Osman İkiz Stockholm

	ABD'de başlayan kriz İsveç'i de olumsuz etkiliyor

Ama İsveç’in önlemlerini aldığını, olağanüstü gelişmeler olmadığı takdirde krizi hafif atlatacağını da belirtip yüreklere biraz su serpmeyi de ihmal etmediler.

Başbakan ve maliye bakanı, kriz İsveç’i vurduğunda hasarın ne olacağı yolunda tahminde bulunmadılar ama, Amerika’daki sarsıntılar bile şimdiden burada herkesi olumsuz etkiledi.

Aslında bütün Avrupa’da etkisi görülen finans krizi İsveç’te öncelikle finans piyasalarını etkiledi.

Önce konut kredilerinin fazileri yükseldi.

Gazetelerin ekonomi sayfalarındaki haberlere göre bankaya 1 milyon İsveç Kronu konut kredisi borcu olanın aylık faiz gideri 600 kron yani yaklaşık 60 euro artmış bulunuyor.

Piyasada tek odalı bir dairenin fiyatı bile 1,5 milyon kron dolayında olduğundan kredi borcu olanların ayda en az 100 eroluk ek bir külfete katlanmak zorunda kaldıklarını tahmin etmek zor değil.

Tabii ki faiz gideri artanların bütçede doğan açığı kapatmak için tüketimden kısmaya başladıkları gözleniyor.

Bu da haliyle piyasayı olumsuz etkiliyor.

Ticaret odasının araştırmasına göre olumsuz piyasa koşullarından öncelikle küçük işletmeler etkilendi.

Küçük işletmeler piyasanın yanısıra bankaların kredi koşullarını zorlaştırması yüzünden de zor bir dönem geçirmekte.

Piyasalardaki daralma istihdamı da etkiledi.

İşçi Bulma Krumunun göstergelerine göre eylül ayında 9 000 kişi küresel krizin İsveç’te yol açtığı endişeli bekleyiş yüzünden işini kaybetti.

Kamyon piyasasında dünya devlerinden biri sayılan Volvo 1900 kişinin işten çıkarılmasına karar verdi.

Bunlardan 400’ü de Belçika’da çalışanlar.

Başbakan ve maliye bakanı krizi hafif atlatmak için önlemler alındığını söyleseler bile piyasalardaki daralmaların giderek çok sayıda kişinin işsiz kalmasına yol açacağı yorumları yapılıyor.

Borsanın dokuz ayda yüzde 51 gerilemiş olması ekonomideki depresyonun bir başka göstergesi.

Bunun parasal ifadesi yaklaşık 120 milyar euro. Emeklilik fonlarının kaybı ise yaklaşık 35 milyar euro.

Büyük bankalardan Swedbank’ın hisse senetleri yılbaşından bu yana yüzde 50 değer kaybetti.

Bu kadar kötü olmasa da diğer bankalar da zorlanıyor.

Bu yüzden merkez bankası kredi piyasasının yürümesi için ilk elde bankalara 7 milyar dolar tutarında borç verdi.

Bu ay içinde 15 milyar dolar daha aktarılacak.

Bankalara bu yılın sonuna kadar merkez bankası tarafından verilecek kredinin toplamı 52 milyar dolar.

1991 krizinde de merkez bankasının kredileriyle banka iflasları önlenmiş ve bankalar aldıkları kredileri daha sonra geri ödemişlerdi.

Başbakan İsveç’te merkez bankasının müdahalesiyle finans piyasasının işlerliğini kaybetmiyeceğini açıklarken, AB içinde kurulması düşünülen ortak kriz fonuna İsveç’in katkıda bulunmayacağını bildirdi.