Times "Müminlerin katli" manşetini atmış. Alt başlıkta da Bağdat, Kerbela ve Pakistan'ın Keta şehrindeki patlamalarda ölenlerin sayıları veriliyor.

Gazetelerde Kerbela ve Bağdat'ta patlayan bombaların Sünniler ve Şiiler arasında bir iç savaşa yol açması ihtimalinden duyulan kaygılar dile getiriliyor. Daily Telegraph, geçen Ağustos'ta Necef'te başlayan, Şiileri hedef alan bombalı saldırılar serisinin, Irak nüfusunun yüzde 60'ını oluşturan bu kitleyi ayağa kaldıracağını vurguluyor.

Daily Telegraph ayrıca, Iraklı Sünnilerin, iktidarın Şii çoğunluğa geçmemesi için sonuna kadar direneceğinin bu bombalı saldırılarla ortaya çıktığı görüşünü savunuyor. Fakat Amerika'da Bush yönetiminin 30 Haziran'da iktidarı devretme planını ertelememesi gerektiği, aksi takdirde Irak'ta bir Vietnam batağına saplandığı suçlamalarıyla karşı karşıya kalacağını ileri sürüyor.

Daily Telegraph'a göre Irak'ın işgalinin resmen sona ermesi de büyük önem taşıyor. Çünkü gazete Irak'ın derinden bölünmüş toplumlarını birleştiren tek faktörün, bu işgal olduğunu vurguluyor.

Financial Times da iç savaş kaygılarını dile getiren gazetelerden.

Sünnilerin, Şiilerin ve Kürtlerin, aralarındaki anlaşmazlıkları gidermek üzere bir an önce uzlaşmacı bir havaya girmeleri gerektiğini savunuyor bu gazete.

Başyazıda ifade edildiğine göre, dünkü saldırılarda en fazla kuşkulanılan fail, Vahabi akımına mensup aşırı İslamcılar. Suudi Arabistan'ın Vahabiliği takip ettiğini, Usame bin Ladin'in de bu akıma mensup olduğunu hatırlatıyor.

El Kaide'ye mensup bir kişinin Iraklı Şiilerin iktidara gelmesini engelleme amacı güttüklerini ortaya koyan bir mektubunu, Amerikan askeri yetkililerinin geçen ay kamuoyuna açıkladığını hatırlatan Financial Times, tarihte ilk kez iktidarın eşiğinde olduklarını hisseden Şiilerin hiçbir provokasyona gelmediğine dikkat çekiyor.

Financial Times, anayasa taslağı üzerinde anlaşmaya varmasının, Geçici Yönetim Konseyi'nin 11 aydır gösterdiği ilk başarı olduğunu, ama bu anayasanın, sorunları çözmediğini, ertelediğini belirtiyor. Bu uzlaşma ruhunun daha da genişletilmesi ve kurumlaştırılması gerektiğini, yeni saldırıların yeni sınavlar getireceğini anlatıyor.

Times da başyazısında El Kaide'nin İslam'ın içindeki tarihsel bölünmeyi vahşice istismar ettiğini ileri sürüyor.

'İç savaş kimin işine geliyor?'

Independent'ta ise bu iç savaş beklentilerine epeyce aykırı bir bakış içeren bir makale yer alıyor. Gazetenin Ortadoğu muhabiri Robert Fisk'in makalesi özetle şöyle:

"Garip değil mi? Irak'ta hiç iç savaş olmamıştı. Irak'ta Şiiler ve Sünnilerin birbirlerine düşmanlık içeren bir tek söz ettiğini duymadım. Tamamen Sünni bir örgüt olsa da El Kaide de Şiilere bir tehditte bulunmamıştı. Ama haftalardır Amerikan işgal idarecileri bir iç savaş konusunda bizi uyarıyor, hatta El Kaide militanının yazdığı söylenen ve Sünni-Şii ayrılığını tahrik etmeyi savunan bir mektup ortaya çıkardılar. Ama ben bir türlü buna inanamıyorum. Dünkü katliamların arkasında Amerika olduğunu söylemiyorum. Ama, kendi eylemlerinin Amerika'nın amaçladığı sonucu üreteceğini düşünen Irak sürgün örgütleri konusunda kaygılıyım. Yani iç savaş korkusu o kadar şiddetlensin ki, Iraklılar, Amerika Birleşik Devletleri'nin Mezopotamya için sunduğu her planı kabul etsin..."

İngiliz ordusunun İrlanda'da, Fransa'nın Cezayir'de iç savaşları tahrik ettiğinin tarihe kaydedildiğini hatırlatan Independent yazarı, El Kaide'nin böyle eylemler yapmaktan kaçınmayacak bir örgüt olduğunu kabul ediyor ama "Niye Amerikalılar bu Sünni-Şii meselesini bu kadar gündemde tutuyor?" diye sormaktan kendini alamadığını da vurguluyor.

Şiddet uygulayan bir Sünni örgütün, Amerikan işgaline son vermek için, nüfusun çoğunluğunu, yani Şiileri karşısına almasının mantıklı olmadığını belirtiyor. Irak'ta faaliyet gösterdiği söylenen yabancı militanlar hakkında Amerikalıların ikna edici bilgi sunmadığını da ima ediyor.

Independent yazarı, Irak tarihindeki karanlık, kötü bir sayfaya girildiğini belirttikten sonra şöyle devam ediyor:

"Ama bir işgal idaresinin son şansı iç savaş ise ve sürekli iç savaş diye kulağımızın içine bağırıp duruyorsa, bundan kaygı duyarım. Özellikle bombalar bunu gerçeğe dönüştürdüğünde..."

Avrupa'nın diğer ülkelerinde de gazeteler Irak'la ilgili değerlendirmelerde bulunuyor.

Almanya'da Süddeutsche Zeitung, dünkü saldırıların Irak için bir dönüm noktası oluşturacağını bildiriyor. Bu gazete, iç savaşın başladığını da şöyle ilan ediyor:

"Bağdat ve Kerbela'da dünkü bombalarda ölenler Irak iç savaşında hayatını kaybeden ilk insanlar olarak tarihe geçecek."

Saldırıların amacının etnik ve dini farklılıkları kullanarak toplum kesimlerini birbirine karşı kışkırtmak olduğunu belirten gazete, Şiilerin, Sünnilerin ve Kürtlerin Amerikalılarla birlikte atacağı büyük adımlarla olayların daha da kötüye gitmesinin engellenebileceğini vurguluyor.

Frankfurter Allgemeine Zeitung, Sünnilerle Şiiler arasındaki geleneksel rekabetin yeterince önemsenmediğini savunuyor. Gazeteye göre Iraklı Şiiler, Arap yarımadasından gelen Sünnilerin 19. yüzyılın başlarında Irak'taki kutsal mekanlarına saldırmasını hala unutmadı. Irak'a savaş açarken Amerika'nın bu meseleleri göz önüne almadığını belirtiyor.

"Kurbanlar biz değiliz" başlığı altında yine Almanya'dan Berliner Zeitung, İslamcı terörizm dediği şiddet eylemlerinin çoğunlukla yine Müslümanları hedef aldığını bildiriyor.

Fransa'da Liberation, birinci sayfasını tümüyle Irak'taki saldırılara ayırmış.

Bu gazeteye göre Saddam Hüseyin'in devrilmesi savaşı bitirmedi; sadece şeklini, tarafları ve hedefleri değiştirdi. Dünkü saldırılarda yöntemlerin Usame Bin Ladin'in izlerini taşıdığını, uluslararası İslam terörizmi dediği akımın, hayal ettiği savaş alanını Irak'ta bulduğunu anlatıyor. Bu militanların, Saddam Hüseyin rejiminin nostaljisini yaşayan gruplarla müttefik olduklarını, egemenliğin Iraklılara devrini önlemek için teröristlerin tek çare olarak iç savaşı amaçladığını kaydediyor.