính sách kéo Rangoon tham dự các hoạt động quốc tế thì Myanmar sẽ thay đổi.

Những quyết định thanh trừng nội bộ của Miến Điện thường được đưa ra đột ngột, gây bất ngờ đối với thế giới bên ngoài.

Chẳng hạn như tháng Chín năm nay, đại tướng Than Shwe đã loại bỏ Bộ trưởng Ngoại giao Win Aung, một người có hiểu biết tình hình quốc tế và kinh nghiệm ngoại giao. Người thay ông là Nyan Win, chỉ huy quân sự cấp vùng.

Phiến quân Karen ở Miến Điện lo rằng các cam kết ngưng bắn với ông Khin Nyunt nay không còn ý nghĩa

Các quyết định vừa qua của đại tướng Than Shwe, phá bỏ mọi đơn vị an ninh quân đội tại các vùng biên giới với Trung Quốc và Thái Lan, có thể gây ra bất ổn ở vùng này. Việc đóng 16 cửa khẩu với Thái Lan cũng đang làm tắc nghẽn nguồn giao thông buôn bán và tăng giá hàng hóa trong nước.

Cho tới nay, chỉ có Thái Lan là nước xem ra lo lắng hơn cả về những gì diễn ra tại Miến Điện vì nhu cầu an ninh biên giới và các vấn đề do người nhập cư trái phép và tỵ nạn Miến Điện gây ra.

Thậm chí có lo ngại rằng phe cứng rắn trong quân đội nay sẽ xóa bỏ mọi cam kết ngưng bắn bằng miệng giữa ông Khin Nyunt và các nhóm phiến quân thiểu số để trở lại chiến tranh.

Ngoài Thái Lan, các nước khác trong ASEAN có thể chưa biết phải phản ứng ra sao. Nhắc lại câu nói quen thuộc rằng cần tôn trọng chủ quyền và tình hình nội bộ của Miến Điện xem ra cũng không phải là cách nói hay ho nhất.

Bởi chỉ mới đây thôi, vị thủ tướng Khin Nyunt còn sang các nước láng giềng trong đó có Việt Nam để thực hiện các cuộc thăm viếng cao cấp. Nay thì số phận của ông ta chưa biết sẽ ra sao cũng như chính sách chung của ASEAN đối với Rangoon những ngày tới.

Có thể tại hội nghị thượng đỉnh tại Lào trong tháng 11 này, ASEAN sẽ lên tiếng tỏ ý quan ngại về tình hình tại Miến Điện nhưng những quan ngại đó chưa chắc đã tạo ra thay đổi gì. Mà đến năm 2006 thì Miến Điện sẽ là nước làm chủ tịch luân phiên của ASEAN.

Kinh tế nội bộ

Về đối nội, vì hoạt động trong một nhóm thân cận và không có trao đổi thông tin với bên ngoài, những người lãnh đạo Miến thường quyết định tùy tiện về kinh tế.

Kinh tế Myanmar luôn bị biến động bởi các chính sách tùy tiện

Sau vụ phế truất ông Khin Nyunt, chính quyền lại vừa tuyên bố phát hành các loại đồng bạc với mệnh giá mới, tạo ra đồn đoán trong dân chúng là tiền cũ sẽ phải thay nay mai theo một tỷ giá chưa được rõ.

Nền kinh tế Miến Điện chủ yếu dựa trên khai thác lúa gạo, gỗ và các nguyên vật liệu khác. Thông thương với bên ngoài chủ yếu là qua các cửa khẩu biên giới.

Đầu tư của các nước Phương Tây nếu có thường được làm qua trung gian các công ty châu Á. Quân đội Miến Điện nắm mọi ngành kinh tế trong nước.