Президент Назарбоев сиёсий сабоқларидан яхши хулоса чиқарган

Қозогистон Президенти Нурсултон Назарбоев Санкт-Петербургдаги йирик саккизлик раҳбарларининг олиймақом учрашувига фахрий меҳмон сифатида таклиф этилган.

Ҳали очилмаган йирик нефть ва газ заҳираларига эга бўлган Қозоғистон халқаро энергетика соҳасида дунёда тобора муҳим ўйинчига айланиб бормоқда.

Қозоғистон бир пайтлар Россия ва Британия ўртасида Марказий Осиёнинг ер ости бойликлари учун олиб борилган катта ўйиннинг бир қисми бўлган. Энди эса Америка, Хитой ва Россия минтақада таъсир ва сармоя соҳасида мусобақалашмоқдалар.

Президент Нурсултон Назарбоев ҳамма билан дўст. Собиқ Шўролар Иттифоқи қулаши ортидан, жаноб Назарбоев ҳар қанақанги ягона қудрат билан иттифоққа киришдан бўйин товлаб келди. Бунинг ўрнига Қозоғистон ўз бозорларини очиб, ҳаммани ўз мамлакатига ётирим киритишга таклиф этди. Бунинг оқибати ўлароқ, Америка, Россия ва айниқса, хитойликлар Қозоғистонга мўмай-мўмай пул олиб кира бошладилар. Натижада Қозоғистон бутун собиқ Шўро Иттифоқида энг юқори бўлган ўн фоизлик йиллик иқтисодий ўсиш кўрсаткичига эришди.

Қўшма Штатлар ҳамон Қозоғистондаги энг йирик сармоядор сифатида қолмоқда. Бироқ яқинда Пекин илк бор Хитойга мўлжалланган янги қувур лойиҳасига қўл урди. Бу эса Пекиннинг минтақага киритаётган сармояси кўламининг ошиши Вашингтоннинг бу ердаги кўп миллиард долларлик манфаатларига қанчалик хавф туғдиришига оид саволларни ҳам пайдо қилди. АҚШнинг Қозоғистондаги элчиси Жон Ордвэй эса масаланинг бу тарзда қўйилишига қўшилмайди.

"Фикримизча, Қозоғистон билан ҳамкорлик қилиш билан бирга, Россия ва Хитой олиб бораётган ишларда ҳам йўлдошлик қилиш муҳимдир. Ва бу ўта табиий жараён," - дейди Америка элчиси.

Президент Назарбоев сиёсий сабоқларидан яхши хулоса чиқарган. Унинг сиёсати бу ерда қудратли давлатларнинг етакчилик қила олмасликларини англатади. Бунинг ўрнига, улар нафақат инвестиция соҳаси, балки-да қозоқ ҳукумати билан ҳам яхши муносабатларда бўлиш масаласида рақобат олиб боришади. Ва худди шу нарса, кузатувчиларнинг айтишларича, Ғарбнинг Қозоғистоннинг ночорлашиб бораётган демократик кўрсаткичларидан кўз юмишга ҳозир эканлигини ҳам англатади.

Ўн етти йиллик президентлиги ортидан жаноб Назарбоев яқинда бўлиб ўтган ва халқаро миқёсда яна бир бор танқидларга учраган сайловларда яна етти йиллик бошқарув ҳуқуқини ҳам қўлга киритди. Бу ерда сиёсий турфа фикрлиликка зўрға тоқат қилинади. Ўтган бир неча ой ичида икки мухолифат раҳбари ўлдириб кетилди. Оммавий ахборот воситаларининг аксариси давлат томонидан кучли назорат этилади. Ҳамда қудратнинг деярли барчаси президент ва яқин сафдошларининг қўлида тўпланган. Яқинда қўл урилган ва бири Хитой, бошқаси эса Ғарбга йўналтирилган икки янги қувур лойиҳаси эса Қозоғистонга янада кўпроқ бойлик келтиради. Эҳтимолдан йироқ бўлган нарса эса уларнинг янада кўпроқ эркинлик олиб келишидир.