---

ЯНГИ САЙЛОВЛАР ЯНГИ ЎЗГАРИШЛАР ДАЛОЛАТИМИ?

---

Муҳиддин Қурбоновман, 47 ёшдаман. Ўзбекистон фуқаросиман, ҳозир Швециядан бошпана олиб яшаяпман. Мен Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари ҳимояси билан шуғулланганим учун таъқибга олинганман ва шунинг учун Ўзбекистонни тарк этганман:

Муҳиддин Қурбонов: Мен президентлик сайловларида иштирок этмаган бўлардим, иштирок этмайман ҳам. Чунки бу олдиндан маълум нарса, ҳар қандай оддий фуқаро ҳам биладики, конституцияда белгилаб қўйилган-президент икки маротаба сайланади, учинчи муддатга сайланиши мумкин эмас. Шунинг ўзи ҳам жиноят, конституцияни оёқ ости қилиш...Демак, конституцияга итоат қилинмас экан, унга итоат этмайдиган президент ҳам, ўша партия вакиллари ҳам ўзбек халқини, унинг манфаатларини ўйлайдиган бир нимаси йўқ...Демак, конституцияни оёқ - ости қилаяптими, бу ўша ўзбек халқини оёқ - ости қилган билан баробар, деб ҳисоблайман мен. Конституцияга зид бўлган сайловларни мен умуман қабул қила олмайман ва бўлмаслиги ҳам керак.

Би-би-си: Лекин бу галги президентлик сайловларида бир эмас, тўртта номзоднинг иштирок этиши кутилмоқда. Бу каби ҳолат, масалан, Ўзбекистоннинг мустақиллик тарихида кузатилмаган. Сиз учун мана шунинг ўзи демократик янгиланишлар, ўзгаришлар далолати эмасми?

Муҳиддин Қурбонов: Президентлик сайловларида олтитаси қатнашяпти дегани бу - демократик сайлов дегани эмас. Юзтаси қатнашиши мумкин. Масалан, мен ҳам президентнинг ўрнида бўлсам, керак бўлса, 100 та одамга сайловларда менга даъвогарлик қилавер, деб айтаман, эй, қулоғини қимирлата олмайди, қилади ўшани, агар ҳозирги президентнинг ўрнида бўлсам. Булар ўша ўйинда иштирок этувчилар, холос. Ҳеч қандай бир умиди ҳам йўқ, улар президент бўламан ҳам дегани йўқ... Демократик жараён бўлаётган бўлса, демократик сайлов бўлаётган бўлса, бунинг боши ўша Ўзбекистондаги сўз эркинлигига боғлиқ бўлади. Қаерда сўз эркинлиги бўлмаса, у ерда демократиядан ҳеч қандай асар ҳам бўлмайди, демократия тўғрисида гапириш ҳам мумкин эмас. Ўзи асли демократия дегани халқ бошқаруви дегани...Халқ сайлаши керак ҳамма нарсани. Халқ сайлаши учун жойларда ҳокимларни халқ сайлаши керак, президент бир чеккада турсин. Раҳбарлар кейин президентни сайлаши керак, деб ҳисоблайман мен. Халқ ҳеч қандай нимага эга эмас...Қарийб 30 миллион аҳолидан 10 миллиондан кўпроғи ташқарида юрган бўлса, бошпана қидириб, иш қидириб...Ўзбекистонда ҳеч кимда мустақил ҳаракат қилишга имконият йўқ. Ҳаммаси битта президентнинг буйруғига боғлиқ.

Би-би-си: Сизнинг назарингизда, янги президент ким бўлишидан қатъий назар, Ислом Каримов бўладими ёки бошқа, у ҳал қилиши, амалга ошириши керак бўлган, энг долзарб ислоҳотлар нималардан иборат ва қайси соҳаларда амалга оширилиши керак?

Муҳиддин Қурбонов: Ўзбекистоннинг ривожланишини хоҳлаган ҳар қандай президент халққа эркинлик беради, иқтисодий эркинлик беради...Ҳукумат фақат "налог"ини йиғиштириб, бошқарувини билиши керак, халқнинг, фуқароларнинг шахсий ишларига аралашиши керак эмас. Халқ ўзи билади йўлини...Иқтисодий эркинлик бермасликнинг оқибати, "система"нинг буткул порахўрликка мослаштирилгани Ўзбекистонни мана шу таназзулга олиб келди. Ўша СССРдан қолган нарсаларни еб, йўқ қилишди раҳбарлар....Инсон ҳуқуқлари фаолларига эркин фаолият юритишга имкон бериш керак, халқаро жамоатчилик аралашиши керак, ўша ичида бўлиши керак халқаро жамоатчиликнинг вакиллари, эркин иш юритиш керак, сўз эркинлигини бериш керак, хусусий матбуотлар бўлиши керак, ҳукумат уларга тазйиқ ўтказмаслиги керак.

Эътиборингизга ҳавола этилаётган мавзу юзасидан ўз фикру мулоҳазаларингизни билдирмоқчи бўлсангиз, бизнинг электрон манзилимиз: [email protected] га мактуб жўнатишингиз ёки саҳифанинг ўнг томонидаги махсус формадан фойдаланишингиз мумкин.