Khi một hàm số (function) có quá nhiều biến số (variables) thì chúng nên đem nhiều biến số vào để phân tích mà tìm ra giải pháp (solution). Cái gọi là “Hàm Số Việt Nam” trong hiện tại nó có nhiều biến số mà tôi sẽ kể vài biến số, theo tôi nghĩ là quan trọng, như là chính trị, kinh tế, dân trí, lãnh thổ, nhân quyền, tôn giáo, hòa hợp hòa giải dân tộc, tham nhũng, tâm lý, vân vân. Đó là chưa kể đến việc một biến số còn bị chi phối bỡi những biến số khác dưới nó nữa.

Thí dụ: Chính trị thì còn có nhiều biến số của (CS, XHCN, TB, cả hai,…). Kinh tế thì có (Thị trường KTTD, bao cấp, một quốc gia hai chế độ,...). Dân trí thì có (Tư tưởng Nho Mac – Nga Tàu, Mỹ, Âu, Ấn,…) Lãnh thổ (Bản giốc, Vịnh Bắc Việt, Trường Sa, Hoàng Sa, Lào, Campuchia, Tây Nguyên,…) Nhân Quyền (Dân chủ cá nhân, “toàn dân làm chủ”,… ) Tôn giáo (Phật giáo (GHPGVNTN, GHPGVN), Christianity (Thiên Chúa Giáo, Tin Lành), Cao Đài, Phật Giáo Hòa Hảo, Nho Giáo, Người Lương,… ) Còn quá nhiều biến số nữa khó mà kể hết những biến số của “hàm số Việt Nam”.

Và, hết chuyện này đến chuyện nọ, cái ma trận (matrix) này càng lúc càng lớn ra khó lòng tìm ra giải pháp. Còn chuyện những biến số còn liên hệ chồng chéo nhau thì càng khó khăn nữa. Tôi đã góp ý về chuyện hòa hợp hòa giải dân tộc bằng những việc làm thực tế như tôn trọng tất cả những chiến sĩ cả Bắc lẫn Nam trong cuộc chiến tranh vừa qua vì họ chỉ là chiến sĩ, họ chẳng có tội tình gì với quê hương. Tôi thấy chính quyền chỉ nói chuyện hòa hợp hòa giải với Mỹ, với Việt kiều và ít đá động gì về hòa hợp, hòa giải với những người hiện ở miền Nam và đã liên quan trong chế độ cũ, sống cũng như chết.

Tôi nghĩ cái biến số này sẽ giúp ích rất nhiều trong việc hòa hợp, hòa giải dân tộc. Về biến số của tham nhũng, tôi sẽ tham gia ý kiến trong một dịp khác. Có một biến số đã không được nghiên cứu và không được đánh giá một cách đúng mức là Tâm Lý của giới lãnh đạo. Nên có những giáo huấn để giáo dục cán bộ, đảng viên kềm chế bớt uy quyền và lòng ham muốn uy quyền. Tôi nghĩ đây là một biến số rất quan trọng nó có thể thay đổi mạnh mẽ cái mà tôi gọi là “hàm số Việt Nam.” Biến số “Một quốc gia hai chế độ”, theo tôi nghĩ là táo bạo, nhưng bất khả thi (undoable). Tôi đã đến HongKong một thời gian trước năm 1997.

Nếu Trung quốc ngưng cung cấp thực phẩm và nước uống một ngày là HongKong có thể chết đói. Sau 1997, tôi có gặp một số người bỏ HongKong ra đi vì sự điêu tàn của nền kinh tế HongKong khi trả về Trung quốc. Dù Trung quốc cho HongKong “tự do” thêm 50 năm, nhưng những công nghệ hấp dẫn đã tìm đường vào Trung quốc để tìm thêm lợi nhuận và nạn nhân chính là những người dân HongKong. Cái mối tình tay ba Trung quốc, Anh và HongKong này phức tạp chớ không đơn giản. Theo thiển ý của tôi, cái hào nhoáng của HongKong, một thời, không phải là cái Việt Nam nên đi theo.

Trở lại tác giả Trần Minh Thảo, cũng như tất cả mọi người gởi bài cho ban Việt ngữ BBC, ai cũng có những suy nghĩ, ý kiến trong cơn trở trăn của đất nước. Có người thì chỉ phê bình những sai trái, có người thì phân tích và đề nghị giải pháp. Giải pháp đề nghị có thể khả thi hay bất khả thi, nhưng điều mà không ai có thể phủ nhận đó là sự quan tâm của tác giả Trần Minh Thảo về vấn đề Việt Nam trong hiện tại. Và sự quan tâm đó lý do tại sao chúng ta đã đọc và đăng bài trên BBC.

Trong một góc độ hạn hẹp, tôi ngưỡng mộ và yêu mến sự quan tâm của tất cả những người đã đọc và đăng bài vào websites của chương trình Việt ngữ BBC. Hy vọng một ngày nào đó anh chị em chúng ta từ bốn bể trở về VN gặp mặt nhau,chia xẻ, hàn huyên, tâm sự, kính mến n! hau trong tình cảm “đồng bào”. Tôi hy vọng ban Việt Ngữ đài BBC có thể giúp đỡ để coordinate chuyện này.