Khai mạc Hội nghị Trung ương 15: Chốt nhân sự Bộ Chính trị

Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13 đã chính thức khai mạc tại Hà Nội vào sáng 22/12.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu khai mạc hội nghị; Chủ tịch nước Lương Cường điều hành chương trình nghị sự.

Ông Tô Lâm nhấn mạnh đây là sự kiện quan trọng trong việc hoàn tất các khâu chuẩn bị cuối cùng cho Đại hội 14 – dự kiến diễn ra từ 19 đến 25/1/2026 với sự tham gia của 1.586 đại biểu đại diện cho 5 triệu đảng viên.

Ở hai hội nghị trước, gồm Hội nghị 13 – diễn ra vào tháng 10/2025 – và Hội nghị 14 – diễn ra tháng 11/2025 – Đảng cơ bản đã thông qua danh sách nhân sự tham gia và tái cử ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Hội nghị 15 sẽ bàn đến vấn đề nhân sự cấp cao nhất.

Theo báo Thế giới và Việt Nam thuộc Bộ Ngoại giao, sự kiện này diễn ra trong hai ngày 22-23/12.

Hội nghị 15 tập trung vấn đề gì?

Tổng Bí thư Tô Lâm cho hay trọng tâm của Hội nghị 15 tập trung vào ba nhóm nội dung lớn: công tác nhân sự Đại hội 14, hoàn thiện dự thảo các văn kiện trình Đại hội và các công tác tổ chức hậu cần.

Thứ nhất, về công tác nhân sự, Trung ương sẽ thảo luận và hoàn thiện báo cáo về phương án giới thiệu nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa 14 và các vị trí lãnh đạo chủ chốt nhiệm kỳ 2026-2031.

Các chức vụ tổng bí thư, chủ tịch nước hay thủ tướng chính phủ của nhiệm kỳ 5 năm tới sẽ được quyết định trong hội nghị lần thứ 15 này.

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết việc chuẩn bị nhân sự này được xác định là công việc kế thừa, tiếp nối của công tác quy hoạch cán bộ, mang tính "đặc biệt hệ trọng", là "cốt lõi của cốt lõi", liên quan trực tiếp đến kết quả của Đại hội 14.

Những ai nắm giữ các vị trí quan trọng cũng phụ thuộc vào việc Ban Chấp hành Trung ương quyết định ai là "trường hợp đặc biệt", đối với những trường hợp quá tuổi hoặc không hội đủ các tiêu chuẩn, được giới thiệu tái cử Bộ Chính trị khóa 14.

Bên cạnh công tác nhân sự, Hội nghị cũng xem xét dự thảo các văn kiện trình Đại hội 14. Ba nội dung bao gồm Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế - xã hội, Báo cáo xây dựng Đảng đã được tích hợp thành một Báo cáo chính trị thống nhất.

Cuối cùng, Trung ương sẽ thông qua các vấn đề tổ chức như Quy chế làm việc, Quy chế bầu cử tại Đại hội và các báo cáo về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng để chuẩn bị cho việc tổ chức Đại hội 14.

'Trường hợp đặc biệt'

Theo Quy định 365 do Bộ Chính trị ban hành năm 2025, tiêu chuẩn chức danh đối với tổng bí thư, ngoài bản lĩnh chính trị, tư duy nhạy bén, đổi mới, đột phá, quyết đoán thì cần phải là "hạt nhân lãnh đạo" và là người có "tư duy lý luận chính trị sắc sảo".

Đó cũng là những yêu cầu cần có của các lãnh đạo chủ chốt. Ứng viên cho các vị trí này cần phải kinh qua và hoàn thành tốt nhiệm vụ ở chức vụ bí thư tỉnh ủy, thành ủy hoặc trưởng ban, bộ, ngành Trung ương; tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ trở lên.

Ông Tô Lâm, trước khi được bầu vào vị trí cao nhất Đảng vào tháng 8/2024, đã đảm nhiệm cương vị chủ tịch nước và có thời gian dài giữ chức Bộ trưởng Bộ Công an và có hơn một nhiệm kỳ làm ủy viên Bộ Chính trị.

Cơ cấu lãnh đạo cấp cao hiện nay còn ghi nhận sự nâng tầm của vị trí thường trực Ban Bí thư khi chức danh này chính thức được đưa vào nhóm "lãnh đạo chủ chốt" bên cạnh "Tứ Trụ".

Xét thông lệ, "Bộ Ngũ" bao gồm Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú là nguồn nhân sự tiềm năng nhất cho vị trí Tổng Bí thư khóa tới.

Về độ tuổi tái cử Bộ Chính trị, phương án nhân sự các đại hội gần đây quy định mức trần là 65 tuổi. Những người trên độ tuổi này muốn tái cử phải được Trung ương Đảng thống nhất xếp vào diện "trường hợp đặc biệt".

Xét về tuổi, tính đến thời điểm Đại hội 14 khai mạc (tháng 1/2026), trong "Bộ Ngũ" chỉ có ông Trần Thanh Mẫn và ông Trần Cẩm Tú đủ tuổi tái cử (không quá 65), trong khi ba vị trí quan trọng nhất là các ông Tô Lâm (68 tuổi), Lương Cường (68 tuổi) và Phạm Minh Chính (67 tuổi) đều đã quá tuổi theo quy định. Do đó, nếu muốn tiếp tục tái cử, những người này phải được xếp vào diện "trường hợp đặc biệt" hoặc Đảng thông qua phương án nâng mức trần của tuổi tái cử.

Về tiền lệ, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là "trường hợp đặc biệt của đặc biệt" khi tái cử qua ba nhiệm kỳ dù đã quá tuổi và vượt giới hạn số nhiệm kỳ liên tiếp.

Đến Đại hội 13, ông Nguyễn Xuân Phúc cũng trở thành "trường hợp đặc biệt".

Chính vì vậy, Hội nghị Trung ương 15 sẽ phải giải quyết bài toán nhân sự đầy thách thức: xác định các "trường hợp đặc biệt".

Ngoài các nhân sự đương nhiệm trong "Bộ Ngũ", giới quan sát còn chú ý đến một cái tên tiềm năng khác cũng vừa bước qua tuổi 65 là Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

Chính trường Việt Nam cũng ghi nhận các trường hợp chưa tham gia Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ nhưng vẫn trở thành lãnh đạo chủ chốt.

Vào tháng 5/2013, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 7 khóa 11, bà Nguyễn Thị Kim Ngân, khi đấy đang là phó chủ tịch Quốc hội, đã được bổ sung vào Bộ Chính trị.

Đến Đại hội 12 hồi đầu năm 2016, bà được bầu làm người đứng đầu cơ quan lập pháp số một Việt Nam và giữ chức vụ đó cho đến hết nhiệm kỳ vào năm 2021 rồi nghỉ hưu theo chế độ.

Một trường hợp khác gần hơn là Chủ tịch nước Lương Cường. Ông chỉ mới được bầu vào Bộ Chính trị hồi đầu khóa này vào tháng 1/2021.

Đến tháng 10/2024, ông được bầu làm chủ tịch nước, sau những biến động về nhân sự chủ chốt . Lúc bấy giờ, ông vẫn chưa là ủy viên Bộ Chính trị trọn một nhiệm kỳ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là trường hợp tương tự, khi ông cũng chỉ mới tham gia Bộ Chính trị hồi đầu khóa này.

Ở Việt Nam, dù Đảng Cộng sản lãnh đạo toàn diện và các vị trí lãnh đạo trong chính quyền đều do Đảng quyết, nhưng người dân không biết trước và không có bất kỳ tiếng nói nào trong các quyết định về nhân sự này, do nhân sự Đảng được quy định là bí mật nhà nước.

Theo thông lệ, trước mỗi kỳ đại hội, tin đồn về nhân sự xuất hiện rất nhiều trên mạng xã hội, trong đó có nhiều tin đồn về sau trở thành sự thật.