Liệu ái nữ của ông Kim Jong-un có thể trở thành lãnh đạo Triều Tiên?

Khi nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đe dọa Seoul và tuyên bố sẽ tiếp tục mở rộng chương trình vũ khí hạt nhân bị trừng phạt tại đại hội đảng, câu hỏi lớn đặt ra là liệu ái nữ 13 tuổi của ông có được chỉ định làm người kế nhiệm hay không.

Thông tin đó, hoặc bất kỳ dấu hiệu chắc chắn nào về điều đó, không xuất hiện trong tuần này.

Nhưng điều đó đã làm dấy lên cuộc tranh luận về khả năng của Kim Ju-ae trong vai trò người lãnh đạo tiếp theo của đất nước 25 triệu dân này - một chế độ độc tài mà từ trước đến nay chỉ do các thành viên của gia đình Kim cai trị.

Đại hội đảng, một cuộc họp quan trọng của các lãnh đạo và quan chức Triều Tiên diễn ra năm năm một lần, thường được theo dõi sát sao để nắm bắt thông điệp của ông Kim gửi tới Seoul và Washington.

Nhưng lần này, trọng tâm đã thay đổi.

Tuần trước, cơ quan tình báo Seoul đã thông báo cho các nhà lập pháp rằng họ tin ông Kim đã chọn ái nữ của mình làm người kế vị, và rằng cô bé từng được nhìn thấy đưa ra ý kiến về các vấn đề chính sách.

Mặc dù Kim Ju-ae ngày càng xuất hiện nhiều hơn bên cạnh cha trên truyền thông nhà nước, nhưng nhiều điều về cô vẫn còn bí ẩn.

Triều Tiên chưa bao giờ công bố tên hoặc tuổi của cô.

Sự tồn tại của cô lần đầu tiên được công khai khi ngôi sao bóng rổ Dennis Rodman tiết lộ tên cô với The Guardian sau chuyến thăm Bình Nhưỡng năm 2013.

Cô bé được cho là 13 tuổi, một phần dựa trên ước tính từ các báo cáo tình báo.

Cơ quan tình báo Seoul trước đó cho biết cô có một anh trai, nhưng sau đó đã bác bỏ nhận định này.

"Đó là một thất bại về tình báo," ông Cheong Seong-chang, nhà quan sát Triều Tiên kiêm phó chủ tịch Viện Sejong, người từng sớm ủng hộ giả thuyết Ju-ae sẽ trở thành người thừa kế, cho biết.

Ông Cheong và các nhà phân tích khác hiện tin rằng Ju-ae là con cả và có một em gái chín tuổi.

Cô bé lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng trong một bản tin truyền hình nhà nước năm 2022, nắm tay cha trong chuyến thị sát tên lửa mới nhất của Triều Tiên.

Ông Cheong cho rằng những lần cô xuất hiện trên truyền hình - khi cô được đặt ở trung tâm khung hình và truyền thông nhà nước mô tả cô là "người con được kính trọng" - là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy cô đã trở thành người kế nhiệm chính thức.

"Truyền thông nhà nước đang sử dụng những từ ngữ chỉ dành cho nhà lãnh đạo tối cao. Điều đó càng cho thấy cô đang được khắc họa như một lãnh đạo được tôn sùng."

Sự gần gũi của cô với quân đội cả nước cũng là một dấu hiệu khác, ông Cheong nói thêm.

Cô bé đã đi thị sát binh sĩ và vũ khí cùng với cha mình.

Nhiều lần, các tướng lĩnh cấp cao được nhìn thấy quỳ xuống bên cạnh cô để thì thầm vào tai cô khi cô ngồi xem các cuộc duyệt binh với cha mình.

Quyền lực của ông Kim Jong-un dựa trên việc ông kiểm soát quân đội, ông Cheong giải thích.

Nếu Ju-ae kế vị ông Kim, cô cần phải xuất hiện như một chỉ huy quân sự đáng tin cậy.

Khi duyệt binh cùng cha, cô mặc chiếc áo da dài màu đen và đeo kính râm sẫm màu giống hệt ông.

Khi ông Kim Jong-un thừa kế quyền lực, quá trình này diễn ra khá đột ngột.

Ông Kim chỉ xuất hiện công khai khoảng một năm trước khi cha ông qua đời.

Ông Cheong tin rằng ông Kim Jong-un đang cố gắng tránh một sự chuyển giao quyền lực nhanh như vậy bằng cách sớm giới thiệu Ju-ae với chính quyền và công chúng.

Không có bằng chứng nào cho thấy ông Kim Jong-un đang gặp vấn đề về sức khỏe, ngoài những thông tin về cân nặng, thói quen hút thuốc và uống rượu của ông.

Nhưng theo ông Cheong, ông Kim có thể đang cố gắng bổ nhiệm người kế nhiệm sớm để tránh một cuộc khủng hoảng liên quan đến người kế vị.

Tuy nhiên, cựu quan chức Triều Tiên Ryu Hyun-woo lại cho rằng khả năng một phụ nữ cai trị đất nước là rất thấp.

Ông Ryu, người từng là nhà ngoại giao trước khi đào tẩu vào năm 2019, nói rằng bộ luật Triều Tiên do gia đình Kim xây dựng quy định đất nước phải được điều hành bởi một người thuộc huyết thống Paektu - nói cách khác, là hậu duệ trực tiếp của người sáng lập đất nước, Kim Il-sung.

Mặc dù Ju-ae thuộc huyết thống này, nhưng hệ thống gia trưởng của Triều Tiên sẽ không coi cô là người thuộc huyết thống đó, ông Ryu nói.

Phụ nữ ở mọi cấp bậc đều phải đấu tranh để được đối xử bình đẳng ở Triều Tiên. Nữ quan chức rất hiếm, và nữ chỉ huy quân sự thậm chí còn hiếm hơn.

Ở Bình Nhưỡng, nhiều tài xế taxi từ chối chở phụ nữ nếu họ là khách hàng đầu tiên trong ngày vì mê tín, cho rằng điều đó sẽ mang lại xui xẻo, theo lời ông Ryu.

"Nếu lỡ chở phụ nữ, họ sẽ kết thúc chuyến đi rồi ra phía sau xe và nhổ ba lần để xua đuổi vận rủi," ông nói.

Vì tất cả những lý do này, ông Ryu không thể hình dung Ju-ae sẽ lãnh đạo Triều Tiên.

Ông tin rằng điều đó sẽ gây sốc đến mức "các chỉ huy quân sự có thể nghĩ rằng giờ thì bất cứ ai cũng có thể trở thành lãnh đạo của Triều Tiên, và thậm chí họ có thể mơ ước lật đổ [ban lãnh đạo]".

Theo quan điểm của ông Ryu, ông Kim đang phô trương con gái mình trên truyền thông nhà nước chỉ để làm mềm hình ảnh cứng rắn của mình, và để gieo vào công chúng ý tưởng về một sự kế vị cha truyền con nối nữa.

Nhưng những người khác, trong đó có cơ quan tình báo Hàn Quốc, lại cho rằng không hẳn như vậy.

Thứ nhất, vị thế của phụ nữ ở Triều Tiên đã có những bước tiến vượt bậc kể từ thời kỳ được gọi là "Cuộc Hành quân Gian khổ " – nạn đói xảy ra vào những năm 1990 khi nền kinh tế Triều Tiên sụp đổ.

Trong khi nam giới tiếp tục làm những công việc do nhà nước phân công, ngay cả khi tiền lương và khẩu phần ăn của họ giảm sút, thì chính phụ nữ đã tìm cách nuôi sống gia đình.

Họ mở hàng quán, buôn bán trên thị trường chợ đen hoặc trở thành những người buôn lậu.

Song Hyun-jin, người đã phỏng vấn hơn 120 người đào tẩu Triều Tiên về vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong chế độ này, cho biết ngày nay không còn hiếm thấy phụ nữ quản lý nhà máy và nắm giữ các vị trí trong đảng ở Triều Tiên.

Trong những năm gần đây, các chương trình truyền hình Triều Tiên đã chiếu cảnh đàn ông mặc tạp dề và làm việc nhà – một dấu hiệu cho thấy xã hội nước này đã thay đổi nhiều đến mức nào.

Theo bà Song, giới tính của Ju-ae sẽ không phải là trở ngại nếu cha cô quyết định để cô kế vị.

Gia thế và việc cô được giáo dục theo lỗi vương giả trong một đất nước nghèo khó là đủ để dân thường ở Triều Tiên chấp nhận cô làm lãnh đạo.

"Chúng ta không thể nhìn nhận Triều Tiên bằng logic của mình. Chúng ta phải hình dung họ như triều đại Joseon," bà Song nói, ám chỉ đến một vương quốc thời trung cổ của Triều Tiên.

"Ai dám chống lại việc lên ngôi của một người thuộc dòng dõi hoàng tộc?"

Tuần này, đảng đã thăng chức cho Kim Yo-jong, em gái quyền lực của ông Kim Jong-un, lên vị trí bộ trưởng phụ trách tuyên truyền.

Ông Cheong tin rằng đó là dấu hiệu cho thấy Kim Jong-un đang giao cho em gái mình vai trò người giám hộ ái nữ của ông.

Khi ông Kim Jong-un lên nắm quyền ở tuổi 27 và trở thành nhà lãnh đạo trẻ nhất thế giới, nhiều người đã hy vọng ông sẽ mở cửa Triều Tiên với thế giới bên ngoài.

Giấc mơ nhanh chóng tan biến – năm 2013, ông đã xử tử người chú theo chủ nghĩa cải cách của mình.

Trong những năm qua, chương trình vũ khí hạt nhân của ông đã phát triển và sự kiểm soát chặt chẽ của chế độ đối với mọi khía cạnh của cuộc sống không cho thấy dấu hiệu nới lỏng.

Ông Cheong nói không có lý do gì để tin rằng Ju-ae sẽ không tiếp tục theo hướng đó.

Ông bác bỏ ý kiến ​​cho rằng cô có thể cởi mở hơn hoặc khoan dung hơn, cho rằng suy nghĩ này xuất phát từ định kiến ​​về phụ nữ.

Ông Ryu, người có cha vợ vẫn nằm trong vòng thân cận của ông Kim Jong-un, nói rằng chính cuộc tranh luận xung quanh người kế vị của ông Kim có thể đã là một mục tiêu.

"Ông Kim là người thích được chú ý hơn bạn nghĩ. Ông ấy thích tất cả những bài báo viết về mình và về người kế vị tiềm năng."