Emre Temel BBC Türkçe

	Hiltermann: Demokrat adayların vaatleri sorgulanmalı

Bağdat'ın düşmesinden beş yıl sonra şimdi ABD ülkeden asker çekmeyi tartışıyor.

Bu kapsamda Irak'taki ABD güçlerinin komutanı General Petraeus, Temmuz ayına kadar asker azaltmanın sürmesini, Temmuz'da ise sürecin yeniden ele alınmasını teklif etti.

Irak'taki son gelişmeler ve ABD’nin Irak politikasını, Uluslararası Kriz Grubu (ICG)Ortadoğu Projesi Direktörü Joost Hilterman ile değerlendirdik.

Joost Hilterman, Irak'ta siyasi geçiş ve anayasa süreçleriyle, Kürtlerin durumuna yönelik çalışmalarıyla da tanınıyor.

Hilterman'a öncelikle, Bağdat'ın yabancı güçlerle ele geçirilişinin beşinci yıldönümünde Irak'ın ne yönde ilerlediğini sorduk

Joost Hiltermann: Irak hala belirsiz bir gelecekle yüzyüze. Şiddet olayları çok fazla. Siyasi süreçte her düzeyde görülen parçalanma da cabası. Amerikan güçleri 2007 ve 2008'de, ülkenin bazı bölgelerinde şiddeti azaltma, mezhep çatışmalarını durdurma, barışı sağlama yolunda göreceli olarak başarılı oldular. Fakat iş ülkenin tamamında barışı sağlamaya ya da Irak'ta siyasi süreçte yer alanları yeni bir siyasi anlaşmaya zorlamaya geldiğinde, etkili olamadılar. Oysa, ülkenin istikrara kavuşması için, bunun yapılması gerekli.

BBC Türkçe: Orgeneral David Petraeus, Temmuz ayında 45 günlüğüne Irak'tan asker çekme sürecine ara verilmesini istedi. Görülen o ki, Başkan George Bush'un da, bu tavsiye çerçevesinde hareket etmesi, kimseyi şaşırtmayacak. Bu durumda akıllara şu soru geliyor: ABD'nin Irak politikasını kim belirliyor? Yönetim mi, askerler mi?

Joost Hiltermann: General Petraeus'un, yönetim adına konuştuğu açık. Başkan Bush'un, tutarlı bir şekilde Petreaus'u desteklediğini, onun taleplerine kulak verdiğini düşünüyorum. George Bush yine sürekli, Irak'taki asker düzeylerini, oradaki komutanların belirlemesi gerektiğinden yana oldu. Bu yüzden ben burada bir tutarsızlık görmüyorum. Elbette akıllara gelen bir diğer soru, çok sayıda ABD askerini Irak'ta tutmanın akıllıca olup olmadığıdır. Bunun akıllıca olduğu, ülkeden hızlı bir şekilde asker çekmenin, bu birliklerin geçen yıl Irak'ta sağladığı görece iyileşmeye son vereceği belirtilerek savunulabilir.

BBC Türkçe: Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak'ta halen yaklaşık 140 bin askeri var. Ülkede Irak politikasına yönelik eleştiriler göz önünde bulundurulduğunda, Washington bu kadar askeri ne kadar Irak'ta tutabilir?

Joost Hiltermann: Bu cevaplaması imkansız bir soru. Amerika Birleşik Devletleri, mevcut asker düzeyi ile Irak'ta süresiz olarak kalabilir; bu imkan dahilinde. Fakat ABD'de, Irak'ta bu düzeyde asker bulundurmaya son verilmesi yönünde yönetime büyük baskı var. ABD ordusunun, ülke dışındaki askerlerinin sayısı açısından, normal sınırlarını zorladığı açık. Askerler baskı altındalar. Ben zaman içinde Irak'taki ABD askerlerinin sayısının azaltılacağını düşünüyorum. Esas soru, bu noktadan sonra Irak'ta ne olacağı. Amerika için esas sorun ise Irak'ta asker sayısının azaltılması sonrası, bölgedeki stratejik çıkarların nasıl korunabileceği. Irak'ın çöküp parçalanması, Ortadoğu'da istikrarsızlığın daha da artması, Amerika'nın çıkarına değil. Bölgede istikrar sağlanması, bazı sorunların -özellikle de nükleer sorunların-çözümü içinse, Amerika'nın Irak'ın komşularıyla, özellikle de İran'la temas kurmaya başlaması gerek.

BBC Türkçe: ABD'nin yeni başkanı olmaya çalışan senatörlerden Cumhuriyetçi John McCain, Irak'tan asker çekmek için bir takvim açıklanmasına karşı. Demokrat senatörler Hillary Clinton ve Barack Obama ise bunun tam tersi bir görüşü savunuyorlar. Siz mevcut koşullarda ABD’nin Irak'tan asker çekmek için takvim belirlemesini gerçekçi buluyor musunuz?

Joost Hiltermann: Elbette bu iki senatör de, Bush yönetiminin Irak politikasına muhalefetlerinin de etkisiyle, yönetimle aralarına mesafe koymaya çalışıyorlar. Ancak Hillary Clinton'ın Irak Savaşı'na destek verdiği de unutulmamalı. Bence mevcut koşullarda, Barack Obama ya da Hillary Clinton'ın başkan olmaları halinde Irak'tan hızla asker çekip çekemeyecekleri sorgulanmalıdır.