Bush yıl sonuna kadar anlaşma sağlamayı umuyor

Bush, Irak'daki Kürdistan Özerk Yönetimi'nin başkanı Mesut Barzani ile yaptığı görüşmeden sonra anlaşmada yapılması önerilen değişikliklerin Amerikalı uzmanlarca değerlendirildiğini ve yıl sonuna kadar kabul edileceğinden emin olduğunu söyledi.

Amerikan Başkanı Barzani'ye "Kuşkusuz temel prensiplerden vazgeçmemek koşuluyla esnek ve yapıcı olmak istiyoruz" dedi.

Oysa Washington daha önce, hazırlanan taslak anlaşmanın artık nihai şeklini aldığını ve değiştirilemeyeceğini söylemişti.

Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak'taki askerî varlığını düzenleyen anlaşmanın süresi yıl sonunda doluyor.

Irak hükümet sözcüsü Ali el Dabbak ise Irak'daki Amerikan güçlerinin yeni yıldan itibaren statüsünü ve geleceğini belirleyecek anlaşmada ne gibi yeni değişiklikler önerildiği konusunda bilgi verdi.

El Dabbak'a göre, Iraklılar, başka koşulların yanısıra topraklarındaki Amerikan güçlerinin, komşularına yönelik saldırılara girişmesinin açıkça yasaklanmasını da istiyor.

Irak'daki Amerikan helikopterleri üç gün önce Suriye topraklarında bir hedefe saldırmışlar, Suriye'nin açıklamasına göre sekiz sivil ölmüştü. Bağdat hükümeti önceki gün bu saldırıyı kınayan bir açıklama yaptı.

Gözden geçirme

Irak hükümeti önceki gün Başbakan Nuri el Maliki'ye Amerikalılarla imzalanacak olan ve taslağı üzerinde daha önce anlaşmaya varıldığı açıklanmış olan anlaşmayı yeniden pazarlığa açma yetkisi verdi.

Başkan Bush, Washington'da Kürt lider Mesut Barzani ile görüştükten sonra, Amerikan güçlerinin Irak'daki statüsünü düzenleyen anlaşmaya Irak hükümetinin getirmek istediği değişikliklerle ilgili önerinin kendisine ulaştığını doğruladı.

Bush, gerçi değişiklik önerileri karşısında esnek olacaklarını söyledi ama Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Sean McCormack'a göre, değişiklik konusunda ABD "çıtayı çok yüksek tutacak."

Muhabirler, anlaşmanın en çok tartışma yaratan noktalarından birinin zaten uluslararası ceza mahkemesinin yetkisini kabul etmeyen ABD'nin askeri personeli ve özel güvenlik görevlilerinin Irak hukukundan da muaf sayılması olduğuna dikkat çekiyorlar.

Taslakta Irak adli makamlarına, Amerikan birlikleri ve özel güvenlik personelini ancak görevli olmadıkları ve görev alanları dışında bulundukları sıralarda işledikleri ağır suçlardan dolayı, o da ancak bir Amerikan-Irak ortak komisyonunun onayı olursa yargılayabilme gibi çok sınırlı bir yetki verildiği söyleniyor.

Iraklıların ayrıca Amerikan birliklerinin kent ve büyük yerleşimlerden 2009'da ve ülkenin tümünden 2011 yılında çekilmesidoğrultusunda taslağa konulan takvimden de hoşnut olmadıkları kaydediliyor.

Şu anda Irak'da bulunun 152 bin yabancı askerin 144 bini ABD ordusuna mensup.

Uyarılar

Bu açıklamaların öncesinde, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, BBC'nin Bağdat'daki muhabiri Jim Muir'e verdiği mülakatta, Washington'un Irak'ın taleplerini karşılayıp karşılamayacağı konusunda kuşkulu olduğunu dile getirmişti.

	Amerikalıların uyarıları Zebari'yi düşündürüyor

Dışişleri Bakanı Zebari, Irak hükümetinin metinde yapılmasını istediği bazı değişikliklerin çok önemli olduğunu söyledi.

Bunlar arasında, Zebari özellikle ülkede suç işleyen Amerikan askerlerinin Irak hukukuna tabi olması ve Irak'ın Amerikan üslerini ve üslere giren-çıkan postaları denetleme hakkına sahip olmak istemesini saydı.

Zebari, hükümetin bu taleplerine Amerikalıların sıcak bakacağından ve bu alanlarda ilerleme kaydedileceğinden kuşku duyduğunu belirtti.

Dışişleri Bakanı, anlaşmaya varılamaması halinde, bunun askerî ve ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğuracağını söyledi.

"Amerikalılar teröristlere karşı yürütülen tüm askerî operasyonlarını donduracaklarını açıkça söylediler." diyen Zebari, Irak güvenlik kuvvetlerine verilen eğitim ve yardımın da Amerikalılarca dondurulabileceğini kaydetti.

Zebari, Washington'un ayrıca Amerikan ordusu tarafından yürütülen ekonomi ve yeniden yapılanma projelerini de askıya alacağı konusunda uyarıda bulunduğunu aktardı.

Bunların Irak için çok kötü olacağını ifade eden Zebari, Irak güçlerinin henüz kendi ayakları üzerinde duramadığını ve söz konusu gelişmeler yaşanırsa siyaset ve güvenlik alanlarında kaydedilen ilerlemelerin tersine döneceğini belirtti.

Amerikalılar her ne kadar Irak'dan gelen değişiklik taleplerini değerlendireceklerini söyledilerse de Irak'ın taleplerinin kabulü yönetimi yakında bırakmaya hazırlanan yönetimi boyunu aşıyor olabilir.

O zaman değişiklikler reddedilirse, taslak metnin yeniden Bağdat'a dönmesi ve Irak hükümetinin reddi ya da kabulüne bırakılması gerekecek.

Ayrıca kabine taslak metni o haliyle onaylasa bile, metnin Irak parlamentosundan geçmesi zor görünüyor.