BBCTurkish.com
NEWS
SPORT
WEATHER
Son güncelleme: 03 Şubat, 2009 - TSİ 17:43
Bu sayfayı arkadaşıma gönderYazıcı için
İran'ın 'sessiz ve emin füze adımı'

İran'ın, kendi füzesine yerleştirdiği, yine kendi uydusunu, anlaşıldığı kadarıyla başarıyla uzaya fırlatması, bu ülkenin; Batı dünyası ve İsrail'in günün birinde nükleer bir silahın iletilmesinde kullanılmasından korktuğu füze teknolojisini, yavaşça ama emin adımlarla nasıl geliştirdiğini gösteriyor.

İran füzesi
İran, füze programına bir süredir devam ediyor

Bu adım ayrıca, İran'ın da muzafferane bir edayla açıkladığı gibi, İran'a yönelik olan ve nükleer faaliyetlerin yanında bu ülkenin füze programını da kapsayan BM yaptırımlarının, bu gelişmeyi önleyemediğini de gösteriyor.

Bununla beraber sadece bir uydunun uzaya yollanması, İran'ın nükleer bir silah geliştirme potansiyeline yönelik denklemi çok büyük ölçüde değiştirmiş değil.

İran, bir bomba geliştirme niyeti bulunmadığını belirtmeye devam ediyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) da İran'ın bildirilen tüm nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin kendi gözetimi altında bulunduğunu açıkladı.

Batılı hükümetler ve İsrail ise İran'ın nükleer yakıtı zenginleştirme alanında edindiği uzmanlığı, günün birinde nükleer bir patlama için gerekli olan düzeye çıkarabileceğinden kaygı duyuyor.

Füze teknolojisi

Buradaki asıl unsur ise İran'ın füze teknolojisi konusundaki bilgisini düzenli olarak geliştiriyor olması.

Londra'daki Uluslararası Stratejik Çalışmalar Enstitüsü'nde nükleer alandaki gelişmeleri gözlemleyen Mark Fitzpatrick, "Bu adım İran için yeni bir teknolojik ilerleme anlamına geliyor" dedi.

"Ancak, İran başarılarını abartmaya meyilli olduğundan, bunun ne kadar olduğu açık değil. Geçen seneki iki fırlatma denemesi, iddia edilen sonuçları sağlayamamıştı."

"Bir kaygı da bu fırlatmada kullanılan ve İran'ın Şahab 3 adlı balistik füzesiyle birebir aynı olan Safir 2 adlı roket. Aslında her fırlatma, bunların hedefi tutturma oranı ve güvenilirliklerini artırıyor."

"Bununla beraber, bu son gelişme geçen Kasım ayında katı yakıt kullanan 'Secil' adlı roketin fırlatılması kadar kaygı verici değil. Katı yakıt füzeleri, daha mobil olmanın yanında önleyici saldırılara karşı daha az kırılgan bir yapıya sahip."

Uydu fırlatma haberi ayrıca İran devriminin 30. yıldönümüne rastlıyor.

Elbette bu fırlatma ve yıldönümü arasındaki bağlantı bir tesadüf değil.

İran hükümeti, teknolojiyi ulusal gururun bir sembolü olarak görüyor.

Hükümet ayrıca, uranyum zenginleştirme faaliyetinin engellenmesinin, teknolojik ilerlemesinin önlenmesi girişimi olduğunu savunuyor.

Batılı hükümetler, zenginleştirme faaliyetlerini durdurması karşılığında İran'a nükleer yakıt temin etme sözü vermişti. Ancak İran bu teklifi reddetmişti.

Obama'nın politikaları bekleniyor

İran füze denemesi
2008 Temmuzu'ndaki bir füze denemesinde yanlış fırlatılan bir füzenin resminin düzeltildiği haberi yayılmıştı

bu yüzleşmedeki bir sonraki aşama, Obama yönetiminin İran politikalarını netleştirmesi olacak.

Başkan Obama, "mecazi olarak" İran'a elini uzatmış durumda. Ancak şimdi geliştirilmekte olan pratiğe dönük politikaları ve İran'ın buna yönelik yanıtını görmemiz gerekiyor.

Çarşamba günü ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, Almanya ve Çin'den üst düzey diplomatlar Frankfurt'ta buluşarak bu yeni adımları ele alacaklar.

Washington'un önündeki bir seçenek, görüşmelerin bir önkoşulu olarak İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetini askıya almasını istemekten vazgeçmek.

Alternatif olarak da, "karşılıklı askıya alma" yani zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması karşılığında, bu ülkeye yönelik yeni yaptırımların askıya alınması da bir seçenek.

UAEK'nin başkanı Muhammed el Baradey ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetini sıkı bir gözetim altında ve sınırlı ölçüde sürdürmesine izin verilmesini önermişti.

Ancak İran, bu faaliyetleri askıya almayı içeren herhangi bir seçeneği müzakere etmeye hazır görünmüyor.

İran ayrıca zenginleştirme faaliyetini bırakmayı teslim olmakla eşdeğer görüyor.

Bu nedenle de bu konu halen ciddiyetini koruyor.

İsrail bir süredir İran yapımı bir nükleer silahı "tolere etmeyeceğini" açıkça belirtmişti.

Böyle bir silahın görünürde bulunmadığı şu durumda ise soru, böylesi bir silahın geliştirilebileceği varsayımına dayalı bir saldırıya girişip girişmeyeceği.

İran'ın füze denemesiOrta Doğu gergin
İsrail'in tatbikatına İran füze denemesiyle yanıt verdi
Mukteda Es Sadr Es Sadr bilmecesi
İranlı bir internet sitesine göre es Sadr bu ülkede din eğitimine başladı
Koyun (arşiv)İran'da klonlama
Bilimin en tartışmalı alanlarından klonlama konusunda İran önemli adımlar atıyor
İran füzesiİran'ın uzay programı
İran televizyonundaki roket görüntüleri uydu programından mı?
Zerdüştlerİranlı Zerdüştler
Sayıları azalan Zerdüştler gelenekleri koruma çabasında
BAŞLICA HABERLER
Bu sayfayı arkadaşıma gönderYazıcı için
Programlarımız|Frekanslarımız|Türkçe Bölümü hakkında|İşbirliği|Bize ulaşın
BBC Copyright Logo^^ Başa dön
Haberler | Basın Özeti | Dünyaya Açılan Pencere | Özel Dosyalar | Haberlerle İngilizce
BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
Yardım|Görüşleriniz|Gizlilik