Mini bahçeler Mahaha Mphou ve ailesini açlıktan kurtarmış

Lesoto'nun gözalabildiğine uzanan yüksek platoları turistler için eşsiz bir cazibeye sahip. Ağaç yok, çevredeki dağların gölgesi sararmış otların üzerine düşüyor.

Güzel olmasına güzel, ama çiftçiler açısından tam bir felaket.

Onlarca yıl aşırı tarım yüzünden ağaçsızlaşmış, toprak da rüzgarlar ve yağmurlarla giderek çoraklaşmış.

Erozyon araziyi minyatür kanyonlar yaratarak parçalamış. Zaten çok verimli olmayan toprak iyice fakirleşmiş.

Lesoto Tarım ve Gıda Güvenliği Bakan Yardımcısı Efraim Lehata'ya göre Lesoto'nun mısır eken ortalama bir çiftçisi bir dönüm topraklar yarım ton ürün alsa kendisi şanslı sayıyor. Ürünün normal bir toprakta bunun 14 misli olması lazım.

Küresel güçler

Bakan yardımcısı, bir zamanlar komşu Güney Afrika'ya önemli miktarda tarım ürünü satan ülkesinin şimdi Dünya Gıda Programı gibi örgütlerin yardımına muhtaç olduğunu anlatıyor.

Bunun büyük ölçüde bu ülkenin hataları sonucu bu hale geldiğini de kabul ediyor. Ama iki milyon nüfusu ve Belçika'dan küçük topraklarıyla Lesoto şu anda gıda ürünleri piyasasındaki krizle başedebilecek, ya da onun üzerinde etkisi olabilecek bir ülke değil.

Lehata, "geçtiğimiz yaz hasadında mazot fiyatlarındaki artış yüzünden traktörlerimizin çoğu tarlaya gidemedi. Şimdi mazot fiyatı iki misline çıktı. Artık hiç kımıldayamayız" diyor.

Bir çok bakımdan Lesoto aslında gelişmekte olan dünyanın bir çok bölgesindeki sorunların kristalleşmiş bir örneği gibi.

Güney Afrika topraklarıyla çevrili bu dağlık krallık, 1800 metre yükseklikte bir platonun üzerine kurulu. Onun için bitkilerin büyüme mevsimi çok kısa ve iklim değişiklikleri de bu yüzden hasat üzerinde çok etkili oluyor.

Ülke aynı zamanda dünyada AIDS'e yol açan HİV virüsünün nüfus içinde en yaygın olduğu yer. Eli iş tutan köylüsünün, işçisinin önemli bir kısmını AİDS'e kurban vermiş.

Bütün bu nedenlerle Afrika'nın en yoksul ülkelerinden biri olan Lesoto'da gıda maddelerinin fiyatlarındaki en küçük bir oynama bile büyük güçlüklere yol açıyor.

Minyatür bahçeler

Fakat Lesoto bu sorunlarının çözümü için Roma'daki BM konferansında kararlar alınmasını, sonra da bunların hayata geçirilmesini bekleyebilecek durumda değil.

Lesotolu köylü Mahaha Mphou küresel ekonomi hakkında fazla bilgi sahibi değil ama sebze yetiştirmeyi biliyor.

Mphou ve 10 kişilik ailesi, bu ülkenin yoksullarını açlıktan kurtaran şahane bir yerel çözümün öncülerinden.

Çapı yaklaşık iki metre kadar olan bu kuyu görünümündeki mini bahçeler hasta ve yaşlıların da rahatlıkla çalışabileceği şekilde yerden 50-60 cm kadar yükseltilmiş ve çevresi taşlarla örülmüş.

Çevresi taşlarla çevrili olduğundan minyatür bahçelerin zengin toprağı erozyondan etkilenmiyor. Hem de geleneksel tarım yapılan topraklardan farklı olarak çabucak kurumuyor, daha uzun süre nemli kalıyor.

En alta boş tenekeler döşenip üzerine kül ve humuslu toprak doğal gübre gibi toprağı müthiş verimli hale getiren şeyler doldurulmuş.

Minyatür Bahçeler fikrine destek veren Care adlı uluslararası yardım örgütünden Ntsie Tlali bunun devrimci bir buluş olduğunu söylüyor.

Tlali "Görüyorsunuz, Mphou ve ailesinin üç minyatür bahçesi var. Bunlarda yetiştirdikleri ürünlerle hem 10 kişi rahatça besleniyorlar, hem de kalanları satabiliyorlar. Hayatları değişti." diyor.

'Gıda hayattır'

Mahaha Mphou bahçeler sayesinde ailenin çok daha iyi beslenmeye başladığını anlatıyor. "Artık o kadar çeşitli şeyler yetiştiriyoruz ki, havuçtan, ıspanağa, domatesden soğana, pancara kadar herşeyimiz var" diyor.

Bakan yardımcısı Lehata minyatür bahçelerin tek başına Lesoto'nun kaderini değiştiremiyeceğini kabul ediyor. "Ama ne kadar çok işe yaradıklarını görmez bizi bile şaşırttı. Bir mevsim ürün verirler sandık, ama yıl boyu sürekli ürün veriyorlar" diye ekliyor.

Yine de bakan yardımcısı Roma konferansında dünya liderlerinin tarımın temel girdilerinin maliyetini düşük tutmak için bazı önlemler alınmasını bekliyor. Mazot, tohum ve gübre fiyatı bu ülke için çok önemli.

"Gıda hayat demek" diyor bakan yardımcısı Lehata, "almaya gücümüz yetmezse, biteriz."