|
29 Haziran 2004 Basın Özeti | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
İngiliz gazetelerinde Irak'ta egemenliğin planlanandan 48 saat önce Iraklılara devri ve İstanbul'daki NATO zirvesiyle ilgili haber ve yorumlar ağırlıkta.
Times, "Irak'ın yeni yüzü" başlıklı haberinde Bağdat'a 100 günde ulaşan, devrik lider Saddam Hüseyin'i 8 ayda yakalayan işgal güçlerinin 20 dakikalık bir törenle yönetimi Irak geçici hükümetine devrettiğini yazıyor. Gazete, intihar saldırısı endişesiyle 2 gün erkene alınan yönetim devrinden, dün fesh edilen Geçici Koalisyon İdaresi'nde çalışan üst düzey personelin bile sadece 2 saat önceden haberdar edildiğini, Irak Cumhurbaşkanı Gazi Yaver'in odasına alınan gazetecilerin cep telefonlarına yemin töreninin sonuna kadar el konulduğunu belirtiyor. Times, haberinde yönetim devriyle nelerin değişeceğini şöyle özetliyor: Irak, ülkedeki 160 bin yabancı askerin topraklarını terk etmesini isteyebilecek. Irak Hükümeti koalisyon güçlerin yapacağı önemli operasyonlarda son sözü söyleme hakkına sahip olacak. Amerikan askerleri savaşçı değil, devriye birlikleri statüsünde olacak. Saddam Hüseyin'in hukuksal nezareti yeni yönetime devredilecek. John Negroponte, 1991'den sonra Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk Bağdat Büyükelçisi olacak. Daily Telegraph, Amerikan Başkanı George Bush ve İngiltere Başbakanı Blair'in yönetim devrini kutlarken iktidarın Iraklılara geçmesine ihtiyatla yaklaşan Arap liderlerin, yabancı birliklerin ülkeden ayrılması çağrısında bulunduğunu aktarıyor. Gazete, yeni yönetimin üyelerinin üzerinde besmele yazılı kırmızı, siyah, beyaz ve yeşil renklerden oluşan eski Irak bayrağının önünde ant içtiklerine dikkat çekiyor. Binalarda da Allavi hükümetinin yerini aldığı yönetim konseyin onayladığı ve halkın benimsemediği yeni Irak bayrağı yerine Saddam Hüseyin döneminden kalma bu bayrağın dalgalandığını yazıyor gazete... Independent yönetim devri ve sonrasında yaşanabilecekleri biraz da alaycı bir üslüpla işliyor. Yönetim devrini Alice'in Harikalar Diyarı'ndaki serüvenine benzeten Robert Fisk özetle şunları yazıyor: "Sonunda yönetim devri tarihini Amerika'nın düşmanları belirledi. Eski CIA ajanı Irak Başbakanı İyad Allavi, yeni bir saldırıyla karşılaşmasın diye tarih öne alındı. "Tam egemenlikten" söz ederken ülkede kalacak 160 bin yabancı askeri unutuyoruz. Bağdat'ta üç bin personeliyle Amerika'nın, dünyanın en büyük büyükelçiliğine sahip olacağını unutuyoruz. "Yönetim devri Irak'ta halka ilan edileceğine bir zamanlar Irak'a egemen olan eski Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olan İstanbul'daki NATO zirvesi sırasında Irak Dışişleri Bakanı tarafından 'sızdırılıyor'. Allavi, isyancılarla mücadele için sıkıyönetim ilan etmeye hazırlanıyor. Irak'ta Batı eliyle yeni bir Arap diktatörlüğü kuruluyor." Independent, başka bir haberinde ise Birleşmiş Milletler kararında tam egemenliğe sahip olacağı belirtilen yeni Irak hükümetinin aslında sınırlı yetkileri olacağını uzun vadeli kararlar alamayacağını ve önemli uluslararası anlaşmalara imza atamayacağını kaydediyor. Gazetenin başyazısının yer aldığı sayfada Allavi'yle Amerika'nın Irak'taki eski yöneticisi Paul Bremer'in Bush tarafından oynatılan kuklalara benzetildiği bir karikatür var. Independent'in başyasızında ise "Irak'ta şiddet egemenlik gerçekten Iraklılara devredildiği zaman durur" deniyor. Guardian, Bremer'in Irak'ı arka kapıdan terk ettiğini ve arkasında 160 bin asker, darmadağın bir ekonomi ve acımasız silahlı militan grupları bıraktığını yazıyor. Daily Teleghraph, "Sayın Başkan Irak egemen" başlıklı ana haberinde NATO zirvesi sırasında, Ulusal Güvenlik Danışmanı Condeliza Rice tarafından Bush'un önüne konan notun küpürünü yayınlıyor. Notta şöyle deniyor: "Sayın Başkan...Irak egemen. Bremer Irak saatiyle 10:26'da not gönderdi... İmza Kondi..." Bush, daha sonra bu kağıt parçasının üzerine daha koyu bir kalemle "Özgürlük Egemen olsun" diye not düşüyor. Peki egemenliğin devri konusunda Irak halkı ne düşünüyor. Guardian'a göre Iraklılar iyimserlik belirtmelerine karşın güvenliğin en büyük olduğunu söylüyorlar: Fuad Cassim adlı bir Iraklı işadamı "Tüm sorunlarımızın kaynağı Amerikalılar. Ama giderlerse kaos olur. Bizim ikilemimiz bu.." derken, Iraklı muhasebeci Vadha Abdullah Hüseyin, özgürlük için tıpkı Fransız ve Rus devrimlerinde olduğu gibi bir bedel ödediklerini, halkın büyük bir çoğunluğunun Amerika ve İngiltere'nin yaptıklarını takdir ettiğini söylüyor. Hüseyin seçimlere kadar kritik bir dönem yaşanacağına daha sonra herşeyin yoluna gireceğine inanıyor. Polis memuru Said Hamadi Mustafa "Eski rejime kim ne derse desin en azın güvenliğimiz vardı" diyor. Aynı gazete, Irak'ta yapılan bir anketin sonuçlarını da yayınlıyor. Ankete göre Irak halkın yüzde 80'ini Amerikan askerlerinin sokaklarda devriye gezmesini istemiyor. Independent, NATO zirvesi sırasında Fransa Cumhurbaşkanı Chirac'ın, Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğine destek belirten Bush'a serzenişte bulunmasını "Chirac'la Bush'un son kavgası Türkiye'nin üyeliği yüzünden çıktı" başlığıyla veriyor. Gazete, zirve öncesinde "Türkiye'nin AB üyelik müzakelerine hazır olduğunu söyleyen Bush'a "İleri gitmekle kalmadı, başkalarının alanına girdi" dediğini anımsatıyor. Gazete, Chirac'ın Türkiye'nin üyeliğine karşı olmadığını sadece Amerika'nın bu konuda görüş belirtmesine tepki gösterdiğine dikkat çekiyor. Financial Times, Amerikan Yüksek Mahkemesi'nin Guantanamo Üssü'nde 2.5 yıldır alıkonulan tutsaklara adalet sisteminden yararlanma hakkı veren kararını Bush yönetimine ağır bir darbe olarak yorumluyor. Times gazetesi ise başyazısında "Yüksek Mahkemenin kararı, Amerikan demokrasisinin 11 Eylül saldırılarının yarattığı atmosfere kurban gittiğini öne sürenlere ithaf olunur" diyor. Financial Times, İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi'nin, partisinin yerel seçimlerde aldığı yenilgiden sonra koalisyonun dağılmasını önlemek için Nato zirvesinden bir gün önce ayrılarak ülkesine döndüğünü yazıyor. Gazetenin Avrupa sayfasında Avrupa Komisyonu'nun yeni başkanlığı için Portekiz Başbakanı Barroso'ya onay veren Almanya ve Fransa'nın bunun karşılığında Avrupa Birliği'nde ekonomiyle iki makamın kendi adayları tarafından doldurulmasını istediklerini belirtiyor. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||