Independent manşetinde "Şaron-Bush, kendi çözüm planları üzerinde anlaştı" diyor ve Amerikan Başkanı'nın İsrail Başbakanı'na verdiği desteğin Filistinlileri öfkelendirdiğini belirtiyor.

Financial Times'ın manşeti ise "Bush'tan, İsrail'in toprak elde etme planına destek". Gazete, Amerikan Başkanı'nın strateji değiştirerek 1967'deki ateşkes sınırlarına dönülmesinin ve Filistinlilere topraklarına geri dönüş hakkı tanınmasının gerçekçi olmadığını söylediğini aktarıyor.

Guardian gazetesi de Amerikan Başkanı'nın açıklamasını "Bush, Orta Doğu Yol Haritasını Yırttı" diye yorumlamış.

Daily Telegraph ise "Bush'tan Şaron'un ilhak planına onay" manşetiyle çıkmış. Gazete Filistinli Bakan Saib Erakat'ın Bush'un açıklamasına "Sanki Teksas'ın toprağını Çin'e veriyorlar" sözleriyle tepki gösterdiğini duyurdu. Daily Telegraph, Bush'un desteğinin, Şaron'un 2 Mayıs'ta, partisi Likud'da planla ilgili olarak yapılacak nihai oylama açısından yaşamsal önem taşıdığını vurguladı.

Gazeteye göre, Ariel Şaron, Likud'da plana karşı çıkan muhaliflere karşı önemli bir başarı elde etti.

Times gazetesi de Filistin lideri Arafat'ın Bush'un açıklamasına sert tepki göstererek Orta Doğu Barış Planı'nın öldüğünü söylediğini aktardı.

Independent'ın köşe yazarlarından Adrian Hamilton, Washington'da Orta Doğu için kritik bir hafta yaşanırken asıl aktörlerin devre dışı bırakılmasını eleştiriyor. Hamilton'un "Dışarıdan sömürgeci göründüğümüze şüphe yok" başlıklı yazısı özetle şöyle:

"Pazartesi günü Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek Amerikalı yetkililerle Orta Doğu'da barış ve demokrayi ele almak üzere Washington'daydı. Şaron, Gazze'den tek taraflı çekilme planına destek istemek için Bush'la görüştü. Yarın İngiltere Başbakanı Tony Blair Bush'la bir araya gelecek. Önümüzdeki hafta başında da Ürdün Kralı Abdullah Amerika'da olacak. Bush, bu ziyaretlerle kendi halkına Orta Doğu'da bir yerlere vardığı mesajını vermeye çalışıyor. Bu görüşmelerde Irak ve Filistinlilerin kaderleri belirleniyor, ancak onlar ortada yok. Kimse onların fikrini sormuyor."

Daily Telegraph gazetesinin manşetinde "Şii liderden ayaklanmayı sona erdirme sinyali" deniyor. Haberde, tankların kuşattığı Necef'te saklanan radikal Şii lider Muktada es Sadr'ın hem Amerikan birliklerinin hem de diğer Şii liderlerin baskısıyla geri adım attığını ve müzakereler için öne sürdüğü koşullarından vazgeçtiği belirtiliyor.

Gazete, görüşmelere yakın kaynaklara dayanarak Mukteda es Sadr'ın Amerikan birliklerinin Necef'ten çekilmesi ve Amerikalıların elindeki milislerinin serbest bırakılmasındaki ısrarını terk ettiğini duyurdu.

Daily Telegraph, bir başka haberinde ise Iraklı Şiilerin ülke nüfusunun yüzde 60'ını oluşturduğunu anımsatarak "Sadr'ın teslim olması, Şiilere yeni Irak'ın yönetimininde aslan payını verecek" diyor. Gazete şöyle devam ediyor:

"Seçimlerde Şiilerin partileri çoğunluğu ele geçirecek. Böylece yeni anayasada Şiiler büyük söz sahibi olacak. Bunun sonucunda da Irak'ın denetimi Şiilere geçecek. Ancak bunun için Sadr'ın teslim olması gerekiyor"

Guardian gazetesi, "Felluce'yi kaybetmek" başlıklı başyazısında Amerikan Başkanı George Bush'un dün Irak'taki kararlılığını vurguladığı konuşmasına atıf yaparak işgal güçlerinin geçmişteki olaylardan ders çıkarmadığı görüşünü dile getiriyor. Yazıda özetle şöyle deniyor:

"Geçtiğimiz günlerde Pentagon'da Gillo Pontecorvo'nun 1965'te çektiği "Cezayir Savaşı adlı filmi gösterildi. Filmde Fransız sömürgesi olan Cezayir'in bağımsızlık savaşı anlatılıyor. Fransız komutan Cezayirlilere zalimce davranıldığı suçlamalarına yanıt olarak askerlerine 'Görevimiz kazanmak. Fransa'nın Cezayir'de kalmasını istiyor musunuz. Cevabınız evetse sonuçlarına katlanmak zorundasınız' diyor.

"Fransa'nın yerine Amerika'yı, Cezayir'in yerine de Irak'ı koyun. Herşeyin aynı olduğunu göreceksiniz. Amerikan ordusunun stretejisini belirleyenler bırakın Cezayir'i iki yıl önce İsrail'in Cenin'de Filistinlilere yaptığından bile ders almıyorlar. Felluce'deki Amerikan deniz piyadelerine silahlı olup olmadığına bakmaksızın askerlik yaşındaki tüm erkeklere ateş açılması emri verilmesi de bunu kanıtlıyor. Amerikan aşırı güç kullanarak barış getirme misyonundan uzaklaşıyor ve direnişi kırmaya çalışan işgal ordusu görüntüsü çiziyor"

1961-64 yılları arasında Amerikan Başkanı Kennedy'ye danışmanlık yapan Arthur Schlesinger ise "Bu da Bush'un Vietnam'ı: Yanlış zamanda, yanlış yer yerde yanlış bir savaş" diyor. Schlesinger şunları yazıyor:

"Amerikalılar'ın Irak'a savaş açılması talebi yoktu. Savaş açılmasaydı, kimsenin gündeminde Irak olmayacaktı. Demokrasilerde sorumluluk seçilmiş liderlere ait olmalıdır. Irak savaşı ulusal bir ihtiyaçtan kaynaklanmadı. Başkan'ın tercihiydi.

"Vietnam savaşından dönen genç teğmen John Forbes Kerry,1971'de Senato Dış İlişkiler Komitesi'nde "Bir insandan hata sonucu ölecek son kişi olmasını nasıl isteyebilirsiniz" diye sormuştu. Bush dünkü konuşmasında başarısızlığın alternatifi olmadığını söyledi. Ancak Felluce ve Şii saldırıları bize başarısızlığın da bir seçenek olarak ortaya çıktığını gösteriyor"

Independent'ta ayrıca, Mukteda es Sadr'la Amerikalılar arasında arabuluculuk yapan bir Şii dinadamıyla yapılmış mülakat var. Şii dinadamı mülakatta, "Amerikan tarafında kimin karar aldığı belli değil" diyor ve Irak'taki Amerikalı yönetici Paul Bremer'dan çok askerin sözünün geçtiğini öne sürüyor.

Daily Telegraph, Irak'ta yönetimin Iraklılara devrinden sonra Paul Bremer'in yerine Amerikan Büyükelçisi olarak, Washington'un Birleşmiş Milletler'deki temsilcisi John Negroponte'nin atanacağını bildiriyor.

Gazete Amerika Birleşik Devletleri'nin Bağdat Büyükelçiliği'nin 3 bin personeli olduğunu anımsatarak "Negroponte dünyanın en büyük elçiliğinin patronu olarak Bremer'inki kadar geniş yetkilere sahip olacak" diyor.

Irak'la ilgili gelişmelerden İngiliz gazetelerindeki diğer yorumlara geçiyoruz. Times gazetesi özel haberinde Başbakan Tony Blair'in haziranda oylanacak Avrupa Birliği anayasasını referanduma götürmeme ısrarından vazgeçtiğini yazıyor.

Gazeteye göre, bazı bakanların ve danışmanlarının ısrarı üzerine referanduma sıcak bakmaya başlayan Blair, seçim stratejisini anayasayı referanduma götürme üzerine kurmaya hazırlanan muhalefetteki Muhafazakar Parti'ye de koz vermemiş olacak.

Financial Times gazetesine yazan İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw, Kıbrıslı Rumları, tarihi çözüm fırsatını kaçırmamaya çağırıyor. Bakan'ın çağrı şöyle:

"Berlin duvarının yıkılması kıtanın tarihindeki en büyük reform ve dönüşüm dalgasını yarattı. Şimdi bu dalgalar, Kıbrıs kıyılarına ulaştı. Birleşik bir Kıbrıs 1 Mayıs'ta Avrupa Birliği'ne üye olursa 30 yıldır devam eden sancılar sona erecek.

"1974'teki Türk askeri harekatından sonra Ada'nın birleştirilmesi için birçok girişim oldu. Hepsi de başarısızlıkla sonuçlandı. Şimdi tarafların önünde bir çözüm planı var. İki taraf da bu planda istediklerinin tümünü alamadı ama önemli kazanımlar elde etti.

"Türkiye'deki yeni liderlik, reform politikalarıyla Kıbrıs'taki uzlaşmazlık siyasetinin çeliştiğini gördü. Yunanistan da çözümü destekledi. Şimdi kararı Kıbrıslılar verecek. Kamuoyu yoklamaları Rumların plana karşı olduğunu gösteriyor. Ancak planı etüd ederlerse iki tarafın da kazanacağını fark edecekler. Uzun vadeli çıkarlarını düşünerek bu fırsatı değerlendireceklerini umuyorum"

Yine aynı gazetede Kuzey Kıbrıs Başbakanı Mehmet Ali Talat'ın Avrupa Birliği'ne "Rumlar referandumda hayır derse, Kıbrıs'ın üyeliğini askıya alın" dediği aktarılıyor.