Ông Bàng Niệm, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu châu Á ở Hong Kong (RCAS), trả lời BBC News Tiếng Trung hôm 14/4:
"Về mặt địa lý, Đông Nam Á giáp ranh Trung Quốc, tương tự như cách Mỹ giáp ranh với Mỹ Latinh. Đây là điểm tương đồng chính của họ. Tuy nhiên, sự khác biệt quan trọng nhất nằm ở cách hai khu vực được nhìn nhận. Mỹ coi Mỹ Latinh là 'sân sau' của mình, tìm cách ngăn chặn các cường quốc khác can thiệp vào khu vực—một sự phản ánh của Học thuyết Monroe, coi Mỹ Latinh là phạm vi ảnh hưởng của mình. Ngược lại, Trung Quốc không coi Đông Nam Á là 'sân sau' mà là đối tác, nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế, phát triển chung và xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-ASEAN.
Các nước Đông Nam Á đang đối mặt với những thách thức từ cuộc chiến thuế quan do ông Trump khởi xướng.
Một mặt, họ tìm kiếm đàm phán với Mỹ để giảm thuế quan và giảm thiểu rủi ro kinh tế.
Mặt khác, họ hướng đến việc mở rộng thương mại và đầu tư với Trung Quốc để tăng cường khả năng phục hồi kinh tế.
Ngoài ra, các quốc gia này thích đa dạng hóa hợp tác kinh tế vượt ra ngoài thị trường Trung Quốc và Mỹ bằng cách khám phá các cơ hội ở châu Âu và các khu vực khác.
Sự đa dạng hóa này củng cố khả năng đối phó với thuế quan của Mỹ và những thách thức tiềm tàng do các nỗ lực của Mỹ nhằm gây áp lực buộc các quốc gia Đông Nam Á phải lựa chọn phe giữa Trung Quốc và Mỹ, điều này có thể làm gián đoạn hợp tác kinh tế của họ với Trung Quốc.
Về mặt chính trị, rõ ràng là các nước Đông Nam Á không muốn chọn phe giữa Trung Quốc và Mỹ. Họ cố gắng duy trì quan hệ hữu nghị và ổn định với cả hai cường quốc để tránh rơi vào bẫy hoặc vòng xoáy cạnh tranh giữa các cường quốc lớn giữa Trung Quốc và Mỹ.
Ngoại trừ Philippines, các quốc gia Đông Nam Á khác vẫn duy trì liên lạc với chính quyền Trump trong khi tích cực củng cố quan hệ với Trung Quốc.
Cách tiếp cận cân bằng này cho phép họ tối đa hóa lợi ích quốc gia của mình trong khi điều hướng giữa hai cường quốc lớn.
Những thách thức nào tồn tại trong hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam, Campuchia và Malaysia? Tôi tin rằng chúng có thể được chia thành thách thức nội bộ và bên ngoài.
Về nội bộ, thách thức chủ yếu phát sinh trong hợp tác lẫn nhau giữa các quốc gia này. Trong thương mại, bất chấp các cơ chế như Khu vực Mậu dịch Tự do Trung Quốc-ASEAN 3.0, một số hàng hóa vẫn nằm ngoài danh sách thuế suất bằng 0 do các rào cản thương mại thể chế.
Tuy nhiên, đây không phải là vấn đề quan trọng nhất—lĩnh vực đầu tư quan trọng hơn. Đối với các nước Đông Nam Á, đầu tư của Mỹ vượt xa đầu tư của Trung Quốc.
Hiện tại, các vấn đề như bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp vẫn tồn tại trong hợp tác đầu tư.
Ví dụ, đầu tư của Trung Quốc tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng nhưng thiếu tập trung vào các ngành công nghệ cao và lĩnh vực sinh kế.
Các lĩnh vực như chuyển giao công nghệ cốt lõi từ các doanh nghiệp Trung Quốc sang các nước Đông Nam Á đặc biệt cần thiết nhưng vẫn chưa phát triển.
Ngoài ra, các mối quan tâm bao gồm việc đầu tư của Trung Quốc ảnh hưởng đến thị trường việc làm địa phương như thế nào và liệu chúng có gạt ra ngoài lề hoặc loại bỏ các doanh nghiệp nhỏ và vừa địa phương hay không.
Ở bên ngoài, chúng tôi lo ngại về áp lực như cuộc chiến thuế quan do Mỹ dẫn đầu buộc các quốc gia Đông Nam Á tham gia vào chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp 'phi Trung Quốc hóa' của Washington.
Điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến các doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển đến Đông Nam Á. Một thách thức bên ngoài tiềm tàng khác nằm ở các hạn chế đầu tư — liệu Washington có áp đặt các giới hạn đầu tư vào các lĩnh vực mà các quốc gia Đông Nam Á hấp thụ các ngành công nghiệp Trung Quốc được di dời hay không — điều mà có thể ảnh hưởng đến động lực đầu tư Mỹ-Trung trong khu vực trong tương lai.
Tôi tin rằng chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình tới ba quốc gia Đông Nam Á này chủ yếu nhằm tăng cường hợp tác song phương trong bối cảnh áp lực chung từ các cuộc chiến thuế quan do Mỹ dẫn đầu.
Bằng cách mở rộng hợp tác với các quốc gia Đông Nam Á, Trung Quốc tìm kiếm sự đoàn kết để cùng nhau giải quyết những thách thức do các mức thuế này gây ra. Dự kiến nhiều thỏa thuận sẽ được ký kết trong chuyến thăm này — không chỉ trong thương mại mà còn trong các lĩnh vực đầu tư như phát triển cơ sở hạ tầng — điều sẽ góp phần tích cực vào việc xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-ASEAN.
Tuy nhiên, kết quả thực tế sẽ phụ thuộc vào việc các thỏa thuận này được thực hiện hiệu quả như thế nào sau khi ký kết."